De maagden van Girlscene.nl

Door Michiel de Ruijter 

De website van De Telegraaf kopte op donderdag 5 november groot “Bijna helft meisjes nog maagd”. Een geruststellende conclusie uit een online onderzoek van de meidenwebsite Girlscene.nl. Het artikel begint met de zin dat bijna de helft van de Nederlandse tienermeisjes tussen de 12 en 20 jaar nog maagd is. Bij het lezen van die zin rinkelen de alarmbellen bij FHJ Factcheck. Is die conclusie uit het onderzoek wel representatief voor heel Nederland?

Representatief en betrouwbaar
Volgens Monique van Loon, hoofdredactrice van Girlscene.nl, is het onderzoek representatief voor heel Nederland. “Het onderzoek is gehouden onder ruim tienduizend meiden die verspreid door Nederland wonen, zowel in stad als dorp. Het is een ruime leeftijdscategorie, van twaalf tot twintig en zelfs een beetje daarboven. Ik kan daarom stellen dat het vrij representatief is.”

Het onderzoek is online uitgevoerd en dan is het nooit zeker of je onderzoek echt betrouwbaar is. Volgens Van Loon was er met dit onderzoek echter weinig mis. “Het was een anonieme online enquête, er hoefde geen naam of e-mailadres ingevuld te worden. Daarmee werd de kans op sociaal wenselijke antwoorden verkleind omdat ze in principe de waarheid konden vertellen.” Ook de kans op mensen die zich anders voordeden zou volgens Van Loon klein zijn. “De enquête is gehouden onder onze vaste bezoekers. Dit zijn geen vijftigjarige mannen, maar allemaal jonge meiden. Natuurlijk weet je dit nooit 99 procent zeker, maar we gaan er van uit dat alles naar waarheid is ingevuld. Daarnaast duurde het onderzoek ook even een paar minuutjes, fakers zouden allang zijn afgehaakt.”

Monique van Loon

Bijkomend voordeel
Waarom zou een website een onderzoek in de publiciteit willen krijgen? Het antwoord kan zijn dat Girlscene.nl meer bezoekers wil trekken. Van Loon stelt dat dit niet de bedoeling van de enquête was. “We waren erg benieuwd naar de seksuele ervaring en activiteit van de Nederlandse tienermeiden. Daarnaast dachten we dat dit ook erg interessant zou zijn voor de Nederlandse media. Dat was slechts een bijkomend voordeel.” Het onderzoek haalde de internetsite van De Telegraaf en een dag later stond het in Metro. Er zijn echter twee grote verschillen tussen de twee media. De Telegraaf vermeldt de resultaten van het onderzoek, Metro gaat een stuk dieper in op de resultaten.

Een drukke internetredactie
Het bericht op de website van De Telegraaf is slechts een weergave van de resultaten van het onderzoek. Van Loon was daar tevreden mee omdat het bijna helemaal is overgenomen uit het persbericht. De internetredactie van De Telegraaf neemt niet de moeite om telefonisch te reageren op de vragen van FHJFactcheck. De persoon die FHJ Factcheck sprak kent het vak Factchecken en de bedoelingen ervan, maar weigert pertinent te reageren. “Wij proberen hier vierentwintig uur per dag een website te maken. Dan hebben we geen tijd om vragen te beantwoorden van mensen die wat willen checken. Ook niet als het slechts een paar kleine vragen zijn. Je kunt ze mailen naar de internetredactie, maar of je antwoord krijgt is een tweede.” FHJFactcheck stuurde daarop een mail met vragen, maar tot op heden is er geen reactie binnengekomen van De Telegraaf.

Metro doet het anders
Op vrijdag 6 november verscheen dit onderzoek ook in Metro, maar dan een stuk uitgebreider. Redactrice Milou van der Will nam de moeite om Monique van Loon te bellen en om andere onderzoeken op dit gebied te lezen. Van der Will: “Ik heb haar geïnterviewd over de totstandkoming en uitvoering van het onderzoek. De andere onderzoeken heb ik opgezocht als achtergrondinformatie voor het artikel.” Van der Will gelooft niet dat dit onderzoek slechts een publiciteitstunt is. “De website heeft beschikking over een behoorlijk bezoekersaantal in een moeilijk te bereiken doelgroep. Het is terecht dat zij nieuwsgierig zijn naar de belevingswereld van hun bezoekers en dergelijke resultaten willen delen met de rest van Nederland.”

Pr. Dr. J. G. Bethlehem

Het CBS brengt uitkomst
De onderzoekers vinden het onderzoek betrouwbaar en representatief. De journalist van Metro deelt die mening. Klopt het dan ook als twee bronnen dit stellen? Het antwoord op deze vraag is nee. Contact met het Centraal Bureau voor de Statistiek brengt uitkomst. Prof. Dr. Jelke Bethlehem is duidelijk over de manier van onderzoeken. “Uit de beschikbare informatie is het mij niet duidelijk hoe het onderzoek van Girlscene is uitgevoerd. Als er inderdaad sprake is van een Internet-onderzoek met zelfselectie, dan zijn de uitkomsten hoogst twijfelachtig. Bij zelfselectie bepalen de bezoekers van de website zelf of ze meedoen aan een onderzoek. Daarmee heeft de onderzoeker geen controle over de samenstelling van de steekproef. Door zelfselectie kan er van alles misgaan. Mensen kunnen de vragenlijst meer dan eens invullen en ook mensen buiten de doelgroep zoals jongens en ouderen kunnen de enquête invullen.”

Wat hadden de onderzoekers beter kunnen doen? “Als je het goed wilt doen, dan moet je een steekproef loten uit de populatie. En daarbij moet elke persoon, in dit geval meisje, dezelfde kans krijgen om in de steekproef te komen. Dit lijkt hier niet het geval te zijn.”

De conclusie van de onderzoekers dat tienduizend stemmen genoeg zijn om representatief te zijn kloppen volgens Bethlehem ook niet. “Bij een onderzoek met zelfselectie kunnen de uitkomsten ernstig vertekend zijn. En het maakt dan niet meer uit of er duizend, tienduizend of honderdduizend mensen meedoen. De vertekening is onafhankelijk van de omvang van de steekproef. Bij zelfselectie is het onderzoek gewoon niet representatief en daarmee kunnen de uitkomsten niet worden gegeneraliseerd.”

Conclusie
Het is een verademing voor elke Factchecker dat journalisten de onderzoekers nabellen en andere onderzoeken raadplegen om achtergrondinformatie te verkrijgen. Het staat in schril contrast met de werkwijze van De Telegraaf.
Het aspect van publiciteit wordt door Van der Will van Metro aan de kant geschoven, maar blijft natuurlijk staan. Van Loon noemt de publiciteit zelf een bijkomend voordeel. Het is een teken dat ze daar al rekening mee hielden voordat ze dit nieuws naar buiten brachten.
Professor Jelke Bethlehem van het CBS laat duidelijk weten dat dit onderzoek niet representatief is. “Bij zelfselectie is het onderzoek gewoon niet representatief en daarmee kunnen de uitkomsten niet worden gegeneraliseerd.”

Bronnen:
Monique van Loon – Hoofdredactrice Girlscene.nl
Internetredactie Telegraaf
Milou van der Will – Metro
Prof. Dr. J. G. Bethlehem – Centraal Bureau voor de Statistiek

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “De maagden van Girlscene.nl

  1. Niek Willems

    Goed bezig! Helder en duidelijk artikel!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s