Zwangerschapsdiscriminatie op de werkvloer

Door Anna van Diest

Bijna de helft (45%) van de vrouwen op de arbeidsmarkt heeft een ervaring die wijst op discriminatie vanwege zwangerschap, jong moederschap of een kinderwens. Dit meldt het programma Altijd Wat van de NCRV op basis van een onderzoek naar zwangerschapsdiscriminatie door de Commissie Gelijke Behandeling. In de uitzending doen verschillende vrouwen hun verhaal en er komen veel cijfers aan bod. Kloppen deze cijfers? En hoe is het onderzoek uitgevoerd?  

In de reportage van Altijd Wat van dinsdag 6 maart 2012 worden de onderzoekscijfers van de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) gepresenteerd. Hoe de cijfers tot stand zijn gekomen, wordt niet vermeld in de uitzending. Op de website van het programma staat wel een link naar het onderzoeksrapport en hieruit blijkt dat het onderzoek onder 1003 vrouwen is gehouden. Deze vrouwen hebben allemaal tussen 2007 en 2011 een kind gekregen en gewerkt en/of gesolliciteerd. Maar verderop in een tabel staat dat van de 1003 vrouwen er 870 gewerkt hebben. De rest van de cijfers zijn allemaal gebaseerd op 870 vrouwen. Hoe zit dit?

“Er is een enquête gehouden onder 1003 vrouwen. Deze hebben allemaal wel gewerkt en/of gesolliciteerd in de afgelopen vier jaar. We hebben echter de meeste analyses gebaseerd op de vrouwen die tijdens hun laatste zwangerschap hebben gewerkt en/of gesolliciteerd. De reden is dat dat de relevante groep is. Als dat niet duidelijk uit de tekst blijkt, had dat beter uitgelegd moeten worden”, zegt Claartje Thijs, beleidsmedewerker bij de CGB. De meeste cijfers zijn dus gebaseerd op een enquête onder 870 vrouwen. Waarom vermeldt Altijd Wat dit niet? Sietske Ligtvoet, maakster van de reportage vertelt dat dit een bewuste keuze was. “In de uitzending komen al zoveel cijfers voor dat we ervoor hebben gekozen om dat er niet ook nog bij te zetten.”

Berekening:
Uit het rapport blijkt dat de 1003 vrouwen zijn bevraagd door middel van een online enquête door het onderzoeksbureau TNS NIPO. “Bij TNS NIPO hebben we een database van ongeveer honderdvijftigduizend personen. De 1003 vrouwen zijn hier een selectie van. Uit alle jonge moeders uit onze database, zijn deze vrouwen aselect geselecteerd”, licht Lisanne van Thiel van TNS NIPO toe. De 1003 vrouwen vulden de enquête over moederschap en werk in. Altijd Wat zegt hier in haar uitzending over: “De resultaten zijn opzienbarend. Van de ondervraagde vrouwen heeft 45 procent een situatie meegemaakt die wijst op discriminatie. Dat zijn 65.000 vrouwen.”

Hoe is dit berekend? “45% is het percentage vrouwen dat ten minste één situatie heeft meegemaakt die op discriminatie duidt”, licht onderzoekster Claartje Thijs toe. Volgens het rapport gaat het hier om cijfers die de CGB als discriminatie duidt. Sommige vrouwen zeggen namelijk zelf dat het niet om discriminatie gaat, maar de CBG betitelt de gebeurtenissen dan wél als zodanig.

Discriminatie?
Maar hoe weet je wanneer iets discriminatie is? Als een zwangere vrouw na een sollicitatie de baan niet krijgt, kan ze zich gediscrimineerd voelen. Maar hoe weet je of dat ook echt door haar zwangerschap komt? In het rapport wordt gesproken over ‘mogelijke discriminatie’ omdat met de enquête niet precies achterhaald kan worden ‘onder welke omstandigheden en tegen welke achtergrond een bepaalde situatie heeft plaatsgevonden’. In de reportage van het NCRV programma wordt dit niet vermeld. Ligtvoet: “We zeggen dat 45 procent van de vrouwen een situatie heeft meegemaakt die wijst op discriminatie. Door te zeggen ‘wijst op’ vind ik dat we het wel nuanceren en dus niet met zekerheid zeggen dat het discriminatie is.”

Laagopgeleiden
In de reportage komen nog meer cijfers naar voren. Zo zou 67 procent van de laagopgeleide vrouwen geen contract krijgen vanwege zwangerschap. Uit het rapport blijkt dat er van de ondervraagden 73 laagopgeleid zijn. Het gaat hier dus in totaal om 49 (67 procent van 73) laagopgeleide vrouwen die geen contract krijgt of andere voorwaarden.

Geeft zo’n kleine subgroep een betrouwbaar beeld? Volgens de CGB is dit het geval. “Je moet hierbij wel een bandbreedte in acht nemen. Dit houdt in dat het iets hoger of lager kan zijn, maar dat het een redelijke schatting is”, zegt Claartje Thijs. TNS NIPO beaamt dit: “We hebben hier een berekening voor en in dit geval is de nauwkeurigheid ongeveer 10,5 procent en de betrouwbaarheid 95 procent. Het is voor de nauwkeurigheid beter een iets groter aantal respondenten te hebben, maar 73 geeft een goede indicatie”, aldus Lisanne van Thiel. In de uitzending worden nog meer cijfers gegeven die voortkomen uit kleinere subgroepen. Deze cijfers zijn dus iets minder betrouwbaar dan de cijfers die komen uit de totale onderzoeksgroep.

Voorbeelden
In het programma komen ook vrouwen aan het woord die gediscrimineerd zeggen te zijn door hun werkgever. Allereerst komt Bianca Roebertsen aan het woord, die vlak voor haar zwangerschapsverlof ontslagen werd. In de uitzending leest ze een email voor waarin haar werkgever schrijft: “Gezien het gegeven dat jij over enkele weken met zwangerschapsverlof gaat en jij maar ook wij niet weten hoe het moederschap enzovoort jou zal vergaan, heb ik besloten de overeenkomst niet te verlengen.” Dat lijkt inderdaad duidelijk op discriminatie.

Bij de tweede vrouw, Hermien Sewdien komt dat minder duidelijk naar voren. Ze vertelt dat ze solliciteerde op de baan grondstewardess toen ze zwanger was, maar dat niet vertelde. ’s Nachts werken lukte op een gegeven moment niet meer, waarop ze haar werkgever in haar proeftijd vertelt dat ze zwanger is en niet langer nachtdiensten kan draaien. Hierna wordt ze teruggebeld met de mededeling dat ze ontslagen is omdat ze al langere tijd aangaf moeite te hebben met nachtdiensten. Sewdien vertelt  dat haar werkgever niet zei dat het door de zwangerschap kwam, maar dat dat voor haar wel zo voelde. Als kijker kun je dan denken: tja als je solliciteert op een baan waar je alleen ’s nachts moet werken, is het logisch dat je dat niet aankunt als je zwanger bent.  Is dit ook het geval? “Nee, Hermien solliciteerde op de baan grondstewardess waarbij het normaal is dat je wisseldiensten draait. Ze is niet specifiek aangenomen voor nachtdiensten”, zegt Ligtvoet van de NCRV.

Werkgevers
De kant van de werkgevers die moeite hebben met zwangere werkneemsters komt nauwelijks aan bod in de uitzending.  Alleen de extra kosten die werkgevers hebben, worden benoemd. “De kant van de werkgever komt minder aan bod omdat er geen enkel bedrijf was dat mee wilde werken”,  legt Sietske Ligtvoet uit. In de reportage wordt ook een aantal vrouwen geïnterviewd op een beurs. Een vrouw zegt dat ze afgewezen werd op een sollicitatie. Ze had het idee dat dit vooral kwam omdat ze zwanger was.

Wat zegt  zo’n mening? En welk beeld geef je de kijker daarmee? “Op die beurs hebben we echt enorm veel mensen gesproken. We hebben de helft niet gebruikt. Binnen een half uur hadden we al heel veel vrouwen gesproken die zoiets hadden meegemaakt. Het geeft dus een goed beeld van de situatiee”, aldus Ligtvoet.

Conclusie:
Over onderwerpen als discriminatie kun je nooit waterdichte conclusies trekken. Het gaat in dit onderzoek veelal om gevoelens en ervaringen van vrouwen, waarbij je nooit met zekerheid kan zeggen of het discriminatie op basis van zwangerschap is. Verder zijn niet alle cijfers uit het onderzoek even betrouwbaar. Sommige cijfers zijn gebaseerd op kleinere onderzoeksgroepen. Als er maar 73 laagopgeleiden zijn bevraagd, kun je minder betrouwbare conclusies trekken dan wanneer het over de gehele onderzoeksgroep van 1003 vrouwen gaat.

Het is jammer dat de kant van de werkgever weinig belicht wordt in de reportage. Waarom zwangerschapsdiscriminatie veel voorkomt en wat de motieven van sommige werkgevers zijn, kom je als kijker niet te weten. Dit bleek ook lastig voor de makers omdat er geen werkgevers bereid waren om mee te werken. “We zijn natuurlijk wel een opiniemagazine dus we nemen ook een beetje stelling in”, zegt maakster Sietske Ligtvoet hierover.

Ligtvoet is ruim een half jaar bezig geweest met de reportage en dat was aan de telefoon te merken. Ruim een maand na de uitzending kon ze alle details uit het rapport toelichten. Ze weet dus precies waar ze het over heeft. Of de nuance dat het om ‘mogelijke discriminatie’ gaat duidelijk genoeg blijkt uit de reportage, moet de kijker zelf beslissen.

Bronnen:

- Uitzending Altijd Wat van 6 maart 2012

- Sietske Ligtvoet, journalist van het NCRV-programma Altijd Wat

- Claartje Thijs, beleidsmedewerker bij de Commissie Gelijke Behandeling

- Lisanne van Thiel, medewerker bij TNS NIPO

- Onderzoeksrapport naar zwangerschapsdiscriminatie van de Commissie Gelijke Behandeling
(http://content1c.omroep.nl/dacf3ba767ccc58c598c0eb5b6df7156/4f9b076c/ncrv/altijdwat/RAPP_CGB_BEVALLEN__Web.pdf)

About these ads

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Zwangerschapsdiscriminatie op de werkvloer

  1. Goed dat deze conclusie getrokken wordt, want er wordt wel erg snel gesproken over discriminatie. s6!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s