Onduidelijk aantal burgerdoden in Afghanistan

Door Dominica Groenleer

depers‘Burgerdoden verzwegen’, kopte Dagblad De Pers op maandag 5 oktober op de voorpagina. Volgens het Ministerie van Defensie zijn er ongeveer honderd doden gevallen, maar Dagblad De Pers meldt dat het aantal op zeker driehonderd doden ligt. De bronnen van journalist Arnold Karskens zijn een aantal mensenrechtenorganisaties, lokale artsen en getuigen. FHJ Factcheck vroeg zich af hoe burgerdoden geteld worden en hoe het kan dat de getallen van De Pers en Defensie zover uit elkaar liggen.

Uitvinden hoe Defensie burgerdoden telt viel nog niet mee voor FHJ Factcheck. Een eerste telefoontje met het Ministerie van Defensie leert ons dat je eerst een verzoek moet doen via e-mail. Daarna wordt gekeken of ze er antwoord op kunnen geven. “U krijgt zo snel mogelijk antwoord”, wordt ons medegedeeld. Afwachten dan maar. FHJ Factcheck gaat verder om erachter te komen hoe burgerdoden geteld worden. We gaan het proberen bij het Rode Kruis. Maar ook dat telefoontje heeft weinig succes. Of we de vragen even op de mail willen zetten. “Dat is ons beleid”, zegt de medewerkster van het Rode Kruis.

FHJ Factcheck is ook wel benieuwd naar de bronnen van de journalist. Welke mensenrechtenorganisaties heeft hij gesproken? En waarop baseert hij zijn telling? En hoe komt het dat zijn telling zoveel verschilt met de telling van Defensie? Op de redactie van Dagblad De Pers is hij eigenlijk zelden aanwezig. Hij werkt vooral vanuit huis, wordt ons verteld. De beste manier om hem te bereiken is via de e-mail. Een weeklang hoort FHJ Factcheck niets meer van al deze partijen.

“Deze week nog”
Toch maar weer eens Defensie bellen of het altijd zo lang duurt voor iemand antwoord krijgt. “Meestal krijg je toch wel vrij snel antwoord. Ik zal eens voor je kijken”, kan een behulpzame persvoorlichtster FHJ Factcheck vertellen. Het blijkt dat de mail wel ontvangen is en doorgestuurd naar de ‘woordvoerder Operaties’. “Ik zal er eens achteraan gaan dat je zo snel mogelijk antwoord ontvangt. Deze week nog”, belooft ze. Als we eind van de week zelf nog maar eens terugbellen, worden we doorverbonden met de ‘afdeling Operaties’. Daar is dan eindelijk iemand die van alles kan vertellen over burgerdoden.

Het blijkt niet gemakkelijk te tellen te zijn. “Als er een actie heeft plaatsgevonden gaan we altijd kijken wat de gevolgen zijn. Soms is dat erg lastig als bijvoorbeeld de plek in moeilijk begaanbaar gebied ligt. Als we daar dan twee dagen later aankomen is er nog maar weinig te vinden. Ook is het soms moeilijk te zeggen of een slachtoffer een burger was of een strijder”, vertelt Marcel Pullen van het MInisterie van Defensie. Natuurlijk probeert Defensie alle burgerdoden te vermijden, stelt hij. “De burgers gaan altijd voor. Helaas komt het bij luchtaanvallen nog wel eens voor dat er ook burgerslachtoffers vallen.” Maar hoe wordt dan vastgesteld of de doden zijn gevallen door Nederlands vuur? “Dat is moeilijk te achterhalen als we de operatie samen met anderen hebben uitgevoerd. Daarom zeggen we dan meestal dat er burgers zijn omgekomen door een actie van ISAF-militairen.”

Marcel Pullen is bekend met het artikel van Dagblad De Pers. “Hij (Arnold Karskens, red.) zal toch op dezelfde manier geteld hebben als wij doen. En hij is vast niet overal in Afghanistan geweest. En ook zijn bronnen zullen op dezelfde manier te werk gaan als wij en tegen dezelfde dingen aanlopen. De cijfers kunnen dus best afwijken, maar dit is wel erg veel.” Volgens Pullen houdt Defensie nooit burgerdoden geheim. “We melden het altijd als er burgerdoden zijn gevallen. Verzwijgen doen we het zeker niet.” Voor Defensie blijft het aantal burgerdoden rond de honderd.

Journalist Arnold Karskens is het daar absoluut niet mee eens. “Defensie liegt als ze zeggen dat ze het altijd bekend maken als er burgerdoden zijn gevallen. Ze zeggen zelf dat ze van grote afstand waarnemen en niet altijd kunnen achterhalen of er burgerdoden gevallen zijn.” Wie de door hem gebruikte bronnen zijn zegt hij niet. “Mijn bronnen zijn betrouwbaarder dan die van Defensie, die is immers partij in dit conflict”, zegt Karskens nog wel over zijn bronnen.

Conclusie
Tja, wie spreekt hier nu de waarheid? Defensie zegt alle burgerdoden te melden, Karskens zegt bronnen te hebben die het tegendeel bewijzen. Maar zolang de bronnen onduidelijk blijven is moeilijk te oordelen of deze bronnen inderdaad zo betrouwbaar zijn als Karskens zegt.  Aan de andere kant erkent Defensie wel dat burgerdoden moeilijk te tellen zijn. Daardoor zou het kunnen dat er een aantal niet geteld is.

Bronnen:
Arnold Karskens, Dagblad De Pers
Marcel Pullen, Ministerie van Defensie
Rode Kruis

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s