Zelfmoord per kilometer

Door Guus Benkers

volkskrant_logo_zwZelfmoord op het spoor – afgezet tegen het aantal verreden treinkilometers – komt in Nederland vaker voor dan in andere EU-landen. Dit is de strekking van een artikel dat op 8 september in de Volkskrant verscheen. Opvallend, dacht FHJ Factcheck in eerste instantie. Maar dan kwam de verbazing. Hoezo ‘afgezet tegen het aantal verreden kilometers’? Is het niet logischer om het aantal suïcides af te zetten tegen het aantal inwoners van een land?

FHJ Factcheck ging op onderzoek uit. Aan de hand van het rapport van de European Railway Agency (ERA) dat in het Volkskrantartikel aangehaald wordt en bevolkingscijfers van het CIA World Factbook 2007 (de cijfers van de ERA zijn ook uit 2007) maken we een nieuwe vergelijking (zie bijlage). Wat blijkt? Nederland scoort nog steeds erg hoog, wat betreft het aantal suïcidegevallen, maar in 2006 scoren zowel Tsjechië als Hongarije hoger en in 2007 scoren Oostenrijk en Tsjechië hoger dan Nederland. De kop boven het artikel ‘Zelfmoord op spoor vaakst in Nederland’ wordt door deze vergelijking dus onderuitgehaald. Is dit gegeven nu nog wel nieuwswaardig?

Toch nog maar eens even bellen met de ERA. Waarom vergelijkt deze toch vrij gerenommeerde organisatie (opgezet door de Europese Commissie) het aantal suïcides op het spoor met het aantal verreden kilometers? Na wat haperende reacties en een aantal keren doorverbinden is er iemand die het kan uitleggen. De ERA gebruikt deze vergelijking omdat niet alle landen evenveel spoor hebben. In bijvoorbeeld de Scandinavische landen is niet veel spoor, dus de kans dat iemand helemaal naar een spoor toegaat om zelfmoord te plegen is minder groot dan in een land met veel spoor als Nederland of Frankrijk. Door deze twee gegevens met elkaar te combineren krijgt de ERA een voor de organisatie bruikbaar cijfer in handen.

Altijd dicht bij het spoor
Mwah. FHJ Factcheck snapt de redenering, maar is toch nog niet helemaal tevreden. Toch nog benieuwd wat de beweegredenen van Marc Peeperkorn, de auteur van het Volkskrantartikel zijn, om het verhaal te publiceren. Er zijn namelijk voldoende verklaringen voor het feit dat het aantal zelfmoorden op het spoor in Nederland zo hoog zijn. Peeperkorn noemt er zelfs een aantal in zijn artikel. Zo zit je in Nederland altijd dicht bij het spoor, waardoor het voor zelfmoordenaars hier gemakkelijk is om voor de trein te springen. Ook registreert Nederland suïcides op het spoor anders dan in veel andere landen, waardoor de cijfers hoger uitvallen. Maken dit soort logische verklaringen het nieuwsfeit niet minder urgent?

Peeperkorn vindt van niet. “Het zijn verklaringen voor het hoge aantal zelfmoorden op het spoor in Nederland, maar dat wil niet zeggen dat het geen nieuws meer is.” Wel geeft Peeperkorn toe dat ook hij aanvankelijk de vergelijking met het aantal verreden kilometers op het spoor vreemd vond. “Ik had precies hetzelfde. Dit is opmerkelijk, dat wil ik uitzoeken!” Peeperkorn vroeg daarom om uitleg aan de directeur van de ERA en belde met Verkeer en Waterstaat om te vragen of dit soort vergelijkingen gebruikelijk zijn. Het antwoord was bevestigend. Met het rapport in de hand kwam hij uiteindelijk tot de conclusie dat de vergelijking toch wel hout snijdt. Indien je het aantal suïcides afzetten tegen het inwoneraantal van een land kan de vergelijking immers ook mank gaan. Je krijgt immers al snel de indruk dat het spoor een land veilig is indien een land veel inwoners heeft.

Peeperkorn bleek dus wel degelijk grondige research te hebben gedaan en FHJ Factcheck was op verschillende punten tevreden gesteld. Wat Peeperkorn echter wel had kunnen en misschien wel moeten doen, is beter uitleggen waarom het relevant is om het aantal zelfmoorden op het spoor te relateren aan het aantal verreden kilometers. Het artikel zou dan niet zoveel vragen oproepen en de lezer zou beter in staat zijn het te begrijpen.

En er was nog één puntje waar FHJ Factcheck toch kritisch op moest zijn. Het artikel begint met de zin ‘Zelfmoord op het spoor komt in Nederland vaker voor dan in andere landen van de Europese Unie’. En dat is niet waar, want absoluut gezien scoren landen als Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hoger. Twee zinnen later zet Peeperkorn deze uitspraak echter in het juiste perspectief, door de toevoeging ‘Afgezet tegen het aantal verreden kilometers…’.

Conclusie
Al met al vindt FHJ Factcheck dat Peeperkorn zich voldoende heeft gekweten van journalistieke taak. Wat op het eerste gezicht een rammelend bericht leek, bleek bij nader inzien toch prima onderbouwd.

Bronnen
Marc Peeperkorn (Volkskrant)
CIA World Factbook 2007
Het rapport ‘The Railway Safety Performance in the European Union’ van de European Railway Agency

Advertisements

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s