‘Onthullende brief’ pookt Lotsy-debat op

Door Noud Broekhof

volkskrantWas sportbestuurder Karel Lotsy (1893-1959) fout tijdens de Tweede Wereldoorlog, ja of nee? Al maanden bakkeleien Frank van Kolfschooten, schrijver van de biografie over Lotsy De Dordtse Magiër, en sportjournalist Matty Verkamman er openlijk over in diverse media. Vorige week maandag werd het vuurtje nog maar eens opgestookt met een interview van Verkamman in de Volkskrant. Een eenzijdig verhaal volgens Van Kolfschooten, die de rol van de dienstdoende journalist hekelt. FHJ Factcheck onderzocht de zaak.

Zestig jaar na zijn dood is Karel Lotsy nog altijd onderwerp van gesprek. De man die in de jaren dertig het Nederlandse voetbal tot grote successen leidde, lijkt langzamerhand al zijn glans te verliezen. Begin september van dit jaar laaide de discussie op met een publicatie van Matty Verkamman in het sportblad Helden. Daarin verkondigt de sportjournalist dat Lotsy op eigen houtje joden weerde uit het bestuur van de voetbalbond.

Bron? Een tot dan toe onbekende brief uit november 1940, die Verkamman ‘toevallig’ in handen kreeg. Een brief die Lotsy-biograaf Frank van Kolfschooten niet meenam in zijn boek. Bewust of niet, een cruciale fout volgens Verkamman.

Onthullende brief
LOTSIJIn het Volkskrantinterview van 2 november stelt Verkamman dat Van Kolfschooten ‘zijn werk niet goed heeft gedaan’. De geheime brief aan de voetbalbond zou namelijk een heel ander licht laten schijnen over het handelen van Lotsy in de oorlogsjaren. Anders dan in de biografie De Dordtse magiër wordt beschreven, die in april 2009 verscheen. Daarin wordt Lotsy gerehabiliteerd. “Mijn brief is onthullend, omdat hij door Lotsy persoonlijk geschreven en ondertekend is”, zegt Verkamman tegen FHJ Factcheck. “Als Van Kolfschooten iets beter zijn best had gedaan, dan had hij die brief ook gehad. Zijn biografie had er dan heel anders uitgezien.”

Verkamman kreeg de bewuste brief van iemand die zich ergerde aan Van Kolfschootens boek. Van Kolfschooten zelf laat aan ons weten dat hij ‘echt niet’ van het bestaan afwist. “Ik wist niet dat die brief bestond en dus kon ik er ook niet naar op zoek gaan. De beschuldigingen in het interview zijn onterecht”, zegt hij vastberaden. Na de publicatie in Helden is hij wel op zoek gegaan naar de ‘onthullende brief’. “Ook toen kon ik hem niet achterhalen”, zegt de schrijver.

Bewust of niet
Als we Verkamman aan de lijn hebben, gaat hij nog een stap verder. Hij denkt dat het Van Kolfschooten goed uitkwam dat hij bij het schrijven van het boek die bewuste brief niet kende. “Zo kon hij Lotsy vrijpleiten van collaboratie”, aldus Verkamman. Onzin volgens Van Kolfsschooten. “Ik leg in mijn boek duidelijk uit hoe het toentertijd is gegaan. Duitse autoriteiten hebben Lotsy tot het schrijven van die brief aangezet. Daar heb ik mijn bronnen voor”, zegt Van Kolfschooten.

Volgens hem moeten bladzijde 145 en 146 van zijn biografie dat aantonen. FHJ Factcheck slaat die pagina’s maar eens open. Van Kolfschooten haalt als bron een proefschrift In de pas uit 1992 van historicus André Swijtink aan. In dat proefschrift is Swijtink erg negatief over het handelen van Lotsy tijdens de oorlog. Maar Van Kolfschooten zegt nieuwe feiten uit de archiefmappen te hebben gehaald. Feiten die door Swijtink aan de kant zijn geschoven, verzekert hij ons. “Ik heb het onderzoek opnieuw gedaan. Een aantal belangrijke stukken uit die mappen zijn namelijk niet gebruikt in het proefschrift.”

Natuurlijk nam FHJ Factcheck ook contact op met Swijtink. Die kijkt echter anders tegen de zaak aan. “Van Kolfschooten gebruikt veelal dezelfde bronnen als ik heb gedaan, maar hij interpreteert ze anders.” En wat vindt hij van de nieuwe feiten uit de archiefmappen? “Natuurlijk heb ik niet alles in mijn proefschrift verwerkt, dat klopt. Ik schrijf maar een paar hoofdstukken over Lotsy, Van Kolfschooten een hele biografie. Dat is het verschil, maar ik vind de nieuwe feiten geen echte aanvulling.”

Beter voorbereiden
Terug naar het Volkskrantartikel, want daarin zegt Verkamman ook nog dat hij Van Kolfschooten ‘gevraagd heeft te reageren’. Maar die laatste ontkent dat. “We hebben twee keer mailcontact gehad, maar niet over de ‘geheime brief’. Die had ik namelijk wel eens willen lezen.” Als we Verkamman daarmee confronteren, zegt hij nog meer mails te hebben gestuurd. “Maar daar heb ik geen antwoord op gekregen.” Dat kan volgens Van Kolfschooten kloppen. “De agressieve toon in die e-mails was ik zat. Daar ben ik dus mee gestopt.”

Om toch zijn zegje te doen, besloot Van Kolfschooten een ingezonden brief naar de Volkskrant te sturen. Op woensdag 4 november werd die brief geplaatst. Veel te laat, laat hij nu weten aan FHJ Factcheck. “De kraan is alweer open gedraaid en die stopt niet zomaar”, zegt hij teleurgesteld.

Verder is Van Kolfschooten niet echt te spreken over de rol van Volkskrantjournalist Christjan Knijff. Die had veel kritischer moeten zijn. “Hij had zich beter moeten voorbereiden. Ik weet niet of hij mijn boek überhaupt heeft gelezen? Als hij dat had gedaan, was hij er waarschijnlijk wat harder tegenin gegaan”, aldus Van Kolfschooten, die vooral hamert op de verantwoordelijkheid van de journalist. “Deze onzin blijft hangen.”

Niet de essentie
FHJ Factcheck belde met de journalist in kwestie. Heeft hij het boek De Dordtse Magiër gelezen? “Nee, maar wel andere berichten in de media over het boek.” Dat was genoeg, vindt Knijff, die naar eigen zeggen ‘gewoon vragen heeft gesteld’. De uitspraken komen volgens hem op conto van Verkamman. “Ik ben journalist en noteer wat gezegd wordt, meer niet. Het is de mening van Verkamman.”

Toch vertelt Knijff dat hij heeft overwogen om Van Kolfschooten te bellen voor een reactie. Maar dat deed hij uiteindelijk niet. “Erg jammer”, vindt Van Kolfschooten. Knijff reageert: “Dat was niet de essentie van het interview. Het artikel is niet geschreven om de twee heren tegen elkaar uit te spelen. Het is een portretinterview met Verkamman”, aldus Knijff. Toch ziet hij in de toekomst een achtergrondverhaal over dit onderwerp best zitten. “We hebben het er al vaker over gehad hier op de redactie. Dus wie weet.”

Conclusie
Het betreft een zeer complexe zaak. Maar we baseren ons nu even op het Volkskrantartikel van maandag 2 november met Matty Verkamman. De beschuldiging van Verkamman, dat Van Kolfschooten zijn werk niet goed heeft gedaan omdat hij die brief niet heeft, lijkt onterecht. Van Kolfschooten zegt dat hij niet wist dat die brief bestond en is daar ook nooit door iemand op geattendeerd. Bovendien laat hij in een reactie aan ons weten dat de brief van Verkamman geen nieuwe informatie onthult. Daar zijn Verkamman en Swijtink het niet mee eens. Volgens hen ondertekent Lotsy die brief persoonlijk, waardoor hij opdracht geeft tot het weren van joden uit bondsbesturen.

Dan de rol van Volkskrantjournalist Christjan Knijff. Volgens Van Kolfschooten had hij een kritischere houding verwacht tijdens het interview. Daar kunnen we ons iets bij voorstellen. De voorbereiding had beter gekund, bijvoorbeeld door het boek te lezen. Dan had hij voor het interview al eens contact kunnen opnemen met Van Kolfschooten. Zo had hij een beter beeld gehad van dit onderwerp.

Bronnen
Christjan Knijff (journalist van de Volkskrant)
Frank van Kolfschooten (journalist en auteur van het boek De Dordtse Magiër)
André Swijtink (historicus)
Matty Verkamman (journalist, schrijver en Oranje-archivaris)

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s