Wordt Amsterdam werkelijk witter?

Door Kristel Schreurs

“Amsterdam wordt witter”, zo stelt de Volkskrant op 28 januari. Maar wat betekent dit? Vestigen zich meer autochtonen in onze hoofdstad en trekken allochtonen weg? Een vluchtige blik in het bevolkingsonderzoek van de Dienst Onderzoek en Statistiek (O+S), leert dat de berichtgeving in de Volkskrant niet helemaal plausibel is en dat Amsterdam niet witter wordt. Het aantal allochtonen neemt zelfs toe.

Onderzoek O+S
Het rapport van O+S werd begin januari gepubliceerd. De O+S bezit statistische informatie over Amsterdam en brengt ieder jaar een bevolkingsrapport uit. Uit het onderzoek van O+S blijkt dat de bevolking van Amsterdam een sterke groei doormaakt. Die sterke groei komt doordat autochtone gezinnen meer kinderen krijgen: gemiddeld 1,4 kind, tegenover 1 in 1996. Met het geboortecijfer van niet-westerse allochtonen gebeurt het tegenovergestelde: in veertien jaar tijd nam het aantal kinderen met een kwart af tot een gemiddelde van 1,9.

Naast veranderende ontwikkelingen wat betreft het geboortecijfer, veranderen ook de immigratiestromen. Uit het onderzoek blijkt dat de hoofdstad in trek is bij hoogopgeleide autochtonen en westerse allochtonen uit de Europese Unie, Angelsaksische landen en landen met een opkomende economie als China, India en Brazilië. Het aantal niet-westerse allochtonen uit Marokko, Turkije, Suriname en de Antillen veranderde eveneens. “Het aantal immigranten uit Marokko, Turkije, Suriname en de Antillen halveerde in tien jaar en maakt nog maar tien procent uit van alle buitenlanders”, aldus de Volkskrant.

De Volkskrant legt zich in haar berichtgeving toe op het onderzoek van de Dienst Ruimtelijke Ordening (DRO). De DRO adviseert de gemeente Amsterdam over ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling en heeft de cijfers van O+S geanalyseerd en een nieuwe rapport uitgebracht met de oorspronkelijke cijfers van O+S.

Cijfercheck
Beweerd wordt dat het aantal immigranten uit Marokko, Turkije, Suriname en de Antillen in tien jaar is gehalveerd. Als je kijkt naar de percentages klopt dit.  In 2000 maakten de traditionele immigranten 25 procent uit van de toestroom. In 2009 iets meer dan 10 procent. Een ruime halvering dus. Als je kijkt naar het absoluut aantal immigranten krijg je echter een ander beeld. In 2000 immigreerden 2.993 niet-westerse allochtonen naar Nederland, in 2009 waren dit 1.948 niet-westerse allochtonen. Een absolute vermindering van 35%.

De immigratie van niet-westerse allochtonen neemt af in vergelijking met tien jaar geleden, maar toch blijft het aantal allochtonen uit deze landen toenemen. Een groot verschil in de toestroom van immigranten naar de hoofdstad is dat er veel verschillende volkeren – niet-westerse allochtonen en westerse allochtonen – zich in Amsterdam willen vestigen. Marcel Janssen van het Dienst Onderzoek en Statistiek (O+S) van de gemeente Amsterdam vertelt: “Het aantal niet-westerse allochtonen neemt nog steeds toe. In 2000 was het percentage niet-westerse allochtonen in Amsterdam 31,1%. In 2009 was dit aandeel 34,7%. Ondanks dat het percentage niet meer zo snel toeneemt, neemt het absoluut aantal niet-westerse allochtonen nog steeds toe.”

Wordt Amsterdam witter?
Enerzijds niet, anderzijds wel. Het hangt ervan af over welke periode je praat. Uit het onderzoek blijkt dat het aantal blanken de afgelopen vijf jaar met 11704 is toegenomen. Het gaat hier niet om alleen autochtonen: ook westerse allochtonen worden gerekend tot de witte bevolking. Het aantal ‘zwarten’ (niet-westerse allochtonen) is de afgelopen vijf jaar met 13042 toegenomen. Amsterdam is in vijf jaar dus ‘zwarter’ geworden. Vergelijk je echter 2009 met 2010 dan is het aantal ‘witten’ met 5974 toegenomen, en het aantal ‘zwarten’ met 5454. Wanneer je de autochtonen én westerse allochtonen rekent tot de blanke bevolking is Amsterdam het afgelopen jaar inderdaad wat witter geworden.

Zijn westerse allochtonen allemaal wit?
Autochtonen en westerse allochtonen worden gerekend tot de blanke bevolking, maar in de berichtgeving is dit niet duidelijk. De berichtgeving wekt de indruk dat het aantal allochtonen afneemt en dat het aantal autochtonen toeneemt. Een oppervlakkige lezer denkt dat er meer autochtonen de hoofdstad intrekken (‘witte bevolking’) en dat het aantal allochtonen (‘zwarten’) in Amsterdam afneemt. Daarnaast is het de vraag of de term ‘witte bevolking’ in deze context juist is. Volgens het CBS is een westerse allochtoon ‘een allochtoon met als herkomstgroepering een van de landen in Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika, Oceanië of Japan’. Alle westerse allochtonen worden in de berichtgeving tot de ‘witte’ bevolking gerekend, terwijl ze niet allemaal wit zijn.

Prognoses
Hoe is het gesteld met de bevolkingsvooruitzichten van Amsterdam? Wordt Amsterdam werkelijk witter? Het antwoord daarop is nee. Het aantal niet-westerse allochtonen blijft in de toekomst stijgen: van 268211 in 2010 tot 321425 in 2030 (+53214). Het aantal westerse allochtonen neemt eveneens toe (+34998), maar het aantal autochtonen neemt juist af (-20617). Volgens de statistieken wordt Amsterdam in de toekomst dus niet witter, maar juist ‘zwarter’.

Onduidelijke berichtgeving
Marcel Janssen van het Dienst Onderzoek en Statistiek (O+S) van de gemeente Amsterdam vindt de kop en een gedeelte van de lead in het artikel onjuist. “De kop ‘Amsterdam verschiet van kleur’ en een gedeelte van de lead ‘In tegenstelling tot het heersende beeld trekt de bevolking in de hoofdstad dus wit weg’ klopt niet. Het aandeel niet-westerse allochtonen neemt niet af: in 2000 was het aandeel 31,1%, in 2010 34,9%. Ook volgens de prognoses neemt het aantal niet-westerse allochtonen niet af. Alleen in het gebied dat vlak om het centrum ligt, neemt het aandeel niet-westerse allochtonen af.” Daarnaast is het volgens Janssen onjuist om alleen naar de immigratie te kijken. “De verandering van de bevolkingssamenstelling wordt niet alleen beïnvloed door immigratie – naar Nederland -, maar ook door emigratie en door geboorte en sterfte. Het is beter om naar het saldo van vestiging en vertrek te kijken.”

Weerwoord
Tjerk Gualthérie van Weezel, journalist van de Volkskrant, is het deels eens, deels oneens met de kritiek. “De zin ‘Amsterdam trekt wit weg’ is inderdaad wat ongelukkig gekozen, omdat hij de suggestie wekt dat de hoofdstad straks een witte enclave is en dat is voorlopig niet het vooruitzicht.” Desalniettemin vindt Gualthérie van Weezel de rest van het artikel correct en vat de kop – ‘Amsterdam verschiet van kleur’ – volgens hem de boodschap kernachtig samen. “Er is een stevige trendbreuk zichtbaar in de demografische ontwikkeling van Amsterdam. De geboortecijfers van autochtonen en niet-westerse allochtonen kruipen naar elkaar toe, steeds meer autochtone tweeverdieners willen in de stad hun kinderen opvoeden en de toestroom van immigranten uit het buitenland verandert.”

Conclusie
Geconcludeerd kan worden dat de definitie ‘witte bevolking’ ongelukkig is gekozen. Onder ‘wit’ worden autochtonen én westerse allochtonen verstaan, maar dat is in de berichtgeving onduidelijk. Een oppervlakkige lezer denkt dat het aantal allochtonen afneemt en dat het aantal autochtonen toeneemt. Daarnaast kan men kanttekeningen plaatsen bij de gekozen term, omdat niet alle westerse allochtonen blank zijn. Dat Amsterdam witter wordt, blijkt ook niet helemaal te kloppen. Ondanks dat het percentage niet-westers allochtonen afneemt, stijgt het absoluut aantal niet-westerse allochtonen. Als je kijkt naar het afgelopen jaar is Amsterdam inderdaad ‘witter’ geworden, maar als je kijkt naar de afgelopen vijf jaar is Amsterdam ‘zwarter’ geworden. Ook wanneer je kijkt naar de prognoses blijkt de stijging van het aantal niet-westerse allochtonen het grootst te zijn.

Bronnen

Artikel de Volkskrant, 28 januari 2011
‘Amsterdam verschiet van kleur’

Definitie westerse allochtoon
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/methoden/begrippen/default.htm?ConceptID=1057

Onderzoeksrapport O+S
http://www.os.amsterdam.nl/publicaties/amsterdamincijfers/

Dienst Onderzoek en Statistiek (O+S)
Marcel Janssen

Journalist de Volkskrant
Tjerk Gualthérie van Weezel

4 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

4 Reacties op “Wordt Amsterdam werkelijk witter?

  1. Floris van den Berg

    Het verhaal Amsterdam wordt witter is een volstrekt onzinverhaal. De suggestie is dat de verhouding allochtonen -Nederlanders verandert, of dat de verhouding niet-westerlingen – westerlingen verandert. Die verandering zou komen doordat Nederlandse vrouwen ieder meer kinderen zouden krijgen dan ze in het verleden deden, terwijl niet-westerse vrouwen minder kinderen zouden krijgen dan in het verleden. Feit is 1) dat alle vrouwen in Amsterdam minder kinderen krijgen dan buiten Amsterdam. Feit is 2) dat vrouwen met wortels in de 3e wereld samen meer kinderen krijgen in Amsterdam dan Nederlandse vrouwen, al is het maar omdat er veel meer niet-westerse stellen in Amsterdam wonen dan Nederlandse stellen. Feit is 3) dat er veel meer Nederlanders overlijden in Amsterdam dan westerlingen of dan mensen met wortels in de 3e wereld. Het geboorteoverschot van de Nederlandse bevolking is zeer klein. Tot voor kort was het negagief. De niet-westerse bevolking van Amsterdam groeit absoluut en relatief veel sneller dan de Nederlandse bevolking. De laatste 20 jaar is het percentage Nederlanders gedaald van meer dan 60% van de bevolking van Amsterdam tot 50%. Het percentage Nederlandse schoolkinderen schoolkinderen is gedaald tot 33%.
    Met wit en zwart heeft dit alles niets te maken. De gemeente Amsterdam suggereert racisme. De Volkskrant neemt dat over. Turken, Marokkanen en andere Arabieren, Iraniërs en Afghanen zijn allemaal blank, kaukasisch, net als de Nederlanders Indonesiërs, die gelden als westers, en Japanners, zijn bruin of geel. De reden dat de gemeente roept dat de bevolking van Amsterdam witter wordt is propaganda. Dat men het roept is een vorm van liegen. Het zou de Volkskrant sieren als ze de achtergronden van het liegen door wethouders zou onderzoeken, en als ze over het liegen zou publiceren.

  2. Floris van den Berg

    Ik moet mijn reactie iets aanpassen. Ik schreef Feit is 2) dat vrouwen met wortels in de 3e wereld samen meer kinderen krijgen in Amsterdam dan Nederlandse vrouwen, al is het maar omdat er veel meer niet-westerse stellen in Amsterdam wonen dan Nederlandse stellen. Dat klopt niet. Jaarlijks worden er evenveel Nederlandse baby’s geboren als allochtone, westers en niet-westers. Maar Nederlandse ouders vertrekken met hun kinderen. Zodoende blijven er meer niet-westerse kinderen over in Amsterdam dan Nederlandse. In Amsterdam is 33% van de schoolkinderen Nederlands, 7 of 8% westers, en de rest, de meerderheid, is niet-westers allochtoon.

  3. Laat maar mijn reactie, helaas kan je niet zelf editten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s