‘Blub’ minder levenslustig dan beweerd

Door Caroline van Schubert

Goudvis leeft 39 jaar te kort in kom’, schreef het ANP vorige week zaterdag naar aanleiding van een persbericht van het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG). Verschillende kranten als het AD en De Telegraaf namen het bericht over in de krant van de maandag daarop. In het artikel wordt de lezer verteld dat onze gouden vriend maar liefst veertig jaar kan worden, maar dat het bij de gemiddelde huisdierbezitter zijn eerste verjaardag niet eens zal vieren. De FHJ Factcheck leek een leeftijd van veertig jaar wel een heel rooskleurig vooruitzicht voor onze ‘blub’ en dook in de goudvissenaffaire.

Ons onderzoek wees uit dat een goudvis inderdaad veertig jaar oud kan worden. In theorie dan, want ze worden het vrijwel nooit. “Je kunt het het beste vergelijken met de leeftijd van een mens. Wij kunnen in principe ook honderd jaar oud worden, maar er is slechts een kleine groep die ook werkelijk zo oud wordt”, aldus Rob Windt, medewerker op de aquariumafdeling van dierenspeciaalzaak Heems in Heemstede. “Dat een goudvis in een kom gemiddeld maar een half jaar oud wordt, is bovendien erg overtrokken. Het hangt natuurlijk af van de grootte van de kom en de voeding, maar in principe houdt een vis het gemiddeld tien tot twaalf jaar uit in een vissenkom.”

“Er zijn een paar van die uitschieters”
Als we Ingeborg de Wolf, directeur van het LICG, vragen om een verklaring van het persbericht is deze verrassend eenstemmig met onze bevindingen. “Het kan zo zijn dat goudvissen veertig jaar oud kunnen worden. Dat is ook het geval als ze in een kom zitten. Maar dan spreken we van een paar uitschieters. Gemiddeld heb je van een vis als huisdier vijftien tot twintig jaar plezier. Toch gaan wij uit van die leeftijd van veertig jaar, omdat de kans dat het beestje zo oud wordt – hoe klein hij ook is – wel bestaat. Bij de aanschaf van een huisdier moet je zoiets dus wel overwegen.”

Het persbericht is opgebouwd uit onderzoeken van het TNS NIPO, Blauw Research en een literatuuronderzoek dat is gedaan door een wetenschappelijk bureau. Dat laatste onderzoek is de bron voor de bewering over de goudvis. “Dat onderzoek is nog in een consultatiefase en dus nog niet formeel gepubliceerd. Wij werken samen met het wetenschappelijke bureau dat ons deze cijfers heeft gegeven. We mogen de cijfers wel publiceren, maar hebben afgesproken het bureau niet te vermelden.” Na het inzien van de andere onderzoeken kunnen wij echter concluderen dat de rest van de informatie in het persbericht betrouwbaar is.

‘In kom’
Waar Ingeborg de Wolf zich wel zorgen over maakt is de toevoeging van de woorden ‘in kom’ aan de titel van het ANP-bericht. “Die woorden staan nergens in het persbericht en suggereren iets heel anders dan wat onze intentie was toen we het persbericht de deur uit deden. Het is namelijk niet zo dat een goudvis die vrij rondzwemt vanzelfsprekend veertig jaar oud wordt en dat wij huisdierbezitters hem als het ware die 39 jaar afnemen. Ik snap wel dat er gekozen wordt voor zo’n kop. Het is prikkelend, dat merken wij hier ook. We hebben al een aantal boze en verontruste bellers gehad, maar ook de media hebben veel vragen over de goudvis. Het LICG bestaat nog niet zo lang, maar dit bericht heeft ons wel flink wat naamsbekendheid gegeven.”

Vissen naar nieuws?
Waarom de media er voor hebben gekozen dit bericht te plaatsen is voor FHJ Factcheck überhaupt niet heel duidelijk. Het feit dat het persbericht een aantal dagen voor de start van de Week van het Huisdier werd uitgeven zal er niet geheel los van staan. Het belangrijkste nieuws in het persbericht is het feit dat huisdieren door verkeerde verzorging minder oud worden. Schrijver van het ANP-bericht Margit Spaak heeft dit probleem geïllustreerd aan de hand van een voorbeeld uit het persbericht. Het voorbeeld van de goudvis dus, terwijl dit volgens eigen zeggen van het LICG, niet formeel gepubliceerd is. “De bewering dat een goudvis veertig jaar kan worden, heb ik gecheckt via internet en bij een in vissen gespecialiseerde dierenarts. Een goudvis in het wild wordt gemiddeld 30 jaar, maar er zijn ook dieren bekend die 49 en 51 jaar zijn geworden”, aldus Margit Spaak. “Aan de kop zijn de woorden ‘in kom’ toegevoegd om duidelijk te maken dat het om goudvissen als huisdier gaat en niet om de dieren, die in het wild in de oceaan zwemmen.”

Conclusie
Gek eigenlijk, dat iedereen over dezelfde gegevens beschikt en dat het ‘nieuwtje’ alsnog op deze manier in de media verschijnt. Niet zelden zorgt een titel voor extra verwarring. Vaak wordt er aan een artikel een prikkelende titel toegevoegd om lezers te trekken. Heel strategisch natuurlijk, maar hierdoor gaat wel de benodigde nuance verloren. We kunnen er namelijk helemaal niet vanuit gaan dat een goudvis veertig jaar oud wordt, terwijl de titel ‘Goudvis leeft 39 jaar te kort in kom’ dit wel suggereert. Het ANP heeft de gegevens uit het persbericht als uitgangspunt genomen voor het eigen artikel, zelfs toen uit research bleek dat dit geen uitgangspunt is. Daarna is er een kop bij bedacht die dit alleen maar benadrukt. Het argument dat de gegevens feitelijk gezien niet onjuist zijn klopt. Wel zijn de cijfers zwaar overtrokken en kunnen ze niet gebruikt worden als richtlijn in het artikel. Hopelijk voelen de lezertjes van het bericht op de website van het jeugdjournaal zich niet al te schuldig als hun ‘blub’ al voor zijn veertigste jaar richting riool wordt gespoeld.

Bronnen:
Rob Windt  (de Heems)
Ingeborg de Wolf (LICG)
Margit Spaak (ANP)

Advertisements

3 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

3 Reacties op “‘Blub’ minder levenslustig dan beweerd

  1. Als Margit Spaak werkelijk denkt dat een goudvis in de oceaan zwemt, mag zij nooit meer iets schrijven over welk dier dan ook.

  2. koen

    er staat verassend…

  3. Pingback: Fact-check « afstudeerblog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s