Meer of minder personeel in de zorg

Door Sophie Michielse & Femke van der Palen

Het NOS Journaal zegt dat er de komende twintig jaar een personeelstekort van 140.000 medewerkers is in de zorg. Het RTL Ontbijtnieuws meldt juist dat er in de toekomst minder extra mensen nodig zijn binnen deze sector. Verwarrend en dus zocht FHJ Factcheck het uit.

Zowel het NOS Journaal als het RTL Ontbijtnieuws presenteert op 14 september 2010 de uitkomst van een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Een nieuwsonderwerp kan op verschillende manieren worden gebracht. Ieder medium kiest ten slotte zijn eigen invalshoek. Soms kan dit leiden tot verwarring. Een simpel voorbeeld zie je in het RTL Ontbijtnieuws en het NOS Journaal van 08.00 uur op 14 september.

Beide nieuwsstations baseren zich op het rapport ‘Zorgen voor zorg. Ramingen van de vraag naar personeel in de verpleging en verzorging tot 2030’ van het SCP.

RTL Nieuws
Onderstaande tekst werd in het RTL Ontbijtnieuws van 14 september om acht uur gepresenteerd.

Aankondiging: ‘’Minder extra mensen nodig in de zorg’’
Presentatietekst: ‘’Ouderen in ons land zijn steeds gezonder, waardoor er minder extra mensen in de zorg nodig zijn. Dat zegt Sociaal Cultureel Planbureau in een rapport dat vandaag gepresenteerd wordt.’’
Voice-over: ‘’De afgelopen twintig jaar is de vraag naar zorgpersoneel steeds met 1,8% gestegen. De vraag blijft nog stijgen, maar wel minder hard. Dat komt omdat de senioren van de toekomst steeds gezonder zullen blijven. Het Planbureau verwacht de komende jaren een stijging van 1,2%. Toch durft het SCP niet te zeggen of er straks genoeg mensen zijn om in de zorg te werken. De werkende bevolking krimpt door de vergrijzing, waardoor vacatures wel eens open zouden kunnen blijven staan.’’

NOS-Journaal
Onderstaande tekst werd in het NOS Journaal van 14 september om acht uur gepresenteerd.

‘’In de thuiszorg en de verpleeg- en verzorgingshuizen zijn de komende twintig jaar bijna 140.000 nieuwe werknemers nodig. Dat blijkt uit een studie van het SCP. Het onderzoek is uitgevoerd op verzoek van minister Klink om een betere schatting te maken van de verwachte personeelstekorten, als gevolg van de vergrijzing. Het arbeidsmarktprobleem is nog veel groter dan uit de SCP- raming blijkt, want behalve nieuwe vacatures, moet een groot aantal van de huidige banen in de sector opnieuw worden ingevuld omdat werknemers van baan veranderen of met pensioen gaan. Het is volgens de onderzoekers twijfelachtig of er voldoende personeel zal zijn om aan de vraag te voldoen.’’

Klik op het plaatje om het nieuwsitem van de NOS te bekijken

Persbericht
FHJ Factcheck heeft beide teksten vergeleken met het persbericht dat het SCP naar buiten heeft gebracht. De volgende zaken vallen op. Het RTL Ontbijtnieuws begint met ‘Minder extra mensen in de zorg nodig’. Het SCP concludeert dat de vraag naar personeel de komende twintig jaar elk jaar met 1,2 procent zal stijgen. Dit is wel minder dan de afgelopen twintig jaar, waarin de vraag naar personeel met 1,8 procent steeg. Er zijn dus nog steeds extra mensen in de zorg nodig, maar minder dan in voorgaande jaren. 

Debbie Oudijk van het SCP legt de percentages uit: “Om de percentages 1,2 en 1,8 om te rekenen naar het aantal personeelsleden, kun je de volgende berekening maken: als de groei van het benodigde personeel in de toekomst even hard gaat als in het verleden (1,8 procent), zouden we gemiddeld  7200 (1,8 procent van 400.000) extra personeelsleden verwachten. Op basis van onze ramingen blijkt dit dus mee te vallen; gemiddeld ‘slechts’ 4800 werknemers per jaar. De vraag naar personeel groeit nu namelijk met 1,2 procent.

 Verwarrend
De aankondiging van het RTL Ontbijtnieuws is verwarrend als die niet meteen wordt uitgelegd. Nu lijkt het alsof er geen extra personeel meer nodig is in de zorg. De vraag naar personeel is er nog wel, maar deze is relatief lager ten opzichte van de voorbije twintig jaar. Het NOS Journaal heeft een andere insteek. Deze redactie focust zich juist meer op de personeelstekorten in de verpleeg- en verzorgingshuizen. Debbie Oudijk heeft meegewerkt aan het onderzoek van het SCP. ‘’De NOS heeft contact gezocht met ons. Het klopt dat er met een groei van 1,2 procent naar personeelsvraag de komende twintig jaar 140.000 nieuwe werknemers nodig zijn. Die vraag is minder dan de afgelopen twintig jaar. Het bericht van de NOS is volledig en correct.’’ Over de berichtgeving van het Ontbijtnieuws zegt Oudijk: ‘’De aankondiging is erg misleidend, deze moet uitgelegd worden. De rest van de tekst klopt in principe wel, maar het roept vragen op voor mensen die het onderzoek niet kennen.’’

Reactie NOS
Rinke van den Brink heeft het bericht in NOS Journaal voorbereid. ‘’Wij hadden het rapport van SCP vrijdag 10 september al onder embargo, ik heb het doorgenomen en de samenvatting goed gelezen. Vervolgens heb ik contact gezocht met de onderzoekers om vragen te stellen. Dat is het minste wat je als journalist kan doen.’’ Waarom focust de NOS zich op de personeelstekorten in de zorg, terwijl het rapport juist over de daling van de vraag naar personeel gaat? ‘’Ik ben gezondheidsredacteur, toen ik de studie van SCP zag, vond ik dat ik het onderwerp in een wat bredere context moest plaatsen. Dat leek me interessanter, vooral omdat het probleem van de personeelstekorten in de zorg nog veel groter is dan het SCP nu kan voorspellen. Behalve nieuwe vacatures, moet een groot aantal van de huidige banen in de sector opnieuw worden ingevuld omdat werknemers van baan veranderen of met pensioen gaan. Ik heb mijn bericht laten checken door onderzoeksters van het SCP en zij bevestigen dit gegeven.’’

Reactie RTL
Madelief van der Stelt heeft het bericht in RTL Ontbijtnieuws gemaakt. ‘’De redactie voor het Ontbijtnieuws begint om half vier ’s nachts met het brengen van nieuws. We hebben midden in de nacht niet de mogelijkheid om persberichten te checken bij de afzenders. Ik heb dus het belangrijkste nieuws uit het bericht gehaald, dat op een goede manier geordend en vervolgens heeft de eindredacteur het nagekeken.’’ Over de introtekst zegt ze: ‘’Een introtekst moet prikkelend zijn, de kijker moet niet wegzappen. De introtekst klopt misschien niet helemaal, maar die wordt later wel weer uitgelegd.’’
Het is voor de kijker verwarrend om de twee nieuwsitems achter elkaar te zien. Het lijken twee heel verschillende boodschappen. Van der Stelt: ‘’NOS en RTL maken gewoon verschillende keuzes qua nieuwsselectie en insteek. Dit kan dus wel eens voorkomen.’’

Bronnen:

– E. Eggink, D. Oudijk, I. Woittiez- Zorgen voor zorg. Ramingen van de vraag naar personeel in de verpleging en verzorging tot 2030 van het Sociaal en Cultureel Planbureau, september 2010

– RTL Ontbijtnieuws 14-9-2010, 08.00 uur http://www.rtl.nl/(/actueel/rtlnieuws/binnenland/)/components/actueel/rtlnieuws/2010/09_september/14/binnenland/planbureau_-zorgvraag-stijgt-minder.xml

– NOS Journaal 14-9-2010, 08.00 uur
   
http://nos.nl/uitzending/22047-nos-journaal-0800-uur.html
  
– Debbie Oudijk, Junior wetenschappelijk medewerker SCP
 
– Madelief van der Stelt, journalist RTL Ontbijtnieuws

– Rinke van den Brink, bureauredacteur NOS Journaal

Advertisements

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s