Goudkoorts in de media

Door Michiel de Ruijter en Evi van den Oever

In Nederland is het nieuws over de ‘Goudkoorts’ terug te vinden op de voorpagina van het AD, de website van De Telegraaf, de uitzending van NOVA, BNR Nieuwsradio en de website van RTL Nieuws. In België staat het in de Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg. Als we deze media mogen geloven, hebben goudhandelaren een dagtaak aan het inkopen van onder andere gouden kiezen van mensen in geldnood. Opmerkelijk: de artikelen hebben allemaal de Antwerpse goudhandelaar Jacob Friedman als bron en deze stelt dat mensen uit geldnood steeds vaker hun gouden kies laten trekken. “Wij krijgen dagelijks mensen die hun kiezen hebben laten leeghalen of dat zelf doen.” FHJ Factcheck zet de tanden in deze kwestie.

Goud is Geld
De aanleiding voor elk artikel is dat de goudprijs tot recordhoogte is gestegen. Dat zou menig Nederlander ertoe brengen om alle kastlades thuis te legen in de hoop dat er nog wat zwerfgoud rondslingert. Die oude sieraden van overgrootmoeder worden niet meer gedragen en bij handelaren kun je ze inwisselen voor een zak met geld. Jacob Friedman is zo’n handelsman. Deze Belgische ondernemer reist met zijn bedrijf Goud is Geld door Nederland om mensen van hun goudlast af te helpen.

FHJ Factcheck wil graag weten wat de handelaar met zijn woorden bedoelt. De website GoudisGeld.nl ziet er niet echt professioneel uit, het gmail-account om contact op te nemen versterkt dat beeld. Wanneer FHJ Factcheck probeert contact op te nemen, krijgen we snel een e-mail terug dat er zeer spoedig gereageerd zal worden door Friedman zelf. Als er enkele dagen later nog steeds geen reactie is ontvangen, wordt er een herinnering verstuurd. Het antwoord luidt: “Door enorm drukte zal het nog enkele dagen kunnen duren tot Dhr. Friedman antwoord geeft.” Dat betekent dus dat we eerst nog even tijd hebben om zelf op onderzoek uit te gaan.

Dubieuze uitspraken
De artikelen staan vol met dubieuze uitspraken. Volgens Friedman bieden zo’n honderd mensen per dag hun goud aan bij het bedrijf. Sommigen gaan zo ver dat ze het goud zelf uit hun mond halen. Friedman: “Wij krijgen dagelijks mensen die hun kiezen hebben laten leeghalen of dat zelf doen. Veertig procent van de mensen doet dat omdat ze simpelweg het geld nodig hebben. Maar zestig procent doet dat nu omdat de goudprijs zo hoog is.”

Volgens de artikelen is de opbrengst van een gouden vulling tussen de twintig en tweehonderd euro, afhankelijk van de grootte. “Mensen krijgen nu dan ook twee keer zoveel voor hun goud dan een jaar geleden.” Dat riekt naar reclame voor zijn eigen bedrijf. Het komt Friedman natuurlijk goed uit als mensen hun goud in gaan wisselen zodat hij er weer aan verdient. Kloppen zijn uitspraken wel?

De goudprijs
Op de website van Kitco.com is de koers van de goudprijs af te lezen. Deze website is de vaakst bezochte website met informatie over edelmetalen. In november vorig jaar kreeg men 750 dollar voor 1 ounce goud, aan het eind van 2009 was dat 1150 dollar per ounce. De bewering dat de prijs sinds vorig jaar verdubbeld is, klopt dus niet. Omrekenen naar Europese begrippen: in het metrische stelsel is 1 ounce gelijk aan 28,35 gram en 1150 dollar is op dit moment 773.73 euro’s. Dat betekent dat 1 gram goud op dit moment 27,29 euro waard is. Dat is de prijs voor puur goud, maar in tanden wordt nooit puur goud geplaatst. Dan gaat het om legeringen met andere metalen.

Om uit te kunnen rekenen hoeveel goud er in een tand zit, legt FHJ Factcheck contact met een tandarts. Al is dat simpeler gezegd dan gedaan.

De tandartsen
Communicatieadviseur Femke van Aalst van de beroepsorganisatie Associatie Nederlandse Tandartsen, stuurt onze vragen door naar een tandarts. De reactie is veelzeggend, al wil de tandarts niet met naam vermeld worden. “Nederlanders die in aanmerking komen te horen tot de groep in geldnood hebben doorgaans geen gouden kiezen. Diegenen die dat wel hebben, zullen werkelijk geen geldnood kunnen lenigen van de luttele opbrengst van tandgoud. Een gouden kroon bevat hoogstens twee à drie gram goud, een goudporselein kroon nog minder. Er zijn jarenlang veel zogenoemde spaarlegeringen gebruikt, waar helemaal geen goud in zit. Voor een gram afvalgoud biedt een juwelier aan een Nederlander-in-geldnood heel misschien tien euro, maar veel waarschijnlijker veel minder.”

Dat houdt in dat een tand slechts twintig euro oplevert. De tandarts doet het hele verhaal af als onzin en beweert dat de uitspraken van Friedman niet waar zijn. Ook andere tandartsenverenigingen ontkrachten het hele verhaal. Wendy van Wijk, communicatie-adviseur van de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde, is kort maar krachtig. “Wij hebben absoluut geen signalen binnengekregen van onze leden dat dit aan de orde van de dag zou zijn.”

Ook tandarts Jan Willem Vaartjes van Tandarts.nl lijkt het een sterk verhaal. “In veel kroon- en brugwerk zit een goudlegering, ook onder het porselein. In de afgelopen tien jaar dat ik werk, vraagt altijd al een hele kleine minderheid van de mensen de kronen na extractie mee. Dit gebeurt voornamelijk bij volledig gouden kronen. Door de crisis heb ik geen stijging gemerkt, de hoge goudprijs die al vele jaren aanwezig is, had misschien een kleine invloed. Voor de duidelijkheid: niemand laat zijn kies expres extraheren voor het geld.”

Met een klein rekensommetje wordt al snel duidelijk dat het helemaal niet winstgevend is om eerst een gouden tand te plaatsen en die vervolgens te laten trekken. “Een volledig gouden kroon kan tussen de vijfhonderd en negenhonderd euro kosten, afhankelijk van de gebruikte technieken en de hoeveelheid goud. Als je hem weer laat trekken, kost dat ongeveer vijftig euro. Maar als je dat gat weer op wilt vullen met een implantaat of brug, kost je dat tussen de vijftienhonderd en tweeduizend euro.” Alleen als je erg veel voor een gouden kies terug zou krijgen, zou dit dus lucratief zijn. Maar ook die stelling wordt snel onderuit gehaald. “Het goud dat in een kroon gaat, is ongeveer tachtig tot negentig euro waard. Wanneer je dat echter laat terugsmelten, levert het door vervuiling en verlies volgens mij veel minder op. Er zijn ook veel kronen die worden gemaakt van spaarlegering, dus dan is het bedrag veel minder dan de eerdergenoemde tachtig tot negentig euro voor hoogedel goud.”

Handelaren
De tandartsenverenigingen hebben geen signalen ontvangen over mensen die nu massaal hun gouden tanden laten trekken. Misschien dat andere handelaren in Nederland meer over dit onderwerp kunnen vertellen. Als Friedman dagelijks in contact komt met noodlijdenden met gaten in hun gebit, dan zouden andere handelaren deze trend ook moeten opmerken. Een zoektocht op Google levert enkele resultaten op van handelaren, al zijn deze bevindingen niet echt bevredigend. Menig website ziet er niet betrouwbaar uit en het is lang wachten op reacties.

Een woordvoerder van goudhandelaar Litchidov uit Amsterdam wil niet met zijn naam in dit stuk staan. Zijn reactie als hij het desbetreffende artikel voor zijn kiezen krijgt, spreekt echter boekdelen: “Wij hebben het nog niet meegemaakt dat mensen hun gouden tanden inwisselen. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat iemand minstens veertig tot tweehonderd euro betaalt aan een tandarts om de gouden tand daarna voor twintig tot tweehonderd euro te verkopen. Het onbekende bedrijf Goud is Geld vind ik ook geen goede bron. Jammer dat niemand van deze kranten logisch na kan denken bij het plaatsen van zulke artikelen. Ja, goud is duurder geworden, maar voor de handel gaat het om veel kilo’s.” Dat zouden dan een heleboel getrokken tanden moeten zijn.

Marco Westra van ZilverenGoudinkoop.nl kan zich deels vinden in de uitspraken van Friedman. “Ik krijg regelmatig gouden kiezen binnen. Dat iemand ze speciaal laat trekken is niet waar. Ik denk dat het een goede manier is om aandacht voor je winkel te krijgen.”

Juwelier Pieter Jacobs uit Den Bosch vindt het hele verhaal ophef om niets. Zijn gesponsorde link op Google levert hem geen windeieren op. Hij is al benaderd door de Revu en het Brabants Dagblad om te reageren op dit verhaal en wil eigenlijk zijn tijd niet meer verdoen aan deze ‘onzin’. Toch neemt hij geen blad voor de mond: “Het is natuurlijk een fabeltje. Dat is een op sensatie belust verhaal. Er is niemand in heel Nederland die een tand laat trekken om in te wisselen voor geld. Er worden wel ooit tanden ingewisseld, maar niemand laat tanden speciaal trekken.”

De journalisten van het ANP
Als FHJ Factcheck achter deze beweringen kan komen, waarom zou het dan toch in alle artikelen worden vermeld? Het blijkt dat het oorspronkelijke bericht van het ANP komt werd geschreven door Eva Schouten en Joep Polderman. FHJ Factcheck wil graag weten of de beweringen van Friedman zijn getoetst of dat alles wat hij zei klakkeloos werd overgenomen. Beide journalisten reageren herhaaldelijk niet op vragen van FHJ Factcheck via e-mail. Op telefonische verzoeken wordt niet ingegaan. Uiteindelijk krijgt FHJ Factcheck een reactie per mail. Schouten laat weten dat ze een rondje goudhandelaren hebben gebeld naar aanleiding van de hoge goudprijs. “Een van hen zei het spontaan, die persoon staat ook met naam en toenaam in het stuk.” Die persoon is Jacob Friedman en zijn uitspraak werd door vele media overgenomen. “We schreven niet dat mensen hun kiezen laten trekken, maar dat ze hun gouden vullingen eruit laten halen. Ik hoorde dezelfde handelaar de volgende ochtend op BNR precies hetzelfde nog eens vertellen.”

Had het ANP zijn uitspraak moeten controleren voordat het werd geplaatst? Schouten: “We hebben geen tandartsen gebeld met de vraag of dit mogelijk is. Ik weet wel vaker dat ze dit doen als ze geld nodig hebben of dat het voor ze wordt gedaan als ze dood zijn.”

Afgaan op vooronderstellingen en het achterwege laten van gedegen onderzoek, een manier van werken die je niet bij het ANP zou verwachten.

Het lijkt erop dat niemand Friedman aan de tand voelde over zijn uitspraken. Het hele verhaal was mooie gratis publiciteit voor zijn bedrijf. Zijn bedoelingen blijken namelijk ook uit een eerder stuk dat in BN/De Stem van dinsdag 31 maart 2009 stond. Een passage uit die tekst: “Natuurlijk kun je met oude sieraden en goud ook naar de juwelier stappen, erkent Friedman. “Uiteraard. Maar bij die juwelier krijg je zeker veertig procent minder dan bij ons. Bovendien moet je in veel gevallen iets terugkopen bij de juwelier. Anders neemt hij oude sieraden niet in. Bij ons hoef je niets te kopen.” Het is een kwestie van vertrouwen, voegt Friedman er nog aan toe. “Wij willen ook in Nederland een begrip worden. Dat de mensen weten dat ze in alle vertrouwen bij ons terecht kunnen. Wij taxeren en doen een bod.”

NOVA ziet het met eigen ogen
Het item in Nova van 10 november ging veel verder dan slechts Jacob Friedman als bron te gebruiken. Jan Reiff vertelt telefonisch dat de redactie getriggerd werd door de uitspraak over de gouden kiezen in de krant, maar dat het item breder is bedoeld. “Friedman kon goed verwoorden dat de crisis nu pas bij de ‘normale’ mensen toesloeg. Maar om het kleine verhaal meer body te geven, hebben we ook een financieel journalist over de goudprijs laten vertellen. Het hele item ging over hoe de crisis doorbrak in de maatschappij.”

Reiff is zich ervan bewust dat Friedman bedoelingen had met zijn uitspraken. “Het is een handelaar die zeker bijbedoelingen had. In die zin is zijn actie goed geslaagd, omdat het in elk medium heeft gestaan. Maar daar zijn we bewust mee omgegaan. We hebben een deskundige ertussen gezet, zodat zijn uitspraken hout zouden snijden.”

De uitspraak over het trekken van gouden kiezen is niet gecontroleerd, omdat de verantwoordelijkheid van de uitspraak volgens Reiff bij Friedman zelf ligt. “Gebruikelijk controleren we alles, maar die man nam die zin voor zijn rekening. Ik zou ook niet weten hoe ik dat zou moeten controleren, naast dat ik het met mijn eigen ogen heb gezien. Voor een klein beetje goud kreeg men al veel geld terug. Het leek in mijn ogen daarom wel plausibel.”

Reactie Friedman
Wanneer FHJ Factcheck telefonisch contact probeert op te nemen met Friedman zelf, wordt er verassend genoeg meteen opgenomen. Friedman neemt alle tijd om antwoord te geven op onze vragen. Friedman: “Het ANP heeft me een tijdje geleden opgebeld. Ze hadden enkele vragen met betrekking tot de crisis en wat ik daar als goudhandelaar van merkte. Ik heb geantwoord dat ik daar in het begin weinig van merkte, maar dat het nu steeds drukker wordt. Dit geldt ook voor het aantal gouden tanden dat ik nu binnenkrijg.” Maar wat vindt Friedman dan van al het bovenstaande commentaar? “Het enige wat ik kan zeggen is dat ik nu echt meer goud en dus ook meer goud uit tanden voorbij zie komen. Soms wel tientallen op een dag. Als de tand proper is, is het hoogstwaarschijnlijk dat een tandarts het eruit heeft gehaald, want dan wordt de tand ook meteen goed schoongemaakt. Soms is dat ook niet het geval, het maakt me eigenlijk ook niet zoveel uit. Het enige wat me echt kan schelen is of de tand wel rechtmatig toebehoort aan diegene die het aan mij probeert te verkopen.”

Friedman is tevreden over hoe hij door het ANP in het nieuws is gebracht. “Toen het ANP mij benaderde, wist ik, als Belg, natuurlijk niet eens wat het was. Veel media namen het bericht over van het persbureau en weer andere media namen contact met mij op. Enkele journalisten hebben zelfs een dagje met me meegelopen. Het heeft natuurlijk ook gezorgd voor veel publiciteit.”

De proef op de som
Het werd hoog tijd om zelf de proef op de som te nemen om te kijken of er veel tanden ingewisseld werden. Op vrijdag 22 januari 2010 streek het bedrijf Goud is Geld neer in Breda en konden mensen hun gebit en andere spullen kwijt voor keiharde cash. FHJ Factcheck meldde zich die dag in Breda om met eigen ogen de oogst aan gouden tanden, kiezen en vullingen te kunnen aanschouwen. Friedman zelf was niet aanwezig en kon geen antwoord geven op de vragen. Een medewerkster liet echter weten dat ze per week gemiddeld vier hele gebitten krijgen. “Vroeger lieten mensen hun tanden achter bij de tandarts, die ze dan inwisselden voor geld. Maar door de hoge goudprijs nemen mensen hun tanden mee naar huis.” De ingewisselde tanden lagen echter al in de kluis en konden niet meer aan FHJ Factchecfk worden getoond. Daarna werd FHJ Factcheck vriendelijk doch dwingend verzocht om plaats te maken voor mensen die wel wat in kwamen leveren.

Conclusie
Het ANP heeft Friedman zelf benaderd en hij heeft slechts antwoord gegeven op enkele vragen. Naar aanleiding van dat bericht is het balletje gaan rollen. Natuurlijk is Jacob Friedman als zakenman altijd uit is op gratis publiciteit voor zijn bedrijf. Al sinds het artikel in BN/De Stem van 31 maart 2009 wil hij een begrip worden in Nederland. Een half jaar later timmert hij nog steeds aan die weg en vertelde hij zijn verhaal aan twee journalisten van het ANP. Als zij een tandje hadden bijgezet en de moeite hadden genomen om wat handelaren of tandartsen te spreken, zou dit verhaal misschien niet het nieuws hebben gehaald. Zijn uitspraken over mensen die hun gouden tanden laten trekken verschenen in verschillende landelijke media en dat zorgde voor veel belangstelling. De journalisten van het ANP en NOVA zeggen dat ze het met eigen ogen hebben gezien en daarom voor waar aannemen. Friedman geeft, ondanks heftige kritieken, nog steeds aan dat hij met zijn bedrijf een piek ervaart als het gaat om goud en dus ook gouden tanden die hij als opkoper krijgt aangeboden.

Dat mensen hun gouden tanden laten trekken voor geld is natuurlijk een uitspraak die ervoor zorgt dat je het artikel gaat lezen. Wanneer je kijkt naar de waarde van gouden tanden en wat het op kan leveren, blijkt al snel dat deze actie niet rendabel is. De legeringen van gouden tanden zorgen ervoor dat de waarde flink daalt.

Daarnaast zijn er verschillende handelaren die wel ooit gouden tanden te zien krijgen, maar van een hype zoals Friedman stelt, is volgens hen echter geen sprake. Ook de bewering van Friedman dat de goudprijs het afgelopen jaar is verdubbeld, klopt niet, maar de goudprijs is wel degelijk gestegen ten opzichte van een jaar geleden. Of hij nu de waarheid heeft gesproken of niet, extra publiciteit heeft hij in ieder geval gekregen.

Bronnen

Femke van Aalst (communicatie-adviseur Associatie Nederlandse Tandartsen)
Anonieme tandarts
Wendy van Wijk (communicatie-adviseur Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde)
Marco Westra (ZilverenGoudinkoop.nl)
Jan Willem Vaartjes (Tandarts en contactpersoon Tandarts.nl)
Eva Schouten (ANP)
Jan Reiff (Verslaggever NOVA)
Anonieme woordvoerder van goudhandelaar Litchidov uit Amsterdam
Pieter Jacobs (juwelier in Den Bosch)
Jacob Friedman (goudhandelaar en eigenaar van Goud is Geld)

Advertisements

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

2 Reacties op “Goudkoorts in de media

  1. Mark

    Factcheck word door Media studenten gemaakt.
    Eens ze in de Mediawereld belanden zijn ze dezelfde geldwolven als de rest met maar 1 interesse en dat is geld en nog eens geld en om dat te bereiken moet je lezers hebben en dat gebeurt door sensatie te leveren.
    En nu naar de facten, ik heb zelf een pot tanden geerfd van een oom die tandarts was heb het bij Goud is Geld ingeleverd en kreeg er iets boven de 2000 Euro voor, niemand daar verschoot van zoveel tanden en hun lachten mij toe en zeiden dat het dagelijkse brood was.

  2. michiel

    Tandartsen schenken het goud doorgaans aan een organisatie als het Rode Kruis. Ze gaan die paar miezerige tandjes echt niet zelf verkopen. Voor het geld hoeven ze het niet te doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s