Blue Monday, meest depressieve dag of ordinaire PR-stunt?

Door Thomas Snoeijs

Lach! We hebben het weer overleefd. De jaarlijkse ‘Dag van de Misè
re’. De derde maandag van januari, de meeste deprimerende dag van het jaar. Dat heeft de Britse psycholoog Cliff Arnall ‘wetenschappelijk’ aangetoond. Elke jaar nemen media zijn bevindingen hondstrouw over als wetenschappelijke waarheid. Ook 17 januari 2011 werd gepresenteerd als de globale kommer-en-kwel-dag. Advies van Arnall: boek een vakantie. Zit daar iets achter? Maar natuurlijk.

Korte metten
In 2005 kregen diverse Britse media een persbericht binnen. De ondergetekende: Cliff Arnall, een Britse psycholoog/wetenschapper van de Universiteit van Cardiff. Hij beweerde dé formule te hebben om de dag te berekenen dat de meeste mensen (licht) depressief zijn. De derde maandag van januari. Een jaar later berichtten media wereldwijd over de neerslachtige dag. Hetzelfde jaar maakt de Britse arts Ben Goldrace korte metten met de formule in The Guardian. Blue Monday zou een ordinaire PR-stunt zijn van reisorganisatie Sky Travel, dat Arnall betaald heeft om de formule te ontwikkelen. In het persbericht adviseert Arnall de lezer om een vakantie te boeken om de dag wat op te fleuren. Zijn kritiek kreeg bijval van legio artsen, psychologen en wetenschappers via blogs en magazines. Toch, de media blijven elk jaar berichten. “Why are we still shallowing this?” vraagt dokter Petra Boyton (London University) zich af in 2008.

Nobel
“Lafaards, dat is wat het zijn”, zegt Cliff Arnall. Hij beantwoordt zijn “duizendste” telefoontje over zijn geesteskind Blue Monday deze week. “Er is enorm veel kritiek, maar het is allemaal geschreeuw langs de zijlijn. Nooit heeft iemand mij gevraagd de theorie uit te leggen. Hoe kan je dan kritiek leveren?” Dat hij betaald is voor zijn diensten voor Sky Travel ontkent hij niet. De PR campagne was volgens de psycholoog de juiste weg om een groot publiek te bereiken. “Veel mensen spoeden zich door het leven. Zonder stil te staan bij wat écht belangrijk is. Mijn doel was om via deze campagne mensen aan het denken te zetten. Dat het een terugkerende mediahype is geworden, is voor een psycholoog als ik prachtig. Dat is meer waard dan die couple of pennies die Sky Travel betaalde.”

Het volk aan het denken zetten. Een nobel streven. Al zijn Arnall’s collega’s sceptisch over zijn motieven. “Er komt ons zoveel ter ore en ogen tegenwoordig. Ook uit de wetenschap wordt veel verspreid”, zegt psycholoog Jan Laheij uit Den Bosch. “Alleen feiten, die mensen direct in hun eigen dagelijkse leven bedreigen maken indruk.” Laheij zegt verder nog nooit van de theorie gehoord te hebben: “Heb ik iets gemist? Ontbreekt er iets aan mijn kennis?” vraagt hij in een eerste reactie. Blue Monday staat niet in zijn studieboeken. Het is geen feit. Het is wel een feit in de media. Het is wel trending topic op Twitter. Mensen klagen steen en been op 17 januari. Een “self fulfilling prophecy”, aldus columnist Ben Goldrace in The Guardian.

Mediahype
Arnall zegt dit jaar meer gebeld te worden dan ooit. Hieruit concludeert hij dat zijn formule meer bijval krijgt. Maar als we de krantenarchieven openslaan op 17 januari, lijken de Nederlandse media juist sceptischer te worden. AD, Telegraaf en de regionale kranten koppen nog steeds: Vandaag veel mensen somber door Blue Monday. Maar melden wel dat de formule ontwikkeld is in opdracht van een reclamebureau. In De Volkskrant klaagt de wetenschapsjournalist over het Jeugdjournaal, dat de deprimerende dag als feit brengt. Terwijl de Volkskrant zelf Blue Monday gebruikte om lachtherapie te promoten in een lifestyle stukje. Het ANP is sinds vorig jaar gestopt te berichten over Blue Monday. Adjunct-hoofdredacteur Patrick Selbach: “We hebben vorig jaar een stukje gehad over die onzin, hierbij kwam een wetenschapper aan het woord. Dit jaar hebben we er niet over geschreven.”

BN De Stem noemt het vervelend dat dit soort PR-trucjes de krant halen. Hun stukje op internet is gebaseerd op een korte Google-sessie waarbij onder meer de berichtgeving van het AD en De Telegraaf voorbij kwam. Niet één bron maakte duidelijke melding van de dubieuze ontstaansgeschiedenis van de formule. Hadden ze dit niet beter moeten checken? “Ik denk niet dat je van de webredactie van een regionale uitgever kan verwachten dat we dergelijke berichten tot op de bodem uitzoeken”, meent Cyril Rosman, chef internet bij BN De Stem. “Maar, het zegt natuurlijk wel wat over de vluchtigheid van ons werk, het reproduceren van elkaars content en daarmee elkaars fouten. Wat ik eigenlijk het ergst vind: dat er bedrijven zijn die dit soort acties opzetten en die dan nog marketingcampagne noemen ook. Terwijl het simpel weg gaat om liegen en bedriegen met als enig doel meer geld verdienen. Daarmee ondermijnen ze het vertrouwen in de pers, een van de steunpilaren van de democratie.”

Of de journalisten nu zorgvuldiger met dit soort nieuws omgaan, is dit jaar nog te checken. Cliff Arnall heeft namelijk de gelukkigste dag ‘berekend’. Vrijdag 17 juni 2011 vindt dit festijn plaats. Arnall adviseert de lezer om zichzelf die dag te trakteren op een ijsje. Het liefst van Wall’s Icecream, de Britse variant van Ola. Lekker, en het kost je maar a couple of pennies.

Bronnen:

Patrick Selbach, adjunct-hoofdredacteur ANP

Cliff Arnall, psycholoog/wetenschapper, geestelijk vader Blue Monday-formule

Cyril Rosman, chef internet BN DeStem

Column Ben Goldrace in The Gaurdian

Column Petra Boyton op haar blog

BN DeStem – Vandaag veel mensen somber door Blue Monday

AD – Veel mensen somber op Blue Monday

Volkskrant – Blue Monday: waar of niet waar?


Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s