Onbeantwoorde vraag over NS-persbericht

Door Ingrid Lemmens

Ruim 210.000 mensen reisden zondag 14 maart met het Boekenweekgeschenk. Tenminste, dat stond in het persbericht dat de Nederlandse Spoorwegen (NS) die dag omstreeks 17.00 uur verstuurden. Meteen kwam bij FHJ Factcheck de vraag op: hoe kwamen de NS aan dit getal terwijl de dag nog niet eens voorbij was?

Het ANP maakte naar aanleiding het persbericht van de NS een bericht. Volgens Patrick Selbach, chef van het ANP nieuws, ben je bij dit soort kwesties als nieuwsmedium volledig afhankelijk van de bron: in dit geval dus de NS. Hij geeft een voorbeeld: “Bij het aangeven van aantallen betogers op een plein kun je zelf een inschatting maken en de politie en de organisatie vragen. Maar in dit specifieke geval is er geen enkele mogelijkheid voor het ANP om het aantal dat de NS opgeeft te controleren.”

Selbach vond dat het onderwerp voor het ANP ondanks de genoemde beperking wel nieuwswaarde had met de juiste bronvermelding. Die gaf het ANP ook, waardoor het bericht acceptabel was voor het persbureau zelf. ‘We zijn ervan uitgegaan, ook gezien onze ervaringen met de NS met dit soort schattingen, dat het aantal dat de NS opgaf het uiteindelijk totale dagaantal was. We moeten daarbij wel vertrouwen op de NS, maar de NS weten ook heel goed dat ze zichzelf in de vingers snijden als ze uiteindelijk niet betrouwbaar blijken.”

Selbach geeft wel toe dat het journalistiek gezien knarst bij dit soort berichten. “Zeker weten. Dan denk ik ook aan berichten als: ‘Apple meldt verkoop miljoenste Iphone’ of ‘Bioscoopbezoek stijgt met 25 procent’ of ‘ Tentoonstelling Hermitage trekt een miljoen bezoekers’. Aantallen uit één bron, nauwelijks of niet te controleren en ook nog een commercieel bedrijf als bron. Dat is best ingewikkeld soms. Maar in een kort berichtje met nieuwswaarde: heel subjectief gezien, want het was onze keuze, correcte bronvermelding en verwachte of bewezen betrouwbaarheid van de bron is het volgens ons acceptabel.”

Simpele vraag
Het ANP stelde dus niet de vraag aan de NS hoe die organisatie aan het getal 210.000 mensen kwam. FHJ Factcheck vroeg zich dat wel af. Maar liefst vier dagen lang probeerden wij de persvoorlichting van de NS te bereiken. De NS weigerden helaas alle medewerking op – in onze ogen – toch een vrij simpele vraag. Ze geven bij de NS echter de prioriteit aan landelijke media zoals de NOS en De Telegraaf. Studenten Journalistiek staan daarom onderaan hun lijstje. Per mail liet de NS weten: ,,NS Persvoorlichting wil studenten wel te woord staan, maar als er geen gelegenheid voor is, moeten we helaas teleurstellen. Dat is helaas nu ook het geval. Ik wil je nogmaals verzoeken dit te respecteren”, aldus secretaresse Carin van Dongen van NS Persvoorlichting.

Ook woordvoerder John Krijgsman vraagt begrip voor de situatie. Hij laat FHJ Factcheck per e-mail weten:

Ik snap u en uw studente best. Maar ik vraag ook begrip voor onze situatie.
Wij doen iedere dag ons best om zo veel mogelijk media van dienst te zijn. Dat hoort bij onze positie als groot openbaar vervoerbedrijf.
Maar ook wij lopen aan tegen grenzen. Wij maken noodgedwongen afwegingen over het belang van vragen en antwoorden. Ook opleidingen journalistiek proberen wij goed te bedienen. Als we toch al met een vraag en antwoord bezig zijn, kunnen we dat antwoord gemakkelijk 2, 3 of 5 keer geven, ongeacht wie het vraagt.
Maar soms kiezen wij er voor om vragen niet te laten uitzoeken binnen ons bedrijf, ongeacht wie de vraagsteller is. Dan krijgt die vraagsteller dus ook geen antwoord. Dat scheelt namelijk een aantal mensen werk. Werk dat ze soms moeten doen naast hun reguliere werkzaamheden.
We moeten helaas accepteren dat in zo’n geval de bedrijfsefficiency het wint van het opbouwen of onderhouden van een goede relatie. Ik kan niet anders doen dan hiervoor uw begrip vragen.
En ik kan me goed voorstellen dat u met dit antwoord niet tevreden bent. Helaas kan ik daar niets aan veranderen.

Met vriendelijke groet,
John Krijgsman
woordvoerder NS Corporate Communication.

Waar de NS het getal 210.000 mensen op heeft gebaseerd is dus onbekend. In het persbericht was te lezen dat het vooral in treinen naar en vanaf Amsterdam en op langere trajecten zoals naar en vanaf Maastricht en Groningen druk was. Het is waarschijnlijk natte vingerwerk geweest, want geen enkele conducteur heeft bijgehouden hoeveel mensen er in zijn trein zaten die reisden met het Boekenweekgeschenk.

Geen conducteur
En dan zijn er ook waarschijnlijk veel reizigers geweest die helemaal geen conducteur tegenkwamen tijdens hun reis. Uit een verouderd onderzoek van reizigersorganisatie Rover blijkt dat reizigers in 2005 de meeste kans liepen een conducteur te zien en aan te spreken. In 2001 hadden reizigers 35 procent kans om een conducteur tegen te komen in de trein, in 2005 was dit toegenomen tot 48 procent en in 2006 was dit weer licht gedaald tot 45 procent.

De oplage van het Boekenweekgeschenk was dit jaar 958.000 boeken. In 2009 reisden er volgens het persbericht van de NS 180.000 mensen met het Boekenweekgeschenk. Toen was de oplage 968.000 boeken. In 2009 werden alle exemplaren volgens Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) uitgedeeld.

Op zondag 14 maart 2010 kon iedereen de hele dag in de tweede klasse vrij reizen in alle binnenlandse treinen van de NS, Arriva, Connexxion, Syntus en Veolia op vertoon van het Boekenweekgeschenk.

Conclusie:
FHJ Factcheck is verbaasd over de reactie van de NS. Immers: de NS namen zelf het initiatief om met een persbericht de publiciteit te zoeken. Op een relevante vraag naar aanleiding van dat persbericht (‘Hoe komen de NS aan dat getal’), wil de organisatie vervolgens geen antwoord geven. FHJ Factcheck concludeert voorts dat de correspondentie erover de NS waarschijnlijk meer tijd gekost moet hebben dan het geven van een antwoord op een op zichzelf niet heel erg ingewikkelde vraag. Nu laadt de NS wellicht ten onrechte de verdenking op zich met de vraag in de maag te zitten.

Een antwoord op de vraag: ‘Hoe komen de NS nog tijdens de zondag met het aantal van 210.000 treinreizigers die met het boekenweekgeschenk reisden?’, blijft dus nog open staan. FHJ Factcheck nodigt de NS van harte uit daar alsnog een antwoord op te geven. Zelfs al is dat lang nadat we deze vraag stelden. Ooit moet er toch tijd zijn bij de NS voor een clubje studenten? Intussen stelt FHJ Factcheck wel vast dat blijkbaar geen ander medium, waaronder het ANP, de vraag over het aantal boekenweekgeschenk-reizigers aan de Nederlandse Spoorwegen voorlegde. Zou dat wel het geval zijn geweest, dan zouden de NS het antwoord op de vraag van FHJ Factcheck paraat hebben gehad.

Bronnen:
Patrick Selbach (ANP)
Carin van Dongen (NS Persvoorlichting)
John Krijgsman, woordvoerder NS

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Onbeantwoorde vraag over NS-persbericht

  1. In dit boekenweekgeschenk zit een ov-chip.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s