Files fors korter door vreemde vergelijking

Door Noud Broekhof

logo-de-telegraaf1‘Files in de afgelopen maand met 18 procent gedaald in vergelijking met oktober 2008’. Dat schrijft De Telegraaf op zaterdag 31 oktober 2009 op haar website. Deze passage komt letterlijk uit een persbericht dat de ANWB diezelfde dag de deur uit deed. Hard nieuws van de organisatie? Of had de krant nog wel wat extra research mogen doen? FHJ Factcheck zocht het uit.

Files in oktober met 18 procent afgenomen’, luidt de kop van De Telegraaf. Dat klinkt te mooi om waar te zijn. En aan de ‘scherpe’ reacties van de lezers te zien, is FHJ Factcheck niet de enige die vraagtekens stelt bij het nieuws. Het merendeel vertrouwt het artikel niet. Met die insteek ging FHJ Factcheck dan ook aan de slag. Al gauw wordt duidelijk dat de maand oktober een cruciale rol speelt in het persbericht van de ANWB. De wielrijdersbond presenteert een vergelijking tussen twee maanden, namelijk oktober 2008 en 2009. Maar waarom? Dat wordt niet uitgelegd in het persbericht.

Ongelukkige keuze
Afbeelding 1FHJ Factcheck belde met hoofd redactie van de ANWB Reisinformatie, Arnoud Broekhuis, om dat te achterhalen. Hij maakt van de gelegenheid gebruik om het nu wel uit te leggen. “In oktober 2008 was er voor het eerst een daling van de files te zien. Die maand is volgens ons dus een goed uitgangspunt om de totale filedaling te berekenen over een heel jaar. Die dalende trend bedraagt 14 procent.”

Achteraf geeft Broekhuis aan FHJ Factcheck toe dat de vergelijking tussen de twee oktobermaanden ongelukkig gekozen is. “De weersomstandigheden waren anders, volgens mij sneeuwde het zelfs vorig jaar oktober. Afgelopen maand was het vrijwel droog. Het is dan niet eerlijk om die twee maanden met elkaar te vergelijken en daar een percentage op te plakken. Ik geef toe dat het percentage over het hele jaar, die 14 procent dus, veel meer zegt over de daling van de files.”

Broekhuis gebruikte die 14 procent echter niet als nieuwsaanleiding voor zijn persbericht, waardoor De Telegraaf de ‘niet eerlijke vergelijking’ als nieuwsfeit bracht. “Dat moet de ANWB gewoon niet doen. Ze schetsen zo een verkeerd beeld”, zegt eindredacteur Rene de Gelder van de internetredactie van De Telegraaf, nadat hij geconfronteerd wordt met deze feiten. Broekhuis is zich echter van geen kwaad bewust. “We geven dit soort persberichten aan het eind van iedere maand uit. We kijken terug naar dezelfde maand een jaar eerder, maar verzamelen ook andere feiten en cijfers. De tekst klopt gewoon. De journalist is vrij om dat over te nemen en de strekking te bepalen.”

Betrouwbaar
Juist bij die vrijheid lijkt het mis gegaan. Het grootste gedeelte van het bericht op de website van De Telegraaf is letterlijk overgenomen uit het persbericht. Volgens De Gelder niet verwonderlijk: “Dat heeft met de betrouwbaarheid van de ANWB te maken”, zegt hij resoluut. “We plaatsen vaker berichten van de bond en hebben nooit problemen gehad. Bovendien leest positief filenieuws altijd goed.”
Verder vertelt De Gelder dat normaal gesproken een persbericht nooit zomaar wordt overgenomen. “We worden overspoeld met artikelen over fileleed. We proberen die berichten altijd te controleren”, zegt hij. In dit geval is dat niet gebeurd, weet Broekhuis. De Gelder: “Het was weekend en dan is het hier vrijwel leeg op de internetredactie. We werken dan thuis aan ons eigen bureau. Misschien is het daardoor misgegaan.”

Met die laatste opmerking kan Broekhuis van de ANWB naar eigen zeggen weinig. “Wij zijn dag en nacht beschikbaar voor de pers. Contact opnemen om feiten en cijfers te controleren, is altijd mogelijk.” Over de vraag of het persbericht in de toekomst anders wordt opgesteld, is hij kort. “Nee. We blijven het zo doen.” De Telegraaf is dus gewaarschuwd.

FHJ Factcheck nam voor de zekerheid ook nog even contact op met de VerkeersInformatieDienst (VID). Heeft deze organisatie ook al cijfers met betrekking tot de filedaling in oktober? “Nee, ik heb nog geen cijfers binnen”, zegt woordvoerder Patrick Potgraven. “Dat is niet raar. Iedere organisatie is vrij om de filelengte te meten. Er is geen officiële organisatie.”

Potgraven kijkt overigens niet gek op van de berichtgeving in De Telegraaf. “De ANWB staat erom bekend dat ze wel eens wat opblazen. Als je inzoomt op een klein feit lijkt het net groot nieuws. Eigenlijk is het dat niet. Maar zo haal je dus wel de krant”, zegt hij.

Conclusie
Het excuus van De Telegraaf, dat het weekend een rol speelde om geen verdere research te doen, lijkt niet erg sterk. Een krant moet altijd checken of de feiten en cijfers kloppen, ook in het weekend. Aan de andere kant had de ANWB beter moeten uitleggen waarop de vergelijking tussen de twee afzonderlijke maanden gebaseerd was. De internetredactie had dan waarschijnlijk meer vragen gesteld bij het persbericht. Opmerkelijk is dat De Telegraaf, de ANWB ‘betrouwbaar’ noemt. Daarin schuilt misschien nog het meeste gevaar. Het zou in de toekomst dus zo weer kunnen gebeuren.

Bovendien: wie onderstaande grafiek van de ‘filezwaarte’ (dat is lengte keer duur van de file) over 2009, afgezet tegen de gemiddelde filezwaarte (van de laatste vier jaar), bestudeert, ziet dat gedurende alle maanden – behoudens februari – van 2009 deze ‘filezwaarte’ onder het gemiddelde ligt. De Telegraaf-kop zou dus iedere maand herhaald kunnen worden. Ergo: geen nieuws zonder de zon! Of het moet zijn dat de filezwaarte wederom onder het gemiddelde ligt.

Afbeelding 2
Bron grafiek: ANWB

Bronnen:
Arnoud Broekhuis (hoofd redactie van de ANWB Reisinformatie)
Rene de Gelder (eindredacteur internetredactie De Telegraaf)
Patrick Potgraven (woordvoerder VerkeersInformatieDienst)

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s