Is biologisch eten niet gezonder?

Door Rutger Snijder

Biologisch voedsel niet gezonder”, kopten media als RTL, PowNed, NOS en de Volkskrant dinsdag 4 september. Bron is een Amerikaanse literatuurstudie van Stanford University. De onderzoekers van Stanford zijn zeer genuanceerd en terughoudend over de uitkomsten van hun studie. Helaas geldt dat niet voor de meeste berichten in de media.

Een overzicht van de koppen:

- De Volkskrant, PowNed, RTL, NOS (en met hen vele blogs die het artikel één op één overnamen): ‘Biologisch eten niet gezonder’.
- EditieNL: ‘Biologisch eten gezonder? Welnee!’
- Vroege Vogels: ‘Biologische levensmiddelen iets gezonder’.
- Scientias.nl: ‘Nihil bewijs dat biologisch eten gezonder is’.

Er zijn dus twee meningen te onderscheiden: biologisch eten is niet gezond, en biologisch eten is misschien/een beetje gezond. Wie heeft gelijk?

“Little evidence of health benefits from organic foods”, is de kop van het persbericht van de universiteit. Er is door de onderzoekers van Stanford dus niet aangetoond dat biologisch niet gezonder is, nee, er is aangetoond dat er geen onderzoek is dat het wetenschappelijk bewijst. Dat is dus niet hetzelfde als ‘ongezonder’ of ‘nauwelijks gezonder’.

Voorbarig

Jan Willem Erisman, directeur bij het Louis Bolk Instituut (een advies- en onderzoeksbureau voor duurzame landbouw, voeding en gezondheidszorg): “In plaats van de voorbarige conclusie dat biologische producten niet gezonder zijn, blijkt vooral dat er méér onderzoek verricht moet worden. Dat is relevant, omdat er tegenwoordig steeds meer biologische producten geconsumeerd worden.”

Erisman heeft daarin zeker gelijk. In 2011 vond de grootste stijging in verkoop  van biologische producten in Nederland plaats: maar liefst 881 miljoen euro gaven we er aan uit. Dat is 17,1 procent meer dan in 2010 (dit blijkt uit cijfers van het ministerie van Economische Zaken: http://bit.ly/QBvckL). In de Verenigde Staten werd zelfs 24,4 miljard uitgegeven, zo staat in het onderzoek van Stanford te lezen. Er zijn natuurlijk veel redenen om biologisch eten te kopen (het is bijvoorbeeld beter voor het milieu), maar gezondheid staat bij veel mensen wel hoog op het lijstje. Moeten die mensen daar nu dan maar mee stoppen?

“Zeker niet”, zegt Lidwien Daniels, onderzoeker bij het Louis Bolk Instituut. “Dit onderzoek is door de media veel te negatief geïnterpreteerd en er zijn te snel conclusies getrokken. Je kunt niet concluderen dat biologisch eten niet gezond is, daar moet je eerst veel meer onderzoek voor doen. Dat stellen de onderzoekers zelf ook in hun onderzoek. Als je de effecten op de gezondheid van mensen echt zou willen onderzoeken, zou je twee exact dezelfde mensen een jaar lang op dezelfde plek moeten laten wonen, en die hetzelfde laten eten en bewegen. Dat is natuurlijk heel erg lastig te bewerkstelligen.”

Effecten

De studie van Stanford University is geen nieuwe studie, maar een inventarisatie van 240 bestaande onderzoeken, benadrukt Daniels. “Negentig procent van die onderzoeken is gericht op het vergelijken van inhoudsstoffen als vitamines en eiwitgehaltes. Dan vergelijken ze bijvoorbeeld een biologische tomaat met een ‘normaal’ geteelde tomaat. De overige tien procent gaat slechts over de effecten op de gezondheid van de mens, en die geven ook nog eens geen helderheid.”

Bovendien is maar een zeer beperkte hoeveelheid inhoudsstoffen onderzocht. “De overige duizenden componenten zijn niet onderzocht, terwijl die ook een functie hebben”, voegt directeur Erisman toe. “Het is dus nog te vroeg om wetenschappelijk verantwoorde uitspraken over algemene gezondheidseffecten van biologische producten  of producten uit de intensieve landbouw te doen.”
Bionext, de belangenvereniging van biologische landbouwers, is het eens met de uitspraken van het Louis Bolk Instituut. “Het onderzoek wordt inderdaad snel verkeerd begrepen”, vertelt onderzoekster Mirjam van Bree . “Het is zeker niet aangetoond dat biologisch eten niet gezonder is dan ‘gewoon’ eten. Het is alleen aangetoond dat er nergens bewijs te vinden is dat het gezonder zou zijn. Er is in de media dus te snel naar conclusies gesprongen.”

Pesticiden

De onderzoekers van Stanford hebben onder meer het volgende gezegd: “…consumption of organic foods can reduce the risk of pesticide exposure“. Vrij vertaald: het consumeren van biologisch voedsel kan het risico verminderen op blootstelling aan pesticiden Dit is een gegeven waar niet zomaar overheen gestapt kan worden. In 2008 bleek bijvoorbeeld uit een studie van de Universiteit van Zuid-Denemarken en de Harvard School of Public Health dat veel gewasbeschermingsmiddelen, die in de EU worden toegepast, schade kunnen toebrengen aan de hersengroei van foetussen en jonge kinderen. (bron: “Organic Diet Cuts Kids’ Food Pesticide Levels”, http://bit.ly/Pm28hr).

“Op biologisch voedsel zitten minder resten van pesticiden dan op ‘normaal’ voedsel”, vertelt Van Bree. “Wat er niet op gespoten wordt, kun je natuurlijk ook niet binnenkrijgen en dat is een goede zaak. Die pesticiden zijn vaak antibiotica-resistent. Hoe meer je daar van binnenkrijgt, hoe minder goed antibiotica zal werken als je het op een gegeven moment nodig hebt. Op dat gebied is biologisch eten dus wel gezonder. Een ander aspect, dat in het onderzoek niet belicht wordt, is dat biologisch geteeld voedsel beter is voor het milieu. Minder dierenleed en minder bestrijdingsmiddelen in de bouwgrond zijn ook redenen voor consumenten om biologisch te kopen.”

Te kort door de bocht

Concluderend kan gesteld worden dat de kop “Biologisch eten niet gezonder” veel te kort door de bocht is. De Volkskrant besefte dit blijkbaar, want de zaterdag na publicatie stond er een groot, genuanceerd artikel in de krant. Schrijver Mac van Dinther beschrijft hierin dat sommige biologische etenswaren wel degelijk heel goed voor je zijn.

Ook de NOS is op het oorspronkelijk negatieve standpunt teruggekomen, want dit artikel werd dezelfde dag nog geüpdate. “In een eerdere versie van dit bericht werden te vergaande conclusies getrokken. Daarin stond ten onrechte dat biologisch voedsel niet gezonder is dan gewoon voedsel”, zo staat er te lezen onder het artikel. Het artikel is compleet herschreven.
“Dat doen we niet iedere dag”, vertelt schrijver van het artikel Rinke van den Brink. “Maar dit keer was het echt nodig. In de loop van de nacht is er een bericht van het ANP gekomen met als kop: ‘Biologisch eten is iets beter’. Om kwart voor zes ’s ochtends is die op onze site terecht gekomen. Dat bericht was in Met Het Oog Op Morgen en stond ook in de Volkskrant. Om 9.00 uur was ik op de redactie en kwam iemand mijn mening vragen; ze wilden er namelijk een tv-item over maken. Ik had toen alleen de Volkskrant gelezen, dus ben in het onderzoek gedoken. De conclusie die ik uit het onderzoek trok was toch een andere. Waar de Volkskrant schreef dat biologisch eten niet gezonder is, maakte ik uit het onderzoek juist op dat je eigenlijk geen conclusies kan trekken. En als je al een conclusie trekt, moet dat zijn dat biologisch eten misschien gezonder is; dat heb ik dus ook gedaan. Maar goed, het bewijs is gewoon flinterdun. Maar drie van die 240 onderzoeken gaan over de effecten van biologisch eten op mensen! Daarnaast kan iedereen die zijn gezond verstand gebruikt bedenken dat voedsel dat niet met gif is bespoten gezonder voor je is. Nee, als ik het bericht als eerste had gezien, had ik er geen aandacht aan besteed en was het bericht nooit op onze site terecht komen.”

Bronnen:

 – Het Louis Bolk Instituut:http://www.louisbolk.org/nl/home/
– Literatuurstudie Stanford University: http://med.stanford.edu/ism/2012/september/organic.html
– Cjifers Ministerie van Economische Zaken (zie tekst)
– Onderzoek “Organic Diet Cuts Kids’ Food Pesticide Levels” (zie tekst)
– Belangenvereniging Bionext: http://www.bionext.nl/
– Schrijver Rinke van den Brink

About these ads

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Is biologisch eten niet gezonder?

  1. Jennifer de Veer

    COMPLETE ONZIN!!!
    ONDERZOEK ALTIJD WIE DE ONDERZOEK BETAALD.

    http://landdestroyer.blogspot.nl/2012/09/cargill-and-others-behind-anti-organic.html

    CARGILL!!! DUS…. DAT ZEGT GENOEG!!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s