Nieuws uit een niet in te zien onderzoek

Door Ralf Seuntjens

metro_logo_new_big2“Veel jeugd loopt risico ernstige gehoorschade”, kopt dagblad Metro op maandagochtend 7 september. De gratis krant pakt uit met dit onderwerp door er op pagina 1 en 2 uitvoerig op in te gaan. In de artikelen refereert journalist Barbara de Jong aan een onderzoek van wetenschapper Ineke Vogel van het Erasmus MC die op de resultaten promoveert. FHJ Factcheck vond dat er wel erg weinig nieuws in het artikel stond en zocht uit of de resultaten wel vernieuwend zijn.

In Metro’s openingsartikel is onder meer te lezen dat een grote groep jongeren over enkele jaren met ernstige gezondheidsproblemen dreigt te kampen omdat ze te lang naar kei harde muziek op hun iPod of mp3-speler hebben geluisterd. Ruim veertig procent loopt volgens de krant risico op gehoorproblemen als doofheid en oorsuizen. Je zou denken dat Metro, omdat het zo uitpakt met dit onderwerp, het onderzoek in ieder geval zal hebben ingezien. Na het eerste telefoontje blijkt echter al dat dit niet mogelijk kan zijn. Woordvoerster Sylvia Marmelstein van het Erasmus MC: “Ik kan u onmogelijk het onderzoek opsturen aangezien op woensdag (9 september red.) de promovenda het onderzoek nog zal moeten verdedigen. Het onderzoek zal dan ook pas openbaar worden. Ik heb je vraag naar haar doorgespeeld en zij zal na haar promotie contact met je opnemen.”

Enkele dagen later geeft promovenda Vogel zelf nog eens aan dat niemand uit de journalistiek het onderzoek had opgevraagd. Metro publiceerde dus een openingsartikel op basis van slechts een persbericht.

Informatie al algemeen bekend
Nadat FHJ Factcheck het onderzoek eindelijk had ontvangen, bleken er veel interessante zaken in te staan die meer vernieuwend leken te zijn dan hetgeen Metro berichtte. Preventiemedewerker Petra Jongmans van de Nationale Hoorstichting vindt ook dat wat er in de Metro stond weinig nieuws is: “Er is informatie te lezen die eigenlijk al algemeen bekend is. Deze informatie kan nu echter wel door middel van een terdege onderzoek onderbouwd worden. Wat er in de krant staat, is misschien voor de gemiddelde lezer wel interessant genoeg, maar voor ons heeft het in ieder geval geen toegevoegde waarde.” 

Terwijl volgens Jongmans het onderzoek zelf wel degelijk over uitkomsten beschikt die minder bekend zijn bij het grote publiek. “Dit onderzoek is echt een doorbraak. Er is over dit onderwerp ook zelden op zo’n grote schaal wetenschappelijk onderzoek gedaan onder jongen. Steeds weer waren het wel vermoedens, maar deze zijn nu wetenschappelijk onderbouwd.” 

De medewerker van de Nationale Hoorstichting noemt een aantal nieuwe feiten die uit het onderzoek naar voren kwamen, maar de krant niet hebben gehaald: “De risicoanalyse waaruit naar voren komt dat VMBO’ers het meeste risico lopen op gehoorschade, vooral diegenen die naar de brugklas gaan, is erg vernieuwend. Verder gaat het onderzoek heel diep naar het begrijpen van het gedrag van de jongeren zelf (bijvoorbeeld over het feit dat een lager geluidsniveau de muziekbeleving aantast, red.) en komt Vogel met goede interventiemaatregelen. In het stuk in de krant is hier, op wat oppervlakkigs na, niks over terug te lezen.” 

Eerdere onderzoeken niet wetenschappelijk
Wanneer FHJ Factcheck graaft in de geschiedenis van de onderzoeken naar gehoorschade blijkt inderdaad dat op dit vlak (jongeren en muziek) er wetenschappelijk weinig is onderzocht. Wel zijn er ‘gewone’ onderzoeken gedaan. Zo geven de websites http://www.mp3check.nl/ en http://www.oorcheck.nl/ de mogelijkheid om online te checken of je veilig luistergedrag vertoont. Deze zijn in het bezit van de Nationale Hoorstichting die aangeeft dat de resultaten ongeveer hetzelfde zijn als uit het onderzoek van promovenda Vogel naar voren komen. Verder bleek onlangs uit een EU-onderzoek dat acht procent van de Europese bevolking risico loopt. Hierin zijn echter alle leeftijden en muziekstijlen opgenomen.

Machteld Gelderland van onderzoeksbureau TNS Nipo verklaart dat haar bureau al lang geen onderzoeken op dit vlak gedaan heeft: “Het laatste onderzoek was in het jaar 2000 dus wij hebben alleen nog oude cijfers. Schijnbaar is er in de laatste jaren niet zoveel vraag meer naar een onderzoek over gehoorschade geweest.” Onderzoeksbureau TNO kon FHJ Factcheck helaas niet berichten over eerder door dat bureau uitgevoerde onderzoeken.

In een korte reactie laat Barbara de Jong van Metro weten dat de krant zo met het nieuws uitpakte omdat er uit dit onderzoek nieuwe cijfers naar voren komen. “Het is de eerste keer dat wat iedereen denkt ook bevestigd wordt met harde cijfers.” Op de vraag of ze het onderzoek ingezien heeft, is De Jong nogal onduidelijk. Nadat ze die vraag eerst met een voorzichtige ‘Ja’ beantwoordt, geeft ze daarna aan dat ze aan de hand van het persbericht met de onderzoekster gebeld heeft. Het Erasmus MC liet ons eerder al weten dat het onderzoek niet opgevraagd was en ook niet verstrekt zou worden voordat de promotie van Vogel een feit was. Toen FHJFactcheck De Jong nog meer vragen wilde stellen antwoordde ze met: “Ik heb het heel erg druk, ik heb geen tijd meer.”

Conclusie
Uit de zoektocht naar de feiten kunnen we concluderen dat iets wat op het eerste gezicht geen nieuws lijkt te zijn, wel degelijk nieuwswaarde heeft. Echter had er in het artikel in Metro beter naar voren kunnen komen dat dit ook pas de eerste echte wetenschappelijke resultaten van een onderzoek naar gehoorschade bij jongeren (door het luisteren naar muziek) waren. Dan lijkt het nieuws een stuk minder achterhaald. Dat de journalist het onderzoek niet inzag, heeft ze een beetje gecompenseerd door te bellen met de onderzoekster. De auteur was echter niet in staat een eigen oordeel te vellen op het onderzoek. Promovenda Vogel zelf gaf in een reactie aan dat zij ervoor koos om in het persbericht het risico dat de jongeren lopen naar voren wilde laten komen. Hiermee beïnvloedt zij dus wat er in de krant komt te staan en dat is niet per definitie wat journalistiek gezien het meest interessant is voor de lezer.

Vreemd
Overigens bevreemdt het FHJ Factcheck dat het Erasmus MC promotieonderzoeken niet laat inzien voor de promotie. Embargo’s stroken slecht met de mogelijkheid voor een wetenschappelijke gedachtewisseling. Journalisten op hun beurt zouden er niet zo makkelijk genoegen mee moeten nemen, vooral ook omdat ze niet in staat zijn het onderzoek zelf te beoordelen. En: formeel moet iedere burger tijdens de promotie bezwaar kunnen maken tegen die promotie. Maar hoe kan dat als het promotieonderzoek niet openbaar is? Woordvoerster Sylvia Marmelstein van het Erasmus MC geeft in een reactie aan dat het bij hen altijd zo werkt: “Na de verdediging van het onderzoek is de promotie een feit en maken we het onderzoek pas openbaar. Wel verschijnen er gedurende het onderzoek wetenschappelijke publicaties over in tijdschriften. Dat was ook nu het geval. Nadat we het persbericht uitstuurden was de onderzoekster echter al wel bereikbaar voor commentaar.”

Bronnen
Sylvia Marmelstein, Erasmus MC
Petra Jongmans, Nationale Hoorstichting
Machteld Gelderland, TNS Nipo
Barbara de Jong, Metro
Ineke Vogel, onderzoekster Erasmus MC

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s