Journalist gaat uit van eigen kennis

Door Sophie Michielse

Slimmere man krijgt meer kinderen en kleinkinderen, schrijft NRC.nl. Dit weerspreekt de vaak gehoorde overtuiging dat domme mensen meer kinderen krijgen dan slimmere. De journalist baseert deze stelling op eigen kennis en niet op feiten en bronnen, blijkt uit navraag door FHJ Factcheck.   

Het bericht verscheen op www.nrc.nl, in NRC Handelsblad en NRC Next op 5 oktober 2010. Het nieuwsfeit is gebaseerd op een artikel dat gepubliceerd werd op de website van het wetenschapstijdschrift Evolution and Human Behavior. Dit naar aanleiding van een langjarig Zweeds onderzoek naar het effect van schoolsucces op voortplanting.

Schoolprestaties
Het onderzoek is gehouden onder tienduizend Zweedse mannen en vrouwen die geboren zijn tussen 1915 en 1929. Het onderzoek is uitgevoerd door de Universiteit van Uppsala (Public Health and Caring Sciences). De onderzoekers wilden het effect van schoolprestaties op huwelijk en voortplanting op lange termijn aantonen.

De schoolprestaties van de deelnemers werden op tienjarige leeftijd getest. In het artikel van NRC staat niet beschreven welke factoren de prestaties van de deelnemers definieerden. FHJ Factcheck zocht dat uit. De gemiddelde cijfers, of scholieren overgaan of moeten blijven zitten en het hebben van erkende leerproblemen bepaalden de schoolprestaties van de onderzochte kinderen. De termen ‘slim’ en ‘dom’ komen niet voor in het onderzoek, deze heeft de journalist voor het eerst gebruikt in zijn artikel.

De onderzoekers hebben niet gekeken naar intelligentie, zij doen ook geen uitspraak over ‘slimme’ of ‘domme’ mensen. Ze hebben de uitslag uitsluitend gebaseerd op schoolprestaties van kinderen op tienjarige leeftijd. Daaruit blijkt dat jongens die destijds beter presteerden op school, meer kinderen en kleinkinderen hebben gekregen dan jongens die destijds mindere schoolprestaties leverden. Goede of slechte schoolprestaties op jonge leeftijd bepalen niet uitsluitend de mate van intelligentie. De meest voorkomende manier om te bepalen of iemand slim is, is een IQ-test. Dat is niet van toepassing op dit onderzoek. De termen ‘slim’ en ‘dom’ zijn conclusies die alleen de schrijver van het stuk trekt.

Vaak gehoorde overtuiging
Volgens de schrijver is het een vaak gehoorde overtuiging dat domme mensen zich beter voortplanten dan slimme mensen. De uitslag van dit onderzoek zou die overtuiging weerspreken en daarom is het interessant genoeg om er een artikel over te schrijven. De ‘vaak gehoorde overtuiging’ is de enige bron die de schrijver aanhaalt om deze uitspraak bij het bericht te plaatsen. De schrijver suggereert met deze stelling dat het algemeen bekend is dat domme mensen zich beter voortplanten dan slimme mensen, maar hij onderbouwt dat niet met feiten die verifieerbaar zijn.

De overige conclusies die de journalist trekt uit het onderzoek zijn juist. De feiten achter de kop Slimme mannen krijgen meer kinderen en kleinkinderen zijn:
– Het betreft hier Zweedse mannen die tussen 1915 en 1929 zijn geboren.
– Wie één tot twee jaar voor was op het gemiddelde van de klas, had later een kwart grotere kans op kleinkinderen. Dat blijkt uit de 34.000 kleinkinderen die inmiddels zijn voortgekomen uit de tienduizend onderzochte deelnemers.
– Dat slimme mannen meer kinderen krijgen, komt vooral doordat ze later meer verdienen.
– Het succes in kindertal wordt bepaald door de mate waarin de mannen trouwden.

Reactie NRC
Hendrik Spiering is chef wetenschap bij NRC en hij schreef het artikel. “Ik ben het onderzoek tegengekomen in de inhoudsopgave van het tijdschrift Evolution and Human Behavior. Ik vond het erg interessant omdat dit het eerste langjarige onderzoek naar het effect van schoolprestaties op voortplanting ooit is, het gaat over mensen die drie generaties geleden jong waren.” Spiering heeft het artikel gelezen, maar geen onderzoek ingezien om te kijken of de informatie klopt. “Het artikel gaat over het onderzoek zelf, ik acht het wetenschapstijdschrift zeer betrouwbaar. Het tijdschrift heeft een goede reputatie. Alleen als ik dingen wantrouw, ga ik het controleren. Als ik alles moet gaan controleren, dan komt de krant niet vol te staan.”

Over zijn stelling: Het onderzoek weerspreekt de vaak gehoorde overtuiging dat in een moderne maatschappij ‘dommere mensen’ zich beter voortplanten dan ‘slimmere’, zegt hij het volgende. “Ik baseer die stelling op mijn levenservaring. Om me heen hoor ik vaak dat mensen denken dat domme mensen zich beter voortplanten dan slimme mensen. Het Zweeds onderzoek weerspreekt die gedachte. Ik heb de stelling in dit geval niet gebaseerd op bronnen of harde feiten, maar ik weet dat ik dat gemakkelijk zou kunnen doen, omdat mijn stelling klopt.” Waarom heeft Spiering dat niet gedaan? “Voor dit soort korte berichten doen we dat niet vanwege tijdsgebrek. Bovendien schrijf ik vaker berichten over wetenschap, ik kan uitgaan van mijn eigen kennis van zaken.” De kennis van zaken van de journalist is niet te verifiëren, omdat hij geen bronnen aanhaalt die zijn stelling bevestigen. Is het bericht betrouwbaar op deze manier? “Ik vind van wel, ik heb het ten slotte zelf geschreven”, besluit Spiering. 

Bronnenlijst:
– Spiering H. Slimmere man krijgt meer kinderen en kleinkinderen 5-10-’10 NRC.nl

– Goodman A. & Koupil I. The effect of school performance upon marriage and long-term reproductive success in 10,000 Swedish males and females born 1915–1929 08-’10 Evolution and Human Behavior

– Hendrik Spiering, chef redactie wetenschap bij NRC Handelsblad en NRC Next

– Anna Goodman en Ilona Koupil, onderzoekers aan de universiteit van Uppsala

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

2 Reacties op “Journalist gaat uit van eigen kennis

  1. die slimme mannen die meer kinderen krijgen, vooralsnog klopt dit ook niet, hoor

  2. Nl. alleen voor mannen uit zweden uit een bep. periode. Of je dat mag extrapoleren naar NU en overal, zoals wel gebeurt… hmm, dat zijn aannames!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s