Staatgevaarlijke Wilders?

Door Tim van Ham

volkskrantDe PVV van Geert Wilders is extreemrechts en Wilders zelf vormt een gevaar voor de staatsveiligheid. Althans, dat beweert de Volkskrant op de voorpagina van zaterdag 31 oktober. De krant baseert haar oordeel op een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Maar één van de onderzoekers zelf heeft zijn vraagtekens bij de artikelen in de Volkskrant. ‘Op deze manier wordt de integriteit van het onderzoek in twijfel getrokken.’

De berichtgeving van de Volkskrant liegt er niet om. ‘Wilders ondermijnt democratie’, kopt de opening van de Volkskrant op zaterdag 31 oktober. In de lead valt verder te lezen dat de PVV een extreemrechtse partij is die islamofobie en systeemhaat tegen de overheid mobiliseert, en dat Wilders een gevaar vormt voor de staatveiligheid. Op maandag publiceerde de krant – eveneens op de voorpagina – een reactie van Alexander Pechtold en Geert Wilders. Weer een dag later wordt de hele affaire nog eens samengevat in een scherpe analyse, eveneens op pagina 1. Wie een nieuwsfeit zo uitgebreid en prominent brengt, moet zeker van zijn zaak zijn. FHJ Factcheck ging na of dat terecht is.

Niet bepaald blij
De Volkskrant zegt informatie gekregen te hebben uit een onderzoek van wetenschappers Hans Moors, Bob de Graaff en Jaap van Donselaar. Eerstgenoemde wordt ook in de Volkskrant geciteerd, maar wil volgens het dagblad weinig kwijt over het onderwerp. Tijdens een telefoongesprek met FHJ Factcheck blijkt de radicaliseringexpert wat spraakzamer en laat hij weten niet bepaald blij te worden van de berichtgeving in de krant. ‘De terminologie ‘staatsgevaarlijk’ en ‘systeemhaat’ die de Volkskrant hanteert, komt voor rekening van de krant zelf. Ten onrechte wordt de suggestie gewekt alsof die terminologie uit het onderzoek komt.’

Het staat er toch echt, in de Volkskrant van zaterdag 31 oktober; ‘Explosief is vooral dat Wilders volgens de wetenschappers de sociale cohesie en de democratie ondermijnt. Ergo: hij vormt een gevaar voor de staatsveiligheid.’ FHJ Factcheck zou het echter minstens zo explosief vinden als deze forse kwalificaties wel in de krant staan, maar niet in het rapport waaraan ze worden toegeschreven. Volgens Moors baseren de auteurs van het artikel (Janny Groen en Annieke Kranenberg, red.) zich niet op het rapport zelf. Dat is ook nog niet beschikbaar. De berichtgeving in de Volkskrant is dus niet alleen suggestief, maar ook prematuur. Informatie verkrijgen via anonieme bronnen is niet onwenselijk of ongebruikelijk, maar wel als het eventueel niet waar blijkt te zijn. Omdat het rapport nog niet openbaar is gemaakt, is het voorlopig het woord van de krant (en haar bronnen) tegen dat van de onderzoekers.

Dat het rapport de PVV extreemrechts noemt, klopt wel. Maar dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken wil dat de onderzoekers de conclusies afzwakken, zoals de krant van bronnen gehoord zou hebben, is volgens Moors niet waar. ‘Inhoudelijk kan ik er niet op ingaan. Het klopt dat we met het ministerie discussiëren. Dat is gebruikelijk. We hebben het per slot van rekening over gevoelige onderwerpen die op verschillende manieren kunnen worden gedefinieerd. We hebben geen onenigheid gehad.’

“Vijftiental ingewijden”
Ons licht dan maar eens opsteken bij Janny Groen, samen met Annieke Kranenberg verantwoordelijk voor het veelbesproken voorpaginaverhaal van de zaterdagkrant. Telefonisch hadden de beide redacteuren geen tijd. Een mailtje kwam beter uit. Zo gezegd, zo gedaan. Een paar uur na onze e-mail volgt er een antwoord. ‘Alles wat we daar over kwijt willen, staat te lezen in de zaterdagkrant van 31 oktober. (…)De journalistieke verantwoording staat erbij. (Kijk bijvoorbeeld onderaan het grotere verhaal in Vervolg). (…)’

Nog maar eens kijken naar de genoemde zaterdageditie dus. En, inderdaad, onderaan een paginagroot verhaal staat een verantwoording. Al is ‘ie wat kort; ‘Voor dit artikel sprak de Volkskrant met een vijftiental ingewijden en deskundigen. Een aantal van hen worden geciteerd, anderen wilden vanwege hun werkzaamheden anoniem blijven.’ Daar moet FHJ Factcheck het voorlopig mee doen.

En dat is jammer, want nu blijft er nog een aantal aardige vragen onbeantwoord. Waarom een onderzoek behandelen dat nog niet definitief is? En zouden de berichten bewust rond 2 november, de sterfdag van Theo van Gogh, gepubliceerd zijn om zoveel mogelijk publiciteit te genereren?

Moors denkt dat de datum van de artikelen geen toeval is, maar spreekt daar geen waardeoordeel over uit. Dat het maandagavond in zo’n beetje ieder actualiteitenprogramma besproken werd, vond hij ‘wat overdreven, maar niet zo erg’. Wat hem wel stoorde was het feit dat de discussies niet over het onderzoek gingen, maar over de berichten in de Volkskrant. En die kloppen volgens Moors dus niet helemaal. ‘Op deze manier wordt de integriteit van het onderzoek in twijfel getrokken. En dat is voor zowel de onderzoekers als voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken natuurlijk vervelend.’

Met woorden van gelijke strekking eindigt ook het mailtje van Janny Groen. ‘Dat de betrokken onderzoekers – en overigens ook het ministerie van Binnenlandse Zaken – niet blij zijn met de berichtgeving, lijkt me voor de hand liggend.’ Groen gaat er uiteraard vanuit dat de berichtgeving in haar krant klopt. En inderdaad, ook dan zijn de artikelen vervelend voor het ministerie en de wetenschappers. Het is logisch en terecht dat de verslaggevers van de Volkskrant hun bronnen beschermen, maar doordat het onduidelijk is waar ze hun informatie vandaan hebben en of ze überhaupt het onderzoek gelezen hebben, blijft het de vraag of Moors geïrriteerd is doordat het onderzoek überhaupt is uitgelekt, of doordat het onderzoek op een verkeerde manier als kapstok is gebruikt voor de berichtgeving in de Volkskrant. Wanneer de definitieve versie van het rapport wordt gepresenteerd, weten we wellicht meer.

Bronnen:
Hans Moors, radicaliseringsonderzoeker en mede-auteur van het veel besproken rapport.
Janny Groen, journalist van de Volkskrant en mede-auteur van het artikel in de Volkskrant.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s