Verschillende vertaalbureaus?

 

door Nicole van Hoof

‘De wereld draait door’ laat op 14 september in haar rubriek ‘De TV draait door’ een verschil zien in de berichtgeving van het RTL Nieuws en het NOS Journaal. In een item over de uitkomst van een Turks referendum gebruiken de twee nieuwsprogramma’s op 13 september beeldfragmenten van dezelfde Turkse mannen.  Alleen zeggen de twee mannen het tegenovergestelde van elkaar. Met een lach opperde Matthijs van Nieuwkerk dan ook: “ De twee nieuwsbulletins werken blijkbaar met verschillende vertaalbureaus.” FHJ Factcheck zocht het uit. 

Tijdens het NOS Journaal van 10.00 uur vertelt man één: “Dit is goed voor ons land. Dit is wat de mensen willen en dat moet gerespecteerd worden.” Bij het RTL-Z Nieuws van 12.00 uur verschijnt hetzelfde beeldfragment. De ondertiteling luidt nu alleen: “ Ik denk dat dit een heel slechte zaak is. Ik denk dat het land richting een dictatuur zou kunnen gaan. Daar maak ik me zorgen over.” Ook man twee verandert zogezegd binnen twee uur van mening. Om 10.00 uur bij de NOS verschijnt de volgende ondertiteling: “ Het zal de gemoederen niet bedaren. Dit referendum laat zien dat de polarisatie voortduurt.” Twee uur later verkondigt man twee bij RTL-Z  een hele andere mening: “Ik hoop dat dit gunstig is voor het land en voor het volk. Blijkbaar heeft het volk dit gewild en zo hoort het ook.”

FHJ Factcheck vraagt zich af welke vertaler nu gelijk heeft en vroeg aan Turk Veysel Tan om voor ons een onafhankelijke vertaling te maken van de meningen:
Eerste man: “ Dit is een slechte zaak, denk ik, ik denk dat het land hiermee richting een dictatoriaal stelsel kan gaan.” Tweede man: “Dit is een goede zaak voor de bevolking en het land, de mensen wilden dit en ze hebben het ook gekregen.”

RTL-Z heeft de meningen dus in de juiste volgorde geplaatst. De vertaling verschilt met die van onze vertaler Tan. Zo zegt de man bij RTL: ‘Daar maak ik me zorgen over’, dat komt in onze vertaling niet naar voren. Maar de inhoud komt op hetzelfde neer. In eerste instantie lijkt het erop dat NOS de vertalingen van de  meningen omgedraaid heeft. De mening van man twee is in feite de mening van man één en vice versa. FHJ Factcheck vroeg de makers van allebei de nieuwsbulletins hoe zij te werk zijn gegaan.

De maker van het item van RTL-Z Nieuws is niet aanwezig, maar Brechtje van de Moosdijk, chef buitenlandredactie RTL Nieuws,  legt uit hoe de werkwijze was bij RTL-Z : “Wij kregen beelden binnen van het Associated Press Television News (APTN). Daar zat ook een script bij met een vertaling. Deze vertaling sturen wij altijd eerst naar onze vertaalafdeling. Zij bellen als het nodig is met een tolk en onze vertaalafdeling overlegt dan weer met de redactie. Zo kwam er bij ons naar boven dat het APTN de vertaling van de twee heren had omgedraaid.”

Ook het NOS Journaal kreeg de beelden en het script van persbureau APTN.  Bij grote journaals en uitspraken van politici bellen zij altijd een collega of tolk die de desbetreffende taal spreekt. Maar er is bij de NOS een situatie ontstaan waarbij vooral bij kleinere (ochtend)bulletins, de straatinterviews niet gecheckt worden. Buitenlandredacteur John Leenaarts, maker van het item over het Turks referendum, legt uit: “Dat komt vooral door de tijdsdruk. Als je binnen een uur een item moet maken, neem je soms een risico. Normaal gesproken check ik de vertaling ook bij kleinere bulletins, maar nu had ik te weinig tijd. Er was niemand in huis is die de desbetreffende taal sprak. Mijn collega die Turks spreekt, was op dat moment niet aanwezig. Het APTN is normaal gesproken heel nauwkeurig, dus nam ik de vertaling over. Dat is een pijnlijke fout. Negenennegentig van de honderd keer gaat het goed en nu dus niet. Dat is heel vervelend, zeker als het daarna ook nog bij ‘De wereld draait door’ aan bod komt.”

De fout bij de NOS werd, zo lijkt, snel ontdekt: “Onze buitenlandcorrespondent voor Turkije, Bram Vermeulen,  belde naar de redactie op. Hij kreeg  van een lid van het Europees Parlement te horen dat onze vertaling niet klopte. Toen heb ik mijn collega die Turks spreekt wakker gebeld. Het lukte helaas net niet voor het bulletin van 11.00 uur, maar om 12.00 uur was de fout hersteld”, verklaart Leenaarts. Maar ook in die uitzending klopt de ondertiteling nog steeds niet. Alleen de vertaling van man één is verbeterd. Man twee heeft nog steeds de verkeerde ondertiteling: “Mij werd er op gewezen dat alleen de quote van man één niet klopte. Die heb ik veranderd. Ik had moeten checken of er nog meer fouten in het item zaten en dat heb ik niet gedaan. Mea culpa”, aldus Leenaarts.

Van de Moosdijk benadrukt het belang van een vertaalafdeling zoals zij die op de redactie van RTL hebben: “In tijden van bezuinigingen wordt er snel geknipt op zo’n afdeling, maar je merkt gewoon dat de persbureaus niet altijd betrouwbaar genoeg zijn. We komen vaak fouten tegen. Zeker in dit geval is het belangrijk dat de vertaling klopt. Er zijn genoeg Turken in Nederland die meteen horen dat de vertaling niet klopt. En dat staat slordig. Als nieuwsorganisatie kun je het niet maken dat je informatie niet klopt.”

De buitenlandredactie van de NOS heeft inmiddels maatregelen genomen: “We hebben nieuwe afspraken gemaakt om te zorgen dat dit nooit meer voorkomt. We checken nu ook bij de kleine bulletins altijd de vertaling en we vertrouwen voortaan niet meer alleen op de persbureaus”, legt Leenaarts uit.

Bronnen:

Veysel Tan

John Leenaarts

Brechtje van de Moosdijk

TV Draait door,  14 september. Item begint bij 2:08 min.

NOS  Journaal, 13 september, bulletin van 10.00 uur. Item begint bij 01:00 min.

NOS Journaal, 13 september, bulletin van 12.00 uur. Item begint bij 4:31 min.

RTL-Z Nieuws, 13 september, bulletin van 12.00 uur. Item begint bij 07:25 min.

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Verschillende vertaalbureaus?

  1. Ons vertaalbureau (Snelvertaler) was het niet in beide gevallen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s