‘Blij dat het onderzoek aandacht heeft’

Door Renee van Doesburg

Sinds het begin van de economische crisis zijn Nederlanders minder idealistisch. Ze maken zich eerder zorgen over problemen als pensioenzekerheid en economische groei dan om zaken als luchtvervuiling en ontwikkelingshulp. Dit bericht staat op maandag 29 november in diverse media, die het bericht van het ANP hebben overgenomen. Het oorspronkelijke bericht komt van Trouw. Maar klopt het?

De formulering  ’minder idealistisch’  wordt in het daadwerkelijke onderzoek van Bureau Veldkamp niet gebruikt. Er wordt ook niet gesproken over pensioenzekerheid, maar over het begrip oudedagsvoorzieningen. Zo zijn er meer begrippen en gegevens die op een specifieke manier worden geïnterpreteerd. Een voorbeeld daarvan is de mededeling dat  Bureau Veldkamp het onderzoek heeft gedaan in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving, terwijl het eigenlijk een samenwerking was. Ook onderzoeksbureau TNS Nipo heeft bijgedragen aan het onderzoek, terwijl dit niet in de artikelen wordt vermeld.

Bronartikel

Bureau Veldkamp is al zeven jaar bezig met dit langlopende onderzoek. Het bericht is oorspronkelijk op maandag 29 november in Trouw verschenen met goedkeuring van het bureau. Het ANP heeft het vervolgens weer van die krant overgenomen met de kop ‘Nederlanders zijn minder idealistisch’. “Het bronartikel is inderdaad verschenen in Trouw. Het is zelfs met onze samenwerking in stand gekomen”, laat onderzoeker Dieter Verhue weten. “We zijn ooit begonnen met het onderzoek om te kijken of duurzaamheidsonderwerpen scoren in de samenleving, of men daar interesse in heeft. De media hebben het vervolgens over het feit dat Nederlanders steeds minder idealistisch zijn. Wij hebben het liever over de prioriteiten die tegenwoordig anders liggen.”

Onderzoeksmethode

Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een internetpanel. Deze mensen zijn in het verleden door TNS Nipo benaderd om zo een database aan te leggen van proefpersonen voor een onderzoek. Het panel is representatief voor de Nederlandse samenleving. In het onderzoek zaten 64 elkaar overlappende maatschappelijke vraagstukken, waarvan er tien aan een respondent werden voorgelegd. Telkens werd gevraagd hoe belangrijk een vraagstuk was voor de respondent. Uiteindelijk kreeg men zo een rangorde per persoon. Deze zijn later samengevoegd.

ANP

In het ANP bericht wordt wel gesproken over de onderwerpen waar Nederlanders tegenwoordig meer belangstelling  voor hebben, maar niet op welke plekken die in het onderzoek zijn geëindigd. Alleen de grootste dalers (luchtvervuiling, het gat in de ozonlaag en ontwikkelingshulp) worden met cijfers erbij genoemd. Rennie Rijpma, redacteur van het ANP-bericht, zegt wel onderzoeker Dieter Verhue te hebben gesproken: “Het woord idealistisch vond ik kort, pakkend en gezien de uitkomsten van het onderzoek ook passend. Het bericht heb ik oorspronkelijk uit Trouw, waar heel veel cijfers en statistieken in stonden. Deze heb ik met Verhue overlegd en hij heeft deze bevestigd.”

Aandacht belangrijk

Verhue kan goed leven met de wat verdraaide begrippen. “Ik ben al heel blij dat ons onderzoek de aandacht heeft. Het is jammer dat het niet helemaal goed is doorgekomen, maar de essentie wordt verteld.” Ook Anneke Oosterhuis van het Planbureau voor de Leefomgeving is niet teleurgesteld over de berichtgeving. Zij stelt dat het onderzoek een input is voor grotere onderzoeken en dat zij geen belangengroep zijn: “We zijn enkel geïnteresseerd in de feiten en die zijn door de media goed overgenomen. De interpretatie van ons onderzoek is voor de rekening van de journalisten. Voor ons is dit trouwens een heel klein onderzoek, wij hebben zelf ook geen persbericht uitgegeven. Dat is via Bureau Veldkamp zelf en Trouw gegaan. Ik wil overigens benadrukken dat dit onderzoek wel in opdracht van ons is gedaan, maar dat we ook gewoon hebben samengewerkt.”

Conclusie

Het bericht roept inderdaad vragen op, maar na onderzoek blijken de feiten  te kloppen. Bij het ANP is het onderzoek gelezen en bij Trouw is met de onderzoeker overlegd. Het artikel is daar zelfs in samenwerking tot stand gekomen.

Bronnen:

http://www.veldkamp.net/Upload/Veldkamp/De%20prioriteiten%20van%20de%20Nederlandse%20burger.pdf

http://www.ed.nl/nieuws/algemeen/binnenland/7708918/Nederlander-minder-idealistisch.ece

Dieter Verhue, onderzoekleider ‘De prioriteiten van de Nederlandse burger’, Bureau Veldkamp

Planbureau voor de leefomgeving, persvoorlichtster Anneke Oosterhuis

ANP; redacteur Rennie Rijpma

Trouw: Nederlander kiest voor zichzelf; Liever pensioenbehoud dan integratie minderheden