Helft van katten heeft een gedragsprobleem

Door Nasrah Habiballah

logo-anpDe helft van de katten heeft een gedragsprobleem. Dat berichtte het ANP maandag 14 september. Verschillende media namen het bericht over, zoals De Telegraaf, het Algemeen Dagblad en een reeks websites, waaronder NU.nl en Vara’s Kassa. De bron van het bericht is Sonja van Leeuwen. Zij hield een enquête onder 455 Nederlandse katteneigenaren.Het ANP-bericht meldde ook dat Van Leeuwen volgend jaar, in samenwerking met de Marin Gaus Academie, een nieuwe opleiding begint voor kattengedragstherapeut.

Onderzoek
FHJFactcheck zocht contact met de onderzoekster. Zij vertelde dat de enquête in eerste instantie was gehouden voor een nieuw boek over kattenkarakters. Twee van de achtentwintig vragen uit de vragenlijst zijn uiteindelijk gebruikt om de conclusie van de gedragsproblemen te trekken. De eerste vraag: “Vertoont uw kat soms gedrag dat u niet fijn vindt?” Deze vraag kon met ‘ja’ en ‘nee’ beantwoord worden. Van de geënquêteerden antwoordde 55,6 procent ‘ja’. De tweede vraag: “Zo ja, wilt u hieronder dan aangeven welk probleemgedrag dat is?” Acht verschillende gedraging werden aangegeven, waaronder: agressie tegen andere katten, soms plassen of poepen in huis, krabben etc.

Waar is de bron?
In geen van de berichten stond iets over de manier waarop het onderzoek is gehouden. Het leek er bijna op of de journalisten zelf niet wisten hoe Van Leeuwen tot deze conclusie kwam. Het FHJFactcheck-belrondje kon dus beginnen. Het eerste telefoontje was naar De Telegraaf. Die krant stuurde FHJFactcheck meteen door naar het ANP aangezien het bericht daar vandaan kwam en De Telegraaf het slechts overnam.

Het ANP verzocht FHJFactcheck een mail te sturen met de concrete vragen aan de journalist over het artikel. Direct met de journalist spreken kon niet en de mail moest gestuurd worden naar Patrick Selbach, chef nieuws ANP, die het intern verder uit zou zoeken. Een van onze vragen was: “Heeft de journalist het onderzoek ingezien?”

Na een week kregen we een mail terug. De naam van de journalist werd nog steeds niet bekendgemaakt, maar Selbach schreef: “Er is volgens de auteur gebruik gemaakt van de volgende bronnen: Een onderzoek van de gedragstherapeut zelf, een enquête onder 455 katteneigenaren, waarbij 55 procent aangeeft dat hun kat probleemgedrag vertoont.”

Ook zou de journalist gebruik hebben gemaakt van een onderzoek van de Association of Pet Behavior Counsellors (APBC) uit 2004 waarin aangegeven wordt welk probleemgedrag het meeste voorkomt in Engeland. Maar het ANP-bericht is alleen gebaseerd op het onderzoek van Van Leeuwen. Bovendien gaat het Engelse onderzoek dus over katten in Engeland en het ANP bericht over katten in Nederland.

Verder zou de journalist twee dierenartsen hebben geraadpleegd die de insteek van het bericht vanuit de praktijk hadden bevestigd. Wij vroegen om de contactgegevens van de twee artsen, maar het ANP wilde de namen van de artsen – ook na herhaald verzoek – niet openbaar maken.

Onterechte conclusie
Mathijs Vink, dierengedragsdeskundige aan de Universiteit van Utrecht, vindt dat het onderzoek van Van Leeuwen een onterechte conclusie trekt. Volgens Vink zegt het niet veel als je de vraag stelt: “Vertoont uw kat wel eens gedrag dat u niet fijn vindt?” “Als mijn kat twee keer per jaar in huis plast is dat niet zo prettig, nee, maar dat is niet meteen een probleem. Dus dat zegt helemaal niets”, aldus Vink. Volgens de dierengedragsdeskundige is de conclusie die getrokken wordt daarom onterecht: “Als de conclusie is dat de helft van de katteneigenaren hulp nodig heeft bij gedragsprobleem van hun kat, dan kun je die conclusie niet trekken nee.”

Conclusie FHJFactcheck
De dierenartsen die de ANP-journalist raadpleegde (nogmaals: FHJFactcheck mocht de namen van deze twee niet kennen) waren het eens met de conclusie van Van Leeuwen, de dierengedragstherapeut die FHJFactcheck opbelde, was het oneens met de conclusie van de enquête. Maar ook over het gebruik van het onderzoek als bron zijn er twee verschillende versies.

Volgens het ANP heeft de journalist de enquête als bron gebruikt. FHJFactcheck checkte dit bij Van Leeuwen, de onderzoekster. Zij mailde ons: “De journalist heeft niet de gegevens opgevraagd bij mij, omdat ik deze ook niet in mijn bezit had, omdat het onderzoek niet van mij is. Wat betreft onze enquête heeft ze mij geciteerd, omdat uit onze enquête blijkt dat de helft van de eigenaren aangeven een probleem te ervaren bij hun katten.”

Daarop nam FHJFactcheck wederom contact op met Patrick Selbach van het ANP. Hoe moeten we de verklaringen van de onderzoekster (ANP heeft het onderzoek niet opgevraagd bij mij) en het ANP (onderzoek werd als bron gebruikt) met elkaar in overeenstemming brengen?

Selbach laat daarop weten dat de ANP-verslaggeefster gebruik maakte van ‘het genoemde Britse onderzoek’. FHJFactcheck vindt dat lastig te begrijpen. Het Britse onderzoek gaat immers over Britse katten. Na de vraag drie keer aan het ANP te hebben gesteld, lijkt de conclusie te moeten luiden dat het persbureau nooit het onderzoek van Van Leeuwen aan een beoordelende blik onderwierp.

De manier waarop de journalist bij het nieuws van Van Leeuwen kwam is via een gemeenschappelijke kennis. “De journalist kende iemand die mij kende. Ze hoorde het nieuws en dacht; daar zit een leuk verhaal achter”, aldus Van Leeuwen.

De onderzoekster laat dus weten dat niet de enquête, maar zij als bron is gebruikt voor het stuk. De vraag is: is Van Leeuwen wel een betrouwbare bron? Een onderzoekster zal niet negatief over haar eigen onderzoek praten of kritisch kijken of de onderzoeksmethode wel klopt. Daarnaast zou zij er ook belangen bij kunnen hebben omdat zij komend jaar een nieuwe opleiding voor kattengedragstherapeuten start.

De onderzoeksmethode lijkt dus voor kritiek vatbaar, de onderzoekster had een belang bij het onderzoek en het ANP lijkt te hebben verzuimd het onderzoek zelf in te zien en te beoordelen.

Bronnen
Sonja van Leeuwen (Gedragsadviesbureau voor hond en kat)
Patrick Selbach (chef nieuws ANP)
Mathijs Vink ( Universiteit Utrecht)

Advertenties

4 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

4 Reacties op “Helft van katten heeft een gedragsprobleem

  1. IK DAAG JOURNALISTEN HIERBIJ UIT OM NA EEN GOED GESPREK MET MIJ EEN GENUANCEERD VERHAAL OVER KATTENGEDRAGSPROBLEMEN EN KATTENGEDRAGSTHERAPIE TE SCHRIJVEN,

    VRIENDELIJKE GROET,KOM MAAR OP!

  2. Pingback: NRC vertaalt menselijke emoties naar honden « nieuwscheckers

  3. Pingback: Factchekken « Van student naar journalist

  4. Pingback: Factchekken « Op naar de echte wereld

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s