Nederlanders na Scandinaviërs het gelukkigst?

Door Guus Hetterscheid

‘Nederland op nummer vier bij internationaal geluksonderzoek’, kopt het Algemeen Dagblad op woensdag 4 april. Nederlanders zijn volgens het onderzoek van de Verenigde Naties na de inwoners van Denemarken, Finland en Noorwegen de gelukkigste wereldburgers. Zijn de resultaten van dit onderzoek goed geïnterpreteerd?

De Verenigde Naties heeft een ranglijst samengesteld waarop te zien is hoe gelukkig inwoners van 156 landen zijn. Dit onderzoek is gedaan onder leiding van economen John Helliwell, Richard Layard en Jeffrey Sachs. Ze hebben onderzoeken en enquêtes van 2009 tot 2011 gecombineerd en daarbij gelet op aspecten als inkomen, vrijheid, vertrouwen in de overheid, medische zorg en levensverwachting. Daaruit kwam de geluksfactor. Per land zijn duizend mensen van vijftien jaar of ouder ondervraagd over hoe gelukkig zij zijn.

Onderscheid tabellen

Het Algemeen Dagblad heeft naar aanleiding van de vierde positie een artikel gepubliceerd, hierin zoekt auteur Daan Hakkenberg een verklaring voor de hoge geluksfactor van Nederland. In het VN-rapport staan echter verschillende tabellen. De positie van Nederland wisselt daar nogal op. De tabel ‘Average Cantril Ladder by County’ laat de top-vier (Denemarken, Finland, Noorwegen en Nederland) zien die in het dagblad wordt getoond. In tabellen als ‘Happy Index by Country’, ‘Average Happiness by Country’ en ‘Average Life Satisfaction’ staat Nederland op de respectievelijk vierde (maar niet achter Denemarken, Finland en Noorwegen), zesde en zestiende positie.

Hakkenberg heeft het rapport ingezien en weet welke gegevens hij het beste kon gebruiken voor zijn artikel. “Ik heb het rapport van de VN uiteraard bekeken. Bij ‘Average Cantril Ladder by Country’ zijn alle cijfers bij elkaar opgeteld en daar komt het gemiddelde gelukscijfer uit. De andere onderdelen gaan specifieker in op bepaalde aspecten. Ik heb vooral gekeken naar de belangrijkste conclusies. Daarom heb ik het gemiddelde aangehouden”, aldus Hakkenberg. De journalist laat in zijn artikel Ruut Veenhoven, geluksprofessor, socioloog en hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam aan het woord.

Hakkenberg probeert aan de hand van de ervaringen van Veenhoven een beeld te schetsen waarom Nederlanders zo gelukkig zijn. De ‘geluksprofessor’ heeft een eigen website waarop hij onderzoekresultaten over geluk bijhoudt. Veenhoven bevestigt bij navraag dat de ‘Average Cantril Ladder by Country’ het gemiddelde is. “Het gaat hierbij om hoe ver de respondenten gemiddeld vinden dat ze van het best mogelijke leven afzitten. Je kunt wel in de hemel wonen, maar als je niet gelukkig bent…”, aldus de hoogleraar.

Verklaring vierde positie

Hakkenberg zag in Veenhoven een goede bron om de positie van Nederland op de ranglijst te verklaren. “Hij is dé geluksprofessor van Nederland en was bovendien in New York bij de VN-conferentie waar het rapport werd gepresenteerd. Ik heb van tevoren research gedaan naar Veenhoven”, zei Hakkenberg. Hij beaamt dat schrijven over geluk lastig is, omdat het te betwisten is. “Je moet er wel rekening mee houden dat het om een luchtig stuk gaat. In de krant is het goed om een afwisseling te houden tussen hard nieuws en luchtige zaken.”

Veenhoven vertelt dat de kritische houding van de Nederlanders een positief effect heeft op de geluksfactor. De hoogleraar benadrukt in het artikel het ‘gezeur’ van Nederlanders, “maar vraag diezelfde mensen of ze gelukkiger zijn dan de gemiddelde Nederlander en 80 procent zegt: ja”. Hoe komt Veenhoven aan dit cijfer? “Ik heb een Australisch onderzoek in ogenschouw genomen, maar dit zal in Nederland ook ongeveer zo zijn”, aldus de geluksprofessor.  Veenhoven zegt ook dat de helft van alle ongelukkige mensen psychologische problemen heeft. “Er zijn verschillende onderzoeken hierover gepubliceerd. Het is misschien niet precies de helft, maar het komt wel in de buurt”, zei Veenhoven.

Uitbouw van artikel

Hakkenberg gaat in het artikel ook in op de onderste vijf landen (Burundi, Sierra Leone, Centraal Afrikaanse Republiek, Benin en Togo). Hij benaderde de Nederlandse Herma Meijerink daarvoor. Zij zit bij hulporganisatie Mercy Ships en werkt op een ziekenhuisboot in Lomé, hoofdstad van Togo. “Ik wilde ook de onderkant van de lijst belichten en voor de Nederlandse invalshoek vond ik het een goed idee om haar aan het woord te laten. Zij kon een beeld schetsen van de situatie daar. Dit zorgde voor een evenwichtig verhaal.”

De journalist van het Algemeen Dagblad heeft er rekening mee gehouden dat de cijfers gebruikt in het onderzoek tot 2011 lopen. Dit legde Hakkenberg voor aan Veenhoven. ‘De meest actuele verschuivingen zijn niet te zien’, zegt Veenhoven in het artikel. De hoogleraar zegt dat in Griekenland de geluksscore door de economische crisis is gedaald.

Conclusie

Het artikel stelt dat Nederlanders door de kritische houding (‘zeuren’ en ‘zaniken’) gelukkig zijn. Ze zijn volgens het artikel kritisch over de samenleving. De kritische houding zorgt ervoor dat er veel wordt verbeterd en ergernissen in de maatschappij worden aangepakt. Dat maakt hen weer gelukkiger.

Hakkenberg wil met de expertise van Veenhoven een beeld schetsen van het Nederlandse geluk, maar het blijkt dat de uitlatingen van de geluksprofessor bij navraag niet altijd goed onderbouwd zijn. De economen hebben een poging gewaagd om een indicatie te geven van het geluk per land. De journalist heeft dit rapport bekeken en de belangrijkste conclusies verwerkt in het artikel.

Het is een luchtig verhaal, maar meer onderbouwing bij de uitspraken van Veenhoven zou gewenst zijn. De geluksprofessor wordt gezien als een Nederlandse autoriteit op het gebied van geluk.  Geluk is een heel abstract begrip en wordt op verschillende manier geïnterpreteerd. Als Veenhoven dan toch met gegevens over geluk komt, dan moeten deze wel kloppen.

Hakkenberg heeft het rapport goed bekeken en kon een heldere onderbouwing geven waarom hij de bewuste tabel uit het VN-rapport heeft gebruikt voor zijn artikel. Hij heeft duidelijk voor ogen gehad wat het verschil was tussen de verschillende tabellen van de VN. Hakkenberg had echter wel kritischer mogen zijn bij de uitspraken van Veenhoven, die bij navraag sommige uitspraken niet goed kon onderbouwen.

Bronnen:

Daan Hakkenberg (Algemeen Dagblad)

Ruut Veenhoven (geluksprofessor, socioloog en hoogleraar Erasmus Universiteit)

Onderzoeksrapport VN

About these ads

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s