De persberichtovertikkers van Nu.nl

Door: Marielle van Veen

Goed nieuws voor studenten die op zoek zijn naar een kamer. Het kameraanbod in Nederland stijgt met maar liefst 62.5 procent. Althans, volgens nieuwssite NU.nl. Hoe weet NU.nl dat? FHJ Factcheck zocht het uit en kwam op een veel minder spectaculaire stijging.

NU.nl publiceert op 16 maart 2010 het artikel Kamerprijzen weer gestegen. De nieuwssite neemt hiervoor bijna letterlijk een persbericht over van online kamerbemiddelaar Kamernet.nl. De strekking van het verhaal is dat de gemiddelde huurprijs van nieuw aangeboden kamers landelijk stijgt met 4.4 procent ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Verderop in het artikel staat dat ook het kameraanbod is gestegen, met 62.5 procent. Dat lijkt FHJ Factcheck nogal fors. Klopt deze bewering wel? Is NU.nl in staat iets te zeggen over het landelijke aanbod als het alleen Kamernet raadpleegt? En is Kamernet in staat om uitspraken te doen over landelijke veranderingen in het aanbod?

Niet gecheckt
We bellen naar NU.nl om uit te vinden welke journalist we moeten benaderen. Redacteur Lucas Benschop: “Ik kan niet achterhalen wie van ons het bericht precies plaatste. Maar het lijkt er inderdaad op dat het geschreven is op basis van een persbericht dat we in onze mailbox vonden. Wij gaan altijd kritisch om met dit soort berichten. We stellen ons de vraag: komt het betrouwbaar op ons over? Omdat Kamernet een grote speler op de kamermarkt is, denken wij van wel.”

Maar een stijging van meer dan 60 procent van het kameraanbod is redelijk spectaculair. Rezen er bij NU.nl geen twijfels? Benschop: “We zijn voorzichtiger als de bron duidelijk iets aan de man probeert te brengen. In dit geval is de insteek van het artikel dat de kamerprijzen zijn gestegen. Ik zie niet zozeer de directe voordelen die dat voor Kamernet.nl oplevert.”

Omdat we toch terug willen naar de bron, bellen we later nog eens terug. Dan blijkt dat het een stagiair was die het artikel schreef. De stagiair in kwestie krijgen we niet te spreken. Wieland van Dijk, chef Redactie bij NU.nl: “We doen ons best geen verkeerde berichten te schrijven. Verkeerd is trouwens jullie woord. Ik was overigens niet betrokken bij de totstandkoming van dit bericht.” Vragen wij ons toch af: worden de artikelen die stagiairs schrijven niet gecheckt? Maar Van Dijk wil er niet meer over kwijt. “We werken normaal heel graag mee, maar nu liever even niet.”

Als we Bas Geenen van Kamernet.nl spreken, wordt duidelijk dat de stagiair niet met het online bureau belde om de cijfers te laten duiden: “In dit geval hebben we geen direct contact gehad. Maar we hebben geregeld contact met journalisten over onze rapportages. Zodra we eenmaal de systematiek hebben toegelicht, zijn hier verder meestal geen andere vragen over dan wat wij nou vinden van de trends waarover we rapporteren.”

Werkwijze van Kamernet.nl – wat is het nieuws waard?
Wat is dan precies die systematiek van de online bemiddelaar? Kamernet.nl stuurt iedere maand een persbericht uit met statistieken over het aanbod in Nederland. Daarnaast publiceert het bemiddelingsbureau maandelijks trends in de afzonderlijke studentensteden. Deze berichten zijn vaak van dezelfde strekking. Een greep uit de koppen die Kamernet.nl de afgelopen tijd de wereld instuurde:

Forse stijging kameraanbod in Nederland (16 maart 2010)
Ruim 10.000 nieuw aangeboden kamers in januari (23 februari 2010)
Kameraanbod met 70.9 procent gestegen in 2009(3 februari 2010)
Kameraanbod stijgt gestaag door deze wintermaanden(10 december 2009)
Krapte op kamermarkt voorbij, kamer aanbod stijgt wederom. Studenten bereid om diep in hun buidel te tasten voor een nieuwe kamer.(12 november 2009)

In de persberichten verwijst Kamernet.nl telkens naar een bijbehorend rapport. Als we het rapport van maart 2010 er op naslaan, zien we hoe Kamernet tot een stijging van 62,5 procent komt van het aanbod in Nederland: de bemiddelaar keek naar het aantal nieuwe kamers dat in februari 2010 op de website werd aangeboden en zette deze af tegen het aantal nieuwe kamers in dezelfde maand van het jaar daarvoor.

De momentopnamen die Kamernet.nl maandelijks uitspuwt worden door de bemiddelaar niet in een historische context geplaatst. NU.nl doet dat ook niet. FHJ Factcheck is wél benieuwd naar de historische context en bladert een aantal rapportages door, te vinden op blog.kamernet.nl. En wat schetst onze verbazing.

De statistieken kloppen niet
In het rapport dat Kamernet in maart dit jaar publiceerde, staat dat er in februari 2009 sprake was van 5963 nieuwe kamers, maar in hetzelfde rapport van een jaar daarvoor wordt gesproken van 7858 nieuwe kamers in februari 2009. Als die cijfers kloppen dan is het aanbod niet met 62.5 procent gestegen, maar met maar 23.3 procent.

Zoek de verschillen

Gepubliceerd in Kamernetrapport van maart 2010


Gepubliceerd in Kamernetrapport van maart 2009

Sjoemelen
FHJ Factcheck neemt vooralsnog aan dat Kamernet het getal in het rapport van 2010 te goeder trouw verkeerd heeft overgenomen uit het rapport van 2009. Maar we zijn intussen toch nieuwsgierig geworden naar andere rapportages. Is dit een eenmalige vergissing of gebeurt het vaker?

We concentreren ons op voorgaande rapporten en ontdekken dat ook het getal van januari 2009 niet overeenkomt met dat wat we in 2010 teruglezen. Weer pakt de stijging van het aanbod veel lager uit als we uitgaan van de cijfers uit het rapport van 2009. Vergelijken we de cijfers in de rapporten van september 2009 en september 2008, dan is er ook weer sprake van verschillende getallen. Driemaal een verkeerd getal overnemen, dat kan geen toeval zijn.

Eén bron is geen bron
Het percentage dat NU.nl van Kamernet overnam, klopt dus niet. En terugkomend op de journalistieke verantwoordelijkheid: waarom wordt enkel Kamernet als bron opgevoerd? Hoe weet deze bemiddelaar nu dat het aanbod in heel Nederland zo hard groeit? Kamertje.nl en Kamerlink.nl pretenderen immers ook de grootste online kamerverhuursite van Nederland te zijn.

Waarom ontbreekt de reactie van deze andere bemiddelaars in het artikel van NU.nl? Want de vraag blijft nu: Groeit het aanbod aan nieuwe kamers in Nederland echt zo hard, of is het slechts de website van Kamernet.nl die groeit? Woordvoerder Bas Geenen: “Het klopt dat deze cijfers zijn gebaseerd op onze database en dus op de statistieken binnen de website. Maar als we kijken naar het marktaandeel van onze website ten aanzien van andere websites, wijkt dat van ons niet significant af van voorgaande jaren. Daarom menen wij dat wij uitspraken kunnen doen over de hele markt.”

Goed, dan hebben we het over de online kamermarkt. Hoe kan Kamernet.nl precies weten hoe groot de landelijke markt is? Geenen: “Dat baseren wij op gegevens die niet publiekelijk zijn.”

Wat zeggen anderen?
Om een beter beeld van de kamermarkt in Nederland te krijgen, bellen we met Anneriek van Schie van Stichting Kences, de koepelorganisatie van woningcorporaties die zich bezighouden met studentenhuisvesting. Van Schie: “Het is heel lastig om het precieze aanbod van kamers te meten. Wij weten dat Kences ongeveer 25 procent van de markt bedient. Dat is een schatting op basis van het totaal aantal uitwonende studenten dat geregistreerd wordt door de IBG over meerdere jaren. Maar de overige 75 procent bestaat uit veel verschillende aanbieders. Dat kunnen online bemiddelaars zijn zoals Kamernet, maar ook makelaars, vastgoedbedrijven, verhuurorganisaties en particulieren.”

Kences heeft geen cijfers van 2009/2010, maar hield wel bij hoeveel nieuwe studenteneenheden er door de woningbouwcorporaties bij kwamen in de periode van 2003 tot 2008. Dat waren er 17.000. “In percentages uitgedrukt komt dat neer op een toename van het aantal studenteneenheden van 40 procent over vijf jaar.” Goed, het is een beetje appels met peren vergelijken omdat Kamernet een ander segment van de markt bedient, maar bij de woningbouwcorporaties is wel sprake van een veel minder hoge toename van het aanbod dan waar Kamernet.nl van spreekt.

Ook Anne van Dijk, portefeuillehouder huisvesting van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), vindt het lastig om te zeggen of het aanbod groeit. “Wij vragen cijfers op bij gemeentes over bouwplannen, bij woningbouwcorporaties. Gaan ze bijbouwen? Hoe lang zijn de wachtlijsten? Daarnaast inventariseert de federatie van twaalf lokale vakbonden voor ons hoe het zit met kamernood. Maar om echt concreet te maken dat er, zeg, 12.000 kamers te kort zijn, dat is heel moeilijk. Wel hebben wij de indruk dat er meer studenten dan studentenkamers zijn. In Utrecht bijvoorbeeld blijkt dat alleen al bij de studentenhuisvester een wachttijd van 18 maanden bestaat. De studentenhuisvester neemt ongeveer een derde van het aanbod voor zijn rekening. Bij kamernet kan ik me voorstellen dat het aanbod op de site stijgt. Ik geloof niet dat die kamers nieuw zijn, maar dat ze op een andere manier worden aangeboden. Vroeger hing je een briefje op. Nu zet je een advertentie op Kamernet.nl.”

Conclusie
Sommige persberichten zijn zo vlot en overtuigend geschreven, lijken zo onschuldig en zonder commercieel belang, dat de journalist denkt: een beetje aanpassen en publiceren maar. Maar dat dat niet altijd goed uitpakt, blijkt uit het bovenstaande voorbeeld. We kunnen concluderen dat de rapportages van Kamernet.nl bijzonder weinig voorstellen.

Het lijkt erop dat NU.nl zich voor het karretje heeft laten spannen van de marketingstrategen van Kamernet.nl. De bemiddelingssite gooit maandelijks wat cijfers over de schutting en de journalist van NU.nl neemt deze over zonder enige context aan te brengen. De cijfers blijken uiteindelijk niet te kloppen. Dat maakt Kamernet.nl niet zo betrouwbaar als het in eerste instantie lijkt. Redacteuren van NU.nl moeten zich niet de vraag stellen of een persbericht betrouwbaar op ze overkomt, maar of de inhoud ervan klopt.

De nieuwssite moet iets niet brengen als nieuw nieuws als ze persberichten van dezelfde strekking zo vaak tegenkomen. De nieuwssite leent zich op deze manier voor dit soort gratis reclame. Met de ‘airplay’ die Kamernet zo krijgt, blijft “de grootste kamersite van Nederland” natuurlijk de grootse kamersite van Nederland.

Jammer is dat NU.nl niet wil reageren op onze toch opmerkelijke ontdekkingen. Doordat NU.nl niet verder wil meewerken aan dit artikel, laadt het misschien wel onterecht de verdenking op zich haar stagiairs niet in de hand te hebben. Een chef Redactie zou het op moeten nemen voor zijn stagiairs.

Les die we de stagiair willen meegeven: neem nooit genoegen met één bron, zelfs niet als je werkgever daar geen problemen mee schijnt te hebben. Vraag naar rapporten van voorgaande jaren. Zo kun je zelf ontdekken of er is gegoocheld met cijfers. En vraag je iedere maand weer af, is dit nieuws of heb ik dit vorige maand ook al gelezen?

Bronnen
Lucas Benschop, redacteur NU.nl
Anne van Dijk, portefeuillehouder huisvesting LSVb
Wieland van Dijk, chef Redactie NU.nl
Bas Geenen, woordvoerder Kamernet.nl
Anneriek van Schie, stichting Kences

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s