Yaz: minder klachten maar meer vragen

Door Betty Basemans en Astrid van den Hoek

De ochtendkrant Metro publiceerde op dinsdag 2 september een artikel over een nieuwe anticonceptiepil, genaamd Yaz 24+4. De kop luidde: ‘Minder menstruatieklachten’. Maar klopt dat wel? En is het artikel wel betrouwbaar? Journalisten voerden en masse de door fabrikant Bayer aangeleverde gynaecoloog als enige bron op.

Eerste indruk
Het is verboden reclame te maken voor receptplichtige geneesmiddelen. Wat doe je dan als farmaceut? Je stuurt een ronkend persbericht rond, waarin je zelfs nog een onafhankelijk (?) gynaecoloog commentaar laat geven op deze revolutionaire pil.

Succes verzekerd. De meeste media nemen het stuk gretig over. De artikelen zijn erg positief over deze nieuwe pil. Ze hebben veel weg van verkapte reclame. Er is ook niet gezocht naar andere bronnen, die met enige deskundigheid iets over deze pil kunnen zeggen. Wat (eventuele) nadelen van het medicijn zijn, kom je in geen enkel stuk tegen. Het roept de vraag op of het wel echt nieuws is en of dat wat producent Bayer claimt wel waar is.

De fabrikant stelt dat met Yaz een stopweek van vier dagen volstaat, in plaats van de traditionele zeven dagen. Daarnaast zouden er, zoals de kop doet vermoeden, minder menstruatieklachten optreden bij het gebruik van Yaz.

Na het bekijken van de artikelen over dit onderwerp, onder meer in De Telegraaf en op verschillende internetsites, valt te concluderen dat journalisten gretig gebruik hebben gemaakt van het originele persbericht.
Ze hebben weinig tot geen moeite gedaan aanvullende bronnen of informatie te verwerken. Een opvallend weetje daarnaast is dat Yaz menstruatieklachten zoals hoofdpijn, krampen en misselijkheid zou verminderen, terwijl ze in de bijsluiter staan genoemd als mogelijke bijwerkingen.

De check
De citaten van gynaecoloog Arne van Heusden keren in de meeste berichten netjes terug. Deze zijn vaak letterlijk hetzelfde als uit het persbericht van Bayer. Toch zegt Van Heusden zelf dat hij elf keer over dit onderwerp is geïnterviewd. Misschien hebben journalisten wel de moeite gedaan om Van Heusden nog een keer te benaderen, maar was zijn tekst uit het persbericht helder genoeg. In elk geval heeft geen enkele journalist andere bronnen gezocht om het verhaal completer te maken, of van een kritische kanttekening te voorzien.

Na het raadplegen van diverse andere bronnen zoals apotheken, concurrent Organon en een verpleegkundige van de polikliniek gynaecologie kunnen we enige vraagtekens plaatsen bij de claims van Bayer. Ten eerste is deze pil nog niet eens te verkrijgen, zoals in het artikel wordt beweerd. Ten tweede verschillen menstruatieklachten per vrouw en treden ze vaak op wanneer de laatste pil wordt ingenomen voor de stopweek/stopdagen. Dus klachten kunnen ook bij gebruik van Yaz optreden. Bovendien is het van elke anti-conceptiepil de bedoeling dat het de menstruatieklachten vermindert, dus zo nieuw is dit niet.

In een reactie op deze bevindingen vertelt de geciteerde gynaecoloog dat hij tien jaar geleden, onafhankelijk van Bayer, een promotieonderzoek heeft gedaan naar een verkorte stopweek van de pil. Hij zegt niet te worden betaald door de fabrikant van Yaz. Hij is door Bayer benaderd, omdat hij gespecialiseerd is in dit onderwerp. Van Heusden vindt zelf, na lezing van de diverse artikelen, dat journalisten nalatig zijn geweest in het zoeken naar andere bronnen.

Conclusie
De artikelen blijken niet volledig te zijn en vooral gebaseerd op 1 bron: het persbericht van Bayer. Hierdoor krijg je als lezer geen compleet beeld. Het artikel wekt de indruk dat Van Heusden door de krant is benaderd en toevallig positief is. De journalisten hadden kunnen bedenken dat de geciteerde bron uitsluitend positief is over de nieuwe pil.

Bronnen:
Catharina Ziekenhuis Eindhoven.
Apotheek Korvel Tilburg.
Utrechtse Apothekers Vereniging.
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie.
Apotheek Koerd Utrecht.
Organon.
W. IJsveld (verpleegkundige polikliniek gynaecologie UMC St.Radboud).
Dr. Arne van Heusden (gynaecoloog Medisch Centrum Rijnmond Zuid, Rotterdam)

4 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

4 Reacties op “Yaz: minder klachten maar meer vragen

  1. Dr Jan van Meeteren

    De auteurs van bovenstaand stukje geven als referentie dubieuze bronnen en zelfs niet bestaande personen aan. Dat is een uiterst kwalijke zaak! Het begint al met twijfelachtige bronnen als de Utrechtse Apothekers Vereniging (wat is dat in vredesnaam voor club?) Dan het Catharina Ziekenhuis Eindhoven. Wie wordt daar dan wel geciteerd, het hoofd van de huishoudelijke dienst wellicht? Maar het kan nog veel erger! In het UMC St. Radboud blijkt helemaal geen gynaecoloog te werken met de naam Dr. W.IJsveld. Wat een ongelooflijke blunder!
    De persoon in kwestie bestaat dus niet ! Wél blijkt er in het UMC St Radboud een verpleegkundige met de naam Ijsveld te werken. Heeft deze zich opeens een artsentitel aangemeten en is deze persoon gepromoveerd? Dat zou dan valsheid in geschrifte betekenen…..
    Als dit al onjuist is wat moeten we dan van dit stukje in totaliteit denken?
    Om met de (misschien ook in het echt niet bestaande) auteurs te spreken: je ramt een ronkend stukje in elkaar, graait wat al of niet bestaande bronnen bijeen en beeld jezelf in dat je kritisch bent. Meiden, doe je werk beter, beroep je niet op quasi-bronnen en lever geen journalistieke blunders af, je verliest alleen maar je geloofwaardigheid!

  2. fhjfactcheck

    Re: dr. Jan van Meeteren;

    Altijd fijn om feedback te krijgen van oplettende lezers van onze weblog. De overigens wel bestaande auteurs vinden het wel jammer dat dhr Van Meeteren niet op een andere toon erop wijst dat er iets niet klopt. Er stond inderdaad een feitelijke onjuistheid in het artikel; dhr IJsveld is verpleegkundige op de polikliniek gyneacologie en dus geen gynaecoloog. Dit is aangepast in het artikel. Echter blijft de informatie van deze persoon nog steeds deskundig met betrekking tot het onderwerp. De andere bronnen zeggen dhr Van Meeteren niets, maar dit wil niet zeggen dat ze onbetrouwbaar zijn. Gezien de toon van de reactie is het doel van dit project kennelijk niet helemaal begrepen.

  3. Pingback: Sp!ts citeerde iemand die het zelf nooit sprak « – FHJ Factcheck –

  4. Johne960

    I think you have noted some very interesting points , appreciate it for the post. gkbabfkebaec

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s