Hoe veranderde varkensgriep in Mexicaanse griep?

Door Niels van den Hoven

De naam varkensgriep is veranderd naar Mexicaanse griep omdat de Nederlandse overheid “is gezwicht voor de varkenslobby in Nederland”, tenminste dat beweert Radio1-verslaggeefster Marieke de Vries op dinsdag 3 november in een interview met minister Maria van der Hoeven. Die antwoordt daarop met: “Dat wil ik niet zeggen.” FHJ Factcheck pikte dit meningsverschil op en belde stad en land af met de vraag: Is er een varkenslobby geweest?

Omdat FHJ Factcheck geen idee heeft wie de naam van een griepvirus bepaalt, begint onze zoektocht bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De woordvoerder had absoluut geen idee wie verantwoordelijk is voor de naamgeving en, nog belangrijker voor ons onderzoek, wie verantwoordelijk is voor de naamsverandering van varkens- naar Mexicaanse griep.

De tweede poging doen we bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat voor de overheid onderzoekt, adviseert en de overheid ondersteunt. Ook die organisatie laat weten geen idee te hebben of de naam varkensgriep is veranderd in Mexicaanse griep onder druk van de Nederlandse varkensveehouderij. Woordvoerder Harald Wychgel: “Ik kan me niet voorstellen dat onze onderzoekers zich laten beïnvloeden door een lobby. In het begin noemden ook wij het varkensgriep, maar al snel bleek dat geen recht te doen aan de ziekte, omdat het geen specifieke varkensgriep is maar een mix van vogelgriep, varkensgriep en een menselijke griepvariant.” Het RIVM sprak vervolgens een korte periode van Mexicaanse varkensgriep en Mexicaanse griep voordat het over ging naar de officiële naam Nieuwe Influenza A H1N1.

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij geeft dezelfde lezing over de aanpassing van de naam van het griepvirus. “Al vrij snel werd bekend dat de naam de lading niet dekt. Dat er een lobby is geweest door de varkenshouderij is niet juist”, laat een woordvoerder van het ministerie weten.

Veehouders
Dan de veehouders zelf. De voorzitter van de Nederlandse Vakbond Varkensveehouders, Wyno Zwanenburg, legt uit: “Wij hebben in het begin aangegeven dat de naam varkensgriep ongelukkig gekozen is, maar we hebben niet actief gelobbyd. Uiteraard zijn we blij dat het griepvirus nu anders heet.” Zwanenburg denkt dat het RIVM verantwoordelijk is voor de naamsverandering. Zeker weten doet hij dat niet. Harald Wychgel van het RIVM ontkent dit. Hij stelt wel dat Roel Coutinho van het RIVM aangaf dat het logischer is de griep een geografische naam mee te geven, zoals dat gebruikelijk is.

Dichtbij
Tot nu toe alleen maar bronnen die een lobby ontkennen. Nog geen enkele bevestigende bron. FHJ Factcheck belt verder, nu met de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). “De verslaggever van Radio 1 zit er dichtbij met het woord lobby. Wij brachten op 26 april van dit jaar een persbericht naar buiten waarin wij zeiden dat de term varkensgriep ongelukkig gekozen is, want de Mexicaanse griep heeft weinig met varkens van doen. Dat hebben we in Den Haag doorgegeven. Maar het woord lobby lijkt me wat veel van het goede. Dat is als je op meerdere plaatsen, bij meerdere instanties aangeeft wat je wilt”, aldus woordvoerder Jack Luiten. Volgens hem heeft het LTO geen intensieve lobby gehouden.

Tijd voor een onafhankelijke bron. Sake Moesker is verslaggever bij het Agrarisch Dagblad en belast met de portefeuille veehouderij. “Het klopt inderdaad dat de varkenssector niet blij was met de term varkensgriep, maar of er echt gelobbyd is, durf ik niet te zeggen. Het zou kunnen.”

Kranten
FHJ Factcheck duikt in een aantal oude kranten op zoek naar het antwoord op die ene vraag: Is de naam varkensgriep onder druk van een ‘varkenslobby’ veranderd in Mexicaanse griep? Nee, valt uit de artikelen op te maken. Als reden voor de naamswijziging geven ze allemaal aan dat varkensgriep geen recht doet aan het virus, omdat ‘het virus nooit in de huidige vorm in varkens is gevonden en het is zelfs de vraag of het nu nog varkens kan besmetten of ziek kan maken. Specifieke varkensinfluenza bestaat wel. Maar dit griepvirus is inmiddels gemuteerd tot een nieuw menseninfluenzavirus’, zoals onder andere in een artikel in het NRC Handelsblad staat.

Journalist
Rest ons niets anders dan Radio1-verslaggeefster De Vries te bellen om te vragen hoe zij bij die varkenslobby komt. Een woordvoerder van NOS verzocht ons om een e-mail te sturen naar publieksreacties@nos.nl. Een uitleg dat we journalisten zijn, wilde niet baten. Na enig speurwerk vonden we het e-mailadres van De Vries. Een mailtje naar haar volgde. Ook probeerden we nog een aantal telefoontjes, nadat we haar telefoonnummer vonden. Haar telefoon beantwoordt De Vries niet, net zomin als haar mailtjes. De verklaring waarom zij de naamsverandering van varkensgriep naar Mexicaanse griep aan een lobby toeschrijft, kunnen wij dus helaas niet geven.

Conclusie
Hoe De Vries tot de stelling komt dat een varkenslobby ervoor zorgde dat de naam varkensgriep veranderd is naar Mexicaanse griep, is FHJ Factcheck niet duidelijk. Wij kunnen in ieder geval geen bijval vinden voor haar stelling. Toch komt uit ons belrondje geen glashard ‘nee’ naar voren. FHJ Factcheck zou graag nog de reactie van De Vries hebben. Nu kunnen ook wij niet met zekerheid stellen of er inderdaad een lobby door varkensboeren is geweest die ervoor zorgde dat de term varkensgriep deed veranderen in Mexicaanse griep. Ons antwoord neigt naar nee. Maar ook wij kunnen dat niet met stelligheid beweren. Sommige lobby’s onttrekken zich nu eenmaal aan het gezichtsveld.

Mexicaanse griep in het buitenland
Niet ieder land houdt zich aan de officiële naam voor Niewe Influenza A H1N1. Hieronder een lijstje met buitenlandse benamingen voor de Mexicaanse griep.
Verenigde Staten: swine flu.
Engeland: swine flu.
Duitsland: Schweinegrippe of Mexikanische grippe.
België: Mexicaanse griep.
Israël: Mexicaanse griep.
Latijns-Amerika: varkensgriep, A-griep of AH1N1.
Frankrijk: grippe porcine of grippe AH1N1.
Zuid-Korea: Mexicaans virus.
Europese Unie: nieuwe griep.
World Health Organization: Nieuwe Influenza A H1N1.

Bronnen:
Sake Moesker, redacteur Argrarisch Dagblad
Harald Wychgel, woordvoerder RIVM
Woordvoerder van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
Woordvoerder van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Wyno Zwanenburg, voorzitter Nederlandse Vakbond Varkensveehouders.
Jack Luiten, woordvoerder LTO.
Krantenartikelen:
De lezer schrijft over de Mexicaanse griep’, 20 juni 2009, NRC Handelsblad.
Pandemie in de portemonnee, 27 april 2009, AGD.nl.
Noem varkensgriep anders, 29 april, AGD.nl.
Varkens krijgen inenting tegen Mexicaanse griep, 22 september 2009, Algemeen Dagblad.
Wat kunnen we doen tegen de varkensgriep?, 27 april 2009, Het Parool.

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Hoe veranderde varkensgriep in Mexicaanse griep?

  1. Pingback: Evaluatie Factchecken. Beoordeling: goed « Niels studeert af

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s