“Niet de waarheid, maar de uitkomst van een onderzoek”

Door Noelia Romero Cabrera

Nu.nl logoVolgens NU.nl leef je langer als je dikke dijen hebt. Helaas is dat wat te kort door de bocht: FHJ Factcheck ontdekte dat het onderzoek waar het artikel op gebaseerd is, genuanceerder is dan de nieuwswebsite de lezer wil doen geloven. Journalist Dennis Rijnvis: “In het artikeltje worden de resultaten ook niet als waarheid gepresenteerd, maar als uitkomsten van een onderzoek.”

Berit L. Heitmann is onderzoekster aan het Institute for Preventive Medicine in Kopenhagen. Ze startte het onderzoek eind jaren tachtig op, toen juist de relatie tussen de omvang van het middel en het risico op diabetes en diverse andere ziektes bekend werd. Ze vertelt aan FHJ Factcheck: “Onze hypothese was daarom ook: hoe meer vet, hoe groter de omtrek, dus hoe groter het risico. Verrassend genoeg bleek juist het tegenovergestelde.”

Het Institute of Preventive Medicine (IPM) in Kopenhagen voerde het onderzoek uit. 1436 Mannen en 1380 vrouwen in de leeftijd van 35 tot 65 jaar deden eraan mee. De onderzoekers maten twintig jaar geleden het gewicht, de lengte en ook de omvang van de dijen van de deelnemers op. De deelnemers werden tien tot twaalf jaar lang gevolgd en onderzocht op hart- en vaatziekten.

Groter risico op hart- en vaatziekten met dunne dijen
dijenConclusie van het onderzoek is dat mensen met dunnere dijen een groter risico lopen op hart- en vaatziekten. Als de omtrek van de dij kleiner wordt dan zestig centimeter, begint het risico toe te nemen en vergeleken met iemand met dijen van vijfenveertig centimeter, is er slechts de helft zoveel kans op een vroege dood en hart- en vaatziekten. Boven die grens van zestig centimeter blijft het risico gelijk, dus dikke dijen leveren wat dat betreft ook geen voordeel op. Het onderzoek wijst niet per se uit dat mensen langer blijven leven als ze dikkere dijen hebben, maar dat mensen met dikkere dijen minder risico lopen op hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden dan mensen met smallere dijen. Heitmann: “We denken dat het risico toeneemt, omdat er te weinig vet en spieren op smalle dijen zit. Vet en spieren vormen een bescherming tegen hart- en vaatziekten.” Vet en spieren zijn dus een extra buffer. Het is dan niet meteen de bedoeling dat je vette bovenbenen moet gaan kweken, een extra rondje sportschool kan geen kwaad.

NU.nl: Beperken tot onderzoeksresultaten
Helaas dus voor de lezers van NU.nl met dikke dijen: je blijft niet per se langer leven, hoewel je, dat is dan weer positief, wel minder kans hebt op hart- en vaatziekten. Dennis Rijnvis, de journalist die het artikel op NU.nl voor zijn rekening nam, heeft zelf ook het onderzoek gelezen. Toch is niet het onderzoek in de tekst opgenomen, slechts de resultaten staan vermeld in het bericht, met een link naar een samenvatting van het onderzoek. Hij legt uit: “Bij NU.nl moeten we ons ook enigszins beperken tot de onderzoeksresultaten, omdat het gaat om korte berichtjes waarin heel sec wordt gemeld wat de conclusies van een onderzoek zijn. Dat proberen we zo goed mogelijk te doen met zo veel mogelijk verwijzingen naar bronnen, zodat lezers meer informatie kunnen vinden en het nieuws kunnen interpreteren. In het artikeltje worden de resultaten ook niet als waarheid gepresenteerd, maar als uitkomsten van een onderzoek.”

Onderzoekster Heitmann vindt dat het bericht de verkeerde conclusie geeft. “Het klopt niet”, zegt ze. “Het is niet hoe groter hoe beter, maar het is des te smaller, des te meer risico.” Ze vervolgt: “Het is niet wat ons onderzoek en onze gegevens laten zien.”

Nuttige conclusie?
De uitkomst van het onderzoek is dus dat je met dunne dijen meer risico loopt op hart- en vaatziekten. Een baanbrekend resultaat? Nuttig om meteen toe te passen in de praktijk? Heitmann zelf denkt van niet. Nog niet, tenminste: “Het is de eerste keer dat dit onderzocht is en daar moet je voorzichtig mee zijn. Het moet bevestigd worden. Uiteindelijk zou het wel nuttig kunnen zijn, bijvoorbeeld voor huisartsen.”

Annet Janssen, van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), is het met haar eens: “Wij kunnen niet varen op één onderzoek. Het is wellicht voor de toekomst van belang, als er soortgelijke onderzoeken komen met hetzelfde resultaat. Dan zou het wel belangrijk kunnen worden.” De huisartsen zullen dus nog niet gaan checken op dijomtrek.

Hartstichting Nederland wil ook meer bevestiging voordat het beleid ten opzichte van hart- en vaatziekten gewijzigd zal worden. Ineke van Dis, woordvoerster van de Hartstichting:  “Wereldwijd worden de Body Mass Index, de middelomtrek of de verhouding middelomtrek en heupomtrek toegepast als maat voor hart- en vaatziekten. Een positieve relatie is aangetoond in alle werelddelen, in vele landen, bij verschillende groepen mensen. Ook zijn de aantallen waarop deze relaties zijn gebaseerd aanmerkelijk groter, van in totaal meer dan 250.000 personen. Deze verbanden zijn dus aanmerkelijk beter onderbouwd en onderzocht.” Ze zegt ook nog: “De verklaringen dat weinig spiermassa voor een kleine dijomvang zorgt, of dat een kleine dij-omvang een uiting is van weinig bewegen, zijn speculatief en nog onvoldoende onderzocht.” De Hartstichting houdt het onderzoek wel in het achterhoofd: “Ik beschouw het als interessant, ook omdat de dij-omvang eenvoudig te meten is.”

Conclusie FHJFactcheck
Het bericht op NU.nl trekt te snel een conclusie. Dikke dijen zijn gezonder, omdat je minder kans hebt op hart- en vaatziekten, maar echt definitief langer leven doe je er niet door. Bovendien is het bericht zelf suggestief, te kort door de bocht en zijn er geen eigen bronnen bij gezocht. Toch nog een beetje goed nieuws: dijen zijn te trainen, dus op naar de sportschool dan maar.

Bronnen
Onderzoekster Berit L. Heitmann van het Institute for Preventive Medicine in Kopenhagen.
Dennis Rijnvis (NU.nl)
Annet Janssen (Nederlands Huisartsen Genootschap)
Ineke van Dis (Hartstichting Nederland)

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s