Het hellende vlak dat vertalen heet

Door Niels van den Hoven

Bij het vertalen voor radio en televisie ligt een foutje al snel op de loer. Dialect, cultuurverschillen en de noodzaak om citaten samen te vatten kunnen al snel tot onbedoelde foutjes leiden. Zeker als de taal totaal verschilt van de moerstaal, zoals bij China-correspondent Wouter Zwart. FHJ Factcheck hoorde maandag 16 november op Radio1 een reportage over het bandenconflict tussen China en de Verenigde Staten, gemaakt door Zwart. We controleerden zijn vertalingen.

Om het conflict tussen China en de Verenigde Staten beeldend te maken, zocht Zwart een bandenfabrikant op. Daar maakte hij een reportage waarin hij onder andere de exportdirecteur van de fabriek, meneer Jia, aan het woord laat. Vier keer hoort de luisteraar Jia iets zeggen, vervolgens wordt dat vertaald door Zwart.

Hieronder de vertolkingen van Zwart, verdeeld in vier fragmenten:
1. “Zo hoog, dat hadden we niet verwacht. Want 35% belasting betekent vrijwel een stop op de import uit China.”
2. “Obama doet aan protectionisme, zegt meneer Jia.”
3. “Volgens de regels van de wereldhandelsorganisatie, zegt hij, is het mogelijk dat andere landen de Amerikaanse aanpak gaan kopiëren.”
4. “Dat zou een grote ramp betekenen, vindt Jia.”

FHJ Factcheck belde met het Sinologisch Instituut Leiden. Jeroen Wiedenhof kwam met de volgende vertaling:
1. “Want als we 35% heffing erbovenop krijgen, dan komt het erop neer dat het enorm hoog is geworden. De import van Chinese autobanden komt dan tot stilstand.”
2. “Wij staan er zo tegenover: dat is handelsprotectionisme van Obama.”
3. “We zijn heel erg bang dat, in het licht van de regels van de Wereldhandelsorganisatie, andere landen de handelingen van Amerika zullen overnemen.”
4. “Als het zo gaat, dan is dat werkelijk een grote ramp.”

Korter
Zoals uit bovenstaande vergelijkingen blijkt, zit Wouter Zwart er niet ver naast met zijn vertalingen. Wat opvalt is dat Zwart de citaten van Jia korter maakt dan ze in werkelijkheid zijn. Maar dat is gebruikelijk in de journalistiek. Journalisten pakken de kern van een citaat en laten onbelangrijke bijzinnen buiten de reportage. Bij het eerste citaat lijkt Zwart wat uit zijn slof te schieten met de tekst “Zo hoog, dat hadden we niet verwacht”.

Alhoewel, Philip Vanhaelemeersch, wetenschappelijk onderzoeker Ferdinand Verbiest Instituut KULeuven, een instituut dat de dialoog tussen China en Europa wil bevorderen, luisterde ook naar de reportage en stelde: “De vertalingen zijn accuraat”. Over het eerste deel zegt Vanhaelemeersch: “Jia zegt inderdaad dat hij het niet verwachtte, maar je kunt het nauwelijks horen. Dat hadden we niet verwacht, zegt hij letterlijk. Gevolgd door: Dus, dat overstijgt onze verwachtingen”.

Wiedenhof van het Sinologisch Instituut Leiden: “Uiteindelijk zul je bij vertalingen altijd verschillen houden. Dialecten spelen daar bijvoorbeeld een rol in”.

Conclusie:
Vakmanschap van Wouter Zwart.

Bronnen:
Jeroen Wiedenhof, Sinologisch Instituut Leiden.
Philip Vanhaelemeersch, wetenschappelijk onderzoeker Ferdinand Verbiest Instituut KULeuven.

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

2 Reacties op “Het hellende vlak dat vertalen heet

  1. Pingback: U / jij ook zo’n vertaalbril of telescouter? « The Sausage Machine

  2. Pingback: Evaluatie Factchecken. Beoordeling: goed « Niels studeert af

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s