Seksueel geweld: oud nieuws op herhaling

Door Ruud Maas

‘Seksgeweld treft veel jonge meiden’, kopte Sp!ts op 1 december op de voorpagina. Ook Metro, Trouw en de Volkskrant brachten dat nieuws. Uit de artikelen blijkt dat een kwart van de jonge vrouwen tussen de 15 en 25 jaar te maken heeft gehad met seksueel geweld. FHJ Factcheck vroeg zich af waar die cijfers vandaan kwamen. Wat bleek? Ze waren al vijf maanden oud. 


De cijfers zoals journalisten die oppikten, zijn te vinden in de net verschenen Landelijke Jeugdmonitor. Dat is een omvangrijk overzicht van actuele feiten over jongeren en gezinnen in Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in opdracht van het ministerie voor Jeugd en Gezin.

Het onderwerp ‘seksueel geweld’ is echter onderzocht door Rutgers Nisso Groep, het kenniscentrum voor seksualiteit, in het rapport ‘Seksuele Gezondheid in Nederland 2009’. Dat is te lezen in de verantwoording aan het begin van de Monitor. Maar eerlijk is eerlijk: dat springt niet bepaald in het oog. Dat ‘oude’ rapport werd al in juli dit jaar gepresenteerd. Voor de huidige bijdrage in de Jeugdmonitor heeft de Rutgers Nisso Groep de cijfers die betrekking hebben op jongeren eruit gepikt en verweven tot een nieuwe paragraaf.

‘Andere insteek …’
In juli schreven, naar aanleiding van een persbericht van de Rutgers Nisso Groep, Het Parool, AD, nu.nl, De Telegraaf, Metro en Sp!ts over de resultaten. In NRC Handelsblad verscheen een commentaar over de kwestie. Maar Sp!ts, Metro, nu.nl en De Telegraaf verzuimden deze keer blijkbaar hun eigen archief te checken en daardoor belandden de cijfers op 1 december nog eens in deze krantenkolommen. Hoe dat kan? Metro-journalist Niels Rigter heeft geen idee: “Goed dat je hebt gezien dat de cijfers in de Jeugdmonitor eigenlijk ‘oude’ cijfers zijn, die we nota bene zelf eerder hebben vermeld. Ik was me daarvan niet bewust, anders had ik een andere insteek gekozen.”

Nu.nl en De Telegraaf verwijzen FHJ Factcheck door naar het ANP, want zij namen het bericht over van het persbureau. Bij het ANP blijft een reactie uit.
                                                                           
Het Financieele Dagblad, de Volkskrant, Trouw en NRC brachten de cijfers ook, maar dan wel met een andere insteek (FD koos voor het economische aspect, NRC voor criminaliteitsaspect) of omdat ze er in juli niet over schreven.

Laten we dan eens de cijfers onder de loep nemen. Van alle 15- tot 25-jarigen is 23 procent van de meiden en vier procent van de jongens ooit slachtoffer geworden van seksueel geweld. Zeven procent van de meiden en drie procent van de jongens is ooit verkracht. Verder is een op de tien meiden en een op de twintig jongens ooit gedwongen zich uit te kleden, en is een op de vijf meiden en een op de twintig jongens tegen zijn zin in betast onder de kleren.

Het CBS wil niet reageren op de cijfers, maar verwijst door naar Rutgers Nisso Groep. “Wij vinden die cijfers schrikbarend hoog”, zegt Willy van Berlo van dat instituut. “Maar ze zijn wel conform ander nationaal en internationaal onderzoek. We vonden het niet nodig de resultaten aan deskundigen voor te leggen, want wij zijn zelf deskundig op dit gebied. De berichtgeving naar aanleiding van het onderzoek heb ik niet in detail gevolgd.’

Grensoverschrijdend gedrag
Schrikbarend hoog worden de cijfers dus genoemd. Dat lijkt FHJ Factcheck ook en daarom rijst de vraag: wat wordt er precies verstaan onder seksueel geweld? Gaat het hier puur om fysiek geweld? Nee. Rutgers Nisso Groep beschouwt elke vorm van  grensoverschrijdend gedrag als seksueel geweld. Het kan gaan om – wellicht onschuldige – seksueel getinte opmerkingen tot een extreme vorm als verkrachting. Maar ook het toezenden van pornografische teksten of plaatjes via sms of e-mail wordt geschaard onder seksueel geweld. Interessant is dat het niet gaat om het gedrag of de daad zelf, maar om de beleving van het slachtoffer. Dus van seksueel geweld is in dit onderzoek sprake als het slachtoffer iets als een negatieve seksuele ervaring beleeft. Al dan niet fysiek dus. Het onderzoek zegt: ‘Aanranding, verkrachting, seksuele mishandeling, seksueel grensoverschrijdend gedrag, seksuele intimidatie op de werkplek, en seksueel misbruik zijn allemaal voorbeelden van seksuele victimisatie’.

FHJ Factcheck besloot de cijfers voor te leggen aan een onafhankelijke deskundige: Astrid Kremers, seksuoloog en gedragstherapeutisch werker. Zij herkent zich in de resultaten. ‘Ik vind de cijfers behoorlijk schokkend, maar ik kan me er wel alles bij voorstellen. Het zijn resultaten die ik ook herken uit de dagelijkse praktijk, want seksueel geweld komt heel veel voor. Ik probeer mensen die dat geweld is overkomen te behandelen, want vaak merk ik dat ze er klachten aan overhouden, denk bijvoorbeeld aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS). De cijfers lijken mij een goede afspiegeling en die zijn ook vergelijkbaar met andere nationale en internationale onderzoeken.’

Opmerkelijk is dat het onderwerp ‘seksueel geweld’ door journalisten zelf is opgemerkt. In het bijbehorende persbericht van het CBS wordt namelijk over die cijfers met geen woord gerept. Daarin stipt het CBS alleen de elementen religie en criminaliteit. Een kwestie van het onderzoek lezen, vindt Niels Rigter die het artikel in Metro maakte. Hij kreeg het onderzoek al een dag eerder, weliswaar onder embargo, ‘Daar komen de cijfers gewoon vandaan. Waarom die er zo uit sprongen? Ik vond ze, als je me begrijpt, ‘erger’ dan de cijfers over sociale contacten (‘jongeren hebben redelijk veel vrienden, dat is niet echt opzienbarend), schoolverzuim (weinig veranderingen, voor zover ik me kan herinneren) en vrijetijdsbesteding (lidmaatschap van verenigingen ietsjes afgenomen).”

Volgens Ruben van Dorssen van het ministerie voor Jeugd en Gezin is er in de berichtgeving niets fout gegaan. Hij vindt het goed dat journalisten niet blind op het persbericht zijn gaan varen. ‘Het onderzoek kent uiteenlopende cijfers en wij hebben daar dingen uitgehaald die ons opvielen. Maar het staat journalisten uiteraard vrij om zelf te selecteren.’

Conclusie:
De speurjournalist blijkt nog niet verdwenen, al is het opmerkelijk dat de journalist niet in alle gevallen zijn eigen archief checkt. Dan had hij kunnen weten dat er al eerder over dit onderwerp is geschreven. Toch is het een goed teken dat een aantal journalisten de moeite nam om zelf in het onderzoek te neuzen, zonder dat het onderwerp in het persbericht genoemd stond. De gebruikte cijfers kloppen, al mag je de term seksueel geweld iets nuanceren. Het is goed te weten dat er lang niet in alle gevallen sprake is van fysiek geweld en dat mag ook nadrukkelijker genoemd worden.

Bronnen
Centraal Bureau voor de Statistiek
Willy van Berlo, Rutgers Nisso Groep
Ruben van Dorssen, ministerie voor Jeugd en Gezin
Niels Rigter, Metro
Seksuoloog Astrid Kremers

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Seksueel geweld: oud nieuws op herhaling

  1. Pingback: Seksueel geweld: oud nieuws op herhaling « – FHJ Factcheck – | De Orde Herstellen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s