Puppy’s aan de Prozac?

Door Marc de Vries

‘Rocky is een beetje down’. Met deze kop en een grote foto van een lamlendige hond opent De Pers de krant van 7 februari. Het onderschrift luidt dat onze huisdieren steeds vaker depressief zijn. Daarom moeten ze, net als hun baasje, aan de Prozac. Pagina drie is gevuld met een artikel over de slechte geestelijke gesteldheid van onze huisdieren. Maar is deze wel zo slecht? En kunnen we de menselijke psyche vergelijken met die van dieren?

De conclusies in het stuk zijn onder meer gebaseerd op onderzoekscijfers van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Uit het onderzoek blijkt dat 28 procent van de honden gedragsproblemen heeft en een kwart van de katten ‘niet lekker in zijn vel zit’. Ook zouden steeds meer huisdieren een psychiatrische stoornis hebben en dus is puppyprozac ‘de normaalste zaak van de wereld geworden’, concludeert De Pers.

De gedragskliniek voor dieren, verbonden aan de Universiteit Utrecht, is door de Pers benaderd. Deze kliniek is één dag in de week geopend voor de ‘allerzwaarste probleemgevallen’. In het stuk wordt geconcludeerd dat niets menselijks een dier vreemd is. ADHD, dementie, depressie en gedragsstoornissen zijn de diagnoses die ze bij de gedragskliniek het meeste stellen. Bovendien worden steeds vaker psychofarmaca, medicatie voor psychische klachten, voorgeschreven bij dieren.

De cijfers

In de tweede alinea staat letterlijk dat ‘recente cijfers’ van de faculteit Diergeneeskunde als bron voor het artikel zijn gebruikt. Dierenpsychologe Nienke Endenburg is verbonden aan de faculteit Diergeneeskunde en mede verantwoordelijk voor het onderzoek dat wordt aangehaald. Navraag bij Endenburg leert dat het onderzoek waar de cijfers uit voortkomen al circa tien jaar oud is. Allesbehalve recent dus.

Ook enkele beweringen in het artikel, gedaan op basis van het onderzoek, kloppen niet. Zo staat in het stuk dat het slecht is gesteld met het geestelijk welzijn van onze huisdieren en dat bij steeds meer huisdieren een psychiatrische stoornis wordt geconstateerd. “Wij spreken liever van aangetast dan van slecht welzijn”, aldus Endenburg. “Verder is het ongenuanceerd om te zeggen dat we steeds vaker een psychiatrische stoornis vaststellen. Er is in de diergeneeskunde veel discussie over de vraag wat een psychiatrische stoornis bij een huisdier precies betekent. Kan iets dergelijks wel bij een dier voorkomen? En is het te vergelijken met de stoornis bij de mens? Het feit dat we het vaker vaststellen klopt. Maar dat hoeft niet te betekenen dat het slechter gaat met de geestelijke gesteldheid van huisdieren. Het is goed mogelijk dat er zich meer gevallen voordoen, bijvoorbeeld doordat baasjes steeds beter op de hoogte zijn van behandelingsmogelijkheden”, aldus Endenburg.

 Dierlijk of menselijk gedrag?

In het stuk in De Pers staat dat ‘dieren net mensen zijn’. ADHD, dementie, depressie en gedragsstoornissen zijn de meest voorkomende diagnoses die bij de gedragskliniek voor dieren worden gesteld. “De diagnoses die genoemd worden stellen we wel, maar ze zijn zeker niet het meest voorkomend”, vertelt Endenburg. “We doen vooral pathologisch onderzoek en behandelen ingewikkelde stoornissen. Diagnoses die we het meest stellen zijn angst en depressie.” In het stuk staat dat ‘niets menselijks een dier vreemd is’. Of: “Puppyprozac? Het is de normaalste zaak van de wereld geworden.” Deze conclusies van De Pers raken volgens Endenburg kant noch wal.

Volgens de dierenpsychologe is depressie bij een huisdier niet te vergelijken met depressie bij een mens. “Dieren hebben geen menselijke emoties. Bij het woord depressie moet je dus ook niet aan de menselijke variant denken.” In de manier van behandeling is dit goed terug te zien. “Wij schrijven nooit antidepressiva voor wanneer een huisdier depressief is. De werking geeft niet hetzelfde effect als bij mensen, omdat de hersenen van een dier simpelweg anders in elkaar zitten”, vertelt Endenburg. “Depressieve huisdieren behandelen we juist vaak met gedragstherapie. Antidepressiva schrijven we weer eerder voor bij honden die verlatingsangst hebben, of katten die sproeien (alles onder plassen).” De link die wordt gelegd tussen depressieve huisdieren en het voorschrijven van antidepressiva is dus ook onterecht, zo stelt Endenburg.

Farmaceutische industrie

In het laatste gedeelte van het stuk wordt verteld over de diergeneesmiddelenindustrie. De omzet van diergeneesmiddelen in Nederland bedroeg in 2010 naar schatting 250 miljoen euro en dit zou zo’n zes procent van de Europese markt betreffen. De schatting is gedaan door FIDIN, de vertegenwoordiger van de diergeneesmiddelenindustrie in Nederland.

Voorts wordt Frederik Schutte, de directeur van FIDIN, geciteerd. Hij vertelt dat vijftien procent van de omzet in de diergeneesmiddelenbusiness om psychofarmaca gaat. Het overgrote deel van de geneesmiddelen is, in de vorm van vaccins en antibiotica, bestemd voor productiedieren (vee). Ook de markt voor medicijnen voor gezelschapsdieren groeit, volgens Schutte. Het toenemende gebruik van psychofarmaca past binnen die beweging. Een woordvoerster van FIDIN, mevrouw De Goeij, vertelt dat de gebruikte cijfers juist zijn. “Schutte had iets genuanceerder geciteerd mogen worden maar in de kern klopt het wel”, aldus De Goeij.

Reactie journaliste

Anne-Martijn van der Kaaden heeft het stuk geschreven. Ze heeft voordat ze bij De Pers ging werken filosofie gestudeerd. Hier heeft ze al eerder te maken gehad met het toeschrijven van menselijke emoties aan dieren. “Bij De Pers proberen we altijd te prikkelen. We brengen het nieuws met een rauw randje.” Hiermee wil Van der Kaaden duidelijk maken waarom ze voor bepaalde uitspraken heeft gekozen als ‘niks menselijks is een dier vreemd’ of ‘puppy’s aan de Prozac? Het is tegenwoordig de normaalste zaak van de wereld.’

“Je moet een duidelijk onderscheid maken tussen de kop en intro enerzijds, en de platte tekst anderzijds. Wanneer ik klaar ben met mijn artikel, gaat deze eerst langs een eindredactie. Die is eindverantwoordelijk voor de publicatie.  Als er op de voorpagina staat dat onze huisdieren steeds vaker depressief zijn en dat ze daarom, net zoals hun baasje, aan de Prozac moeten, kan het zijn dat de eindredactie het een en ander heeft aangepast.”

Van der Kaaden schrok wel even toen ze erachter kwam dat het onderzoek ongeveer tien jaar oud is. “Ik kreeg van mevrouw Endenburg enkele cijfers te horen en ik ging er eigenlijk vanuit dat die dus actueel waren. Maar dat ze al zo oud zijn had ik niet verwacht.”

 Conclusie

Kijkend naar de cijfers, de uitspraken en de feiten, kan geconcludeerd worden dat er flink wat onjuistheden in het bericht voorkomen. Ten eerste is het niet slecht gesteld met de gezondheid van huisdieren. De cijfers uit het onderzoek zijn al bijna tien jaar oud en dus niet actueel. Het feit dat er bij huisdieren vaker een psychiatrische stoornis wordt vastgesteld klopt daarom niet. Er worden weliswaar meer diagnoses gesteld bij de faculteit Diergeneeskunde waarbij angst of depressie een rol speelt, maar de nuance ontbreekt. Er is immers een hoop discussie gaande over het feit of dieren wel aan een psychiatrische stoornis kunnen lijden. Dit is in de tekst nergens terug te vinden.

Ook met het oog op de voorpagina ontbreekt er nuance. De lezer denkt dat het aantal depressieve huisdieren stijgt, terwijl het net zo goed kan komen doordat baasjes er meer alert op zijn en zich bij de gedragskliniek voor dieren melden.

De vergelijkingen die Van der Kaaden maakt tussen mensen en dieren kloppen eveneens niet. De bedoeling van de journaliste was om het nieuws met een rauw randje te brengen. Om de lezer te prikkelen. Maar mensen zijn geen dieren en Prozac voor puppy’s is hoogst onwaarschijnlijk. De bewering op de voorpagina klopt dus niet. Dieren zijn niet steeds vaker depressief en als ze depressief zijn, dan krijgen ze juist géén antidepressiva voorgeschreven.

Het laatste gedeelte over de diergeneesmiddelenindustrie klopt wel. Zowel de cijfers als de citaat zijn correct genoteerd.

Bronnen

Dagblad De Pers

Nienke Endenburg, faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht

Mw. A.M.H. de Goeij, woordvoerder FIDIN

About these ads

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s