Een niet te controleren rapport

Door Daan de Hulster

anpDe uitkomsten van een door het Voedingscentrum gehouden onderzoek belandden op 13 januari in de media. Toen FHJ Factcheck het rapport wilde opvragen, bleek het niet beschikbaar voor de pers. Hoe zit dat?

Op woensdagmiddag dertien januari nam een aantal nieuwssites een bericht over van persbureau ANP. ‘Schoolkantines verleiden tot ongezond eten’, was te lezen bij AD, de Gelderlander, Brabants Dagblad, Reformatorisch Dagblad, het Parool en BNR Nieuwsradio. Een dag later verscheen het bericht in de Telegraaf. Het Voedingscentrum riep ouders op tijdens open dagen van middelbare scholen kritisch te kijken naar het assortiment van de kantine. Volgens de organisatie zouden ouders invloed kunnen uitoefenen op de schoolleiding om het aangeboden eten op school gezonder te maken.

Het Voedingscentrum is een door de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) gefinancierde organisatie die zich met projecten en campagnes op het gebied van gezonde en veilige voeding richt op consumenten.

OnderzoekGekoppeld aan de oproep aan ouders presenteerde het Voedingscentrum de resultaten van een onderzoek onder scholieren, van groep acht tot en met de derde klas, naar hun eet- en drinkgedrag op school. Uitkomsten:

*Leerlingen zeggen minder snel naar snoep of snacks te grijpen als ouders eten meegeven dat lekker is
*Leerlingen op de middelbare school snoepen meer en drinken meer frisdrank dan leerlingen op de basisschool
*Leerlingen geven aan verleid te worden door het ongezonde aanbod in de kantine
*Leerlingen vinden dat er in de kantine alleen gezonde producten verkocht mogen worden
*Brugklassers lijken nog het meest open te staan voor verandering van hun eetgedrag op school

‘Geen gedragsresultaten, maar mening en houding’

FHJ Factcheck was benieuwd naar het onderzoeksrapport en vroeg het Voedingscentrum om inzage. Maar dat mocht niet. Ook de uitvoerder van het onderzoek, IPM Kidwise, kon ons niet verder helpen. Waarom houdt het Voedingscentrum dit rapport voor zichzelf? “Omdat het een relatief klein onderzoek is naar de mening en houding van de scholieren over eten en de schoolkantine, en we minder resultaten kunnen presenteren over het feitelijke gedrag,” legt woordvoerder Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum uit. Dat het in het persbericht gaat om de mening van de scholieren en niet het daadwerkelijke gedrag, is volgens Van der Ploeg te zien aan de woordkeus. “Er staat: ze zeggen, geven aan, vinden. Aan de zorgvuldige formulering is te zien dat het niet gaat om keiharde gedragsresultaten. We willen voorkomen dat het daar op lijkt.” Een andere reden het rapport niet vrij te geven is de selecte groep deelnemers (458). “Het rapport is niet representatief voor alle scholieren. Alleen voor de groep die onderzocht is: groep acht van de basisschool tot en met de derde klas op de middelbare school.”

Het voornaamste bezwaar tegen het vrijgeven van het rapport is voor het Voedingscentrum dus de mogelijkheid dat er verwarring ontstaat over meningen en feiten. Maar door daar duidelijk over te zijn in persbericht en rapport kan het onderzoek toch gewoon naar buiten worden gebracht? Of had de studie niet zo veel om het lijf? Is het onderzoek eigenlijk wel echt uitgevoerd?

Nu moet iedereen het Voedingscentrum geloven zonder de werkwijze te kunnen controleren. “Daar zit wel wat in,” geeft Van der Ploeg toe. “Maar we hebben de ervaring dat de boodschap niet altijd honderd procent correct wordt weergegeven. Onze strekking komt soms anders over. Dat is lastig recht te trekken en daar hebben we geen zin in.”

‘Goede ervaringen met de instantie’

Als FHJ Factcheck het onderzoek al niet in mocht zien, hoe kon het ANP dan een bericht over dit onderwerp publiceren? We vroegen het aan Rennie Rijpma, chef Binnenland van het persbureau. Hij geeft toe dat het ANP-stuk alleen gebaseerd is op het persbericht van het Voedingscentrum. “En dat is niet volgens de regels van het ANP. De auteur van het artikel heeft daar in dit geval voor gekozen omdat hij het Voedingscentrum telefonisch niet te pakken kreeg. Daarbij speelt mee dat het ANP regelmatig contact heeft met het Voedingscentrum en we goede ervaringen hebben met de instantie. Neemt niet weg dat de totstandkoming van dit bericht geen schoonheidsprijs verdient.”

Conclusie

FHJ Factcheck vindt dat media niet over een onderzoek mogen publiceren als de werkwijze daarvan niet te controleren is. In dit geval heeft de redacteur van het ANP het onderzoek niet opgevraagd. Dat het Voedingscentrum telefonisch niet bereikbaar was, is geen excuus. De redacteur had het later nog een keer kunnen proberen. Juiste berichtgeving gaat immers boven snelle berichtgeving. ‘Goede ervaringen’ met een instantie is geen argument om onderzoeksresultaten uit een persbericht klakkeloos over te nemen. Journalisten horen informatie die tot ze komt te controleren. Een kritische opstelling tegenover het Voedingscentrum is hier op zijn plaats: de instantie zou tekenen voor kantines gevuld met alleen maar gezond eten.

Bronnen
Roy van der Ploeg – woordvoerder Voedingscentrum
Angela Weghorst – IPM Kidwise
Rennie Rijpma – chef Binnenland persbureau ANP

Advertisements

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s