Is de helft van de studenten eenzaam?

Door Anoek de Gardeijn

Volgens EenVandaag is uit onderzoek gebleken dat vijftig procent van de studenten regelmatig eenzaam is. ‘Op zo’n hogeschool of universiteit kun je je makkelijk verloren voelen’, klinkt in de aankondiging van de reportage die Heleen Minderaa maakte.

FHJ Factcheck onderzoekt twee feiten uit de reportage. De eerste komt uit de presentatietekst: ‘Uit onderzoek blijkt dat vijftig procent van de studenten regelmatig eenzaam is.’ Het tweede feit klinkt tijdens de reportage: ‘Een op de twaalf studenten meldt zich tijdens hun studie bij een psycholoog.’

Studentenpsychologe Lucille Mac Nack en onderzoekster Anja Machielse komen in de reportage aan het woord. Er wordt ook aandacht besteed aan Stichting SOlink, een organisatie die studenten in contact brengt met ouderen die een kamer over hebben.

Ik neem contact op met Lucille Mac Nack, studentenpsycholoog aan de Erasmus Universiteit. Wanneer zij in de reportage geïntroduceerd wordt, klinkt de bewering dat een op de twaalf studenten naar de psycholoog gaat. ‘Dat waren niet mijn woorden’, vertelt de psycholoog, ‘ik kan me voorstellen dat dit wel zo lijkt, maar ik weet niet waar die cijfers op gebaseerd zijn.’ Ook de cijfers over eenzaamheid zegt ze niet te kunnen verklaren.

Ook Anja Machielse, wetenschapper aan Universiteit Utrecht, werd geïnterviewd. Ze is gespecialiseerd in sociaal isolement. Ook zij kan de cijfers uit de reportage niet verklaren. ‘Vijftig procent vind ik erg hoog, het zou kunnen kloppen maar dat durf ik niet te zeggen. Dit soort onderzoeken zijn moeilijk te vergelijken, er circuleren verschillende cijfers want er wordt ook op verschillende manieren onderzoek gedaan.’

Stichting SOlink

De website van stichting SOlink leert dat onder andere Omroep Max, de Telegraaf en een aantal regionale media al aandacht aan het initiatief van de stichting besteedden. Tijdens de reportage van EenVandaag werd de gepensioneerde Henk Meulstee, die zijn huis deelt met studenten, geïnterviewd. Ook hij kreeg al vaker media-aandacht, een jaar geleden stond Meulstee met een interview en foto in het AD. Ik benader Frans van Maanen, persvoorlichter en voorzitter van SOlink, maar hij wil niet meewerken.

Omdat ik niet kan achterhalen waar de cijfers vandaan komen, besluit ik contact te zoeken met de maker, Heleen Minderaa. Wat het aantal studenten dat naar de psycholoog gaat betreft, verwijst zij naar het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP). Als het gaat om eenzaamheid onder studenten verwijst ze naar een onderzoek uit 2008 dat TNS Nipo uitvoerde in opdracht van de Coalitie Erbij, de nationale coalitie tegen eenzaamheid.

De feiten

Het NIP heeft een sectie speciaal voor studentenpsychologen, Ton Boekhorst is voorzitter van die sectie. Boekhorst: ‘EenVandaag heeft inderdaad contact gehad met ons. Het feit dat een op de twaalf studenten naar de psycholoog gaat, klopt. Dat baseren wij op registraties van aanmeldingen bij de studentenpsycholoog. Dat meten we over meerdere jaren bij een groot aantal bureaus van studentenpsychologen in Nederland en zetten we uiteraard af tegen de totale populatie studenten in dezelfde periode.’

Het volledige eenzaamheidsonderzoek uit 2008 is niet beschikbaar. Michelle Vollers, directiesecretaris van de Coalitie Erbij, stuurt ons wel de samenvatting van het onderzoek dat TNS Nipo in hun opdracht uitvoerde. Daarin is te lezen dat 43 procent van de jongeren (18 t/m 34 jaar) eenzaam zegt te zijn. In de samenvatting staat niet dat vijftig procent van de studenten regelmatig eenzaam is.

Aan de hand van deze samenvatting valt nog niet uit te sluiten dat het feit van EenVandaag uit het onderzoek komt. Jenny Gierveld, een van de betrokken onderzoekers, zorgt dat dit wel kan: ‘De beweringen van EenVandaag kunnen niet afkomstig zijn uit ons onderzoek uit 2008 en ook niet uit recente onderzoeken van TNS Nipo.’

Weleens eenzaam of regelmatig eenzaam?

Omdat Minderaa zegt dat ze de cijfers gecontroleerd heeft bij de sprekers uit de reportage, Machielse en Mac Nack, zoek ik nogmaals contact met hen. Lucille Mac Nack: ‘We hebben het inderdaad over cijfers gehad. Ik heb haar verteld dat ik heb gelezen dat een op de drie buitenlandse studenten weinig tot geen sociale contacten heeft. Ook wees ik haar op een opmerking van een studentenpsycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen, die stelde dat een op de twee studenten met eenzaamheid kampt’, aldus Mac Nack.

Ook Anja Machielse reageert een tweede keer: ‘Ik herinner me dat Heleen iets over cijfers vroeg, maar ik weet niet meer wat. Ik denk dat ze vroeg of studenten zich weleens eenzaam voelen. Iedereen voelt zich weleens eenzaam, in die zin vind ik het niet gek om te zeggen dat vijftig procent van de studenten zich weleens eenzaam voelt. Ik kan me echter niet voorstellen dat vijftig procent van de studenten zich chronisch eenzaam voelt. Dat zou echt helemaal afwijken van andere cijfers en dat zou ik dus nooit bevestigen. Ik denk dat in de reportage weleens eenzaam wordt bedoeld, door het woord regelmatig klinkt het wat zwaarder.’

Geen onderzoeksresultaten maar ervaringsresultaten

Minderaa reageert op mijn nieuwe bevindingen: ‘Het was meen ik iemand van de Coalitie Erbij die zei: “Nou u kunt ervan uitgaan dat de recente cijfers om en nabij de vijftig procent liggen.” Ik liet de cijfers ook bevestigen door een eindredacteur van een Nijmeegs studentenblad die een aantal onderzoeken deed naar eenzaamheid onder studenten. Ik check dat soort dingen altijd bij verschillende partijen. Ik gooi nooit zomaar getallen erin. Veel mensen die ik hierover sprak zeiden: “We denken dat tachtig tot negentig procent van de studenten zich regelmatig eenzaam voelt, als het niet meer is.” Omdat ik dat niet hard kon maken ben ik uitgegaan van wat Coalitie Erbij mij heeft verteld.’

Dus de bewering ‘Vijftig procent van de studenten is regelmatig eenzaam’ is afkomstig van de Coalitie Erbij? Minderaa: ‘Het komt van meerdere bronnen. Dat zijn niet allemaal onderzoeksresultaten, het zijn ervaringsresultaten, zo zou je het kunnen noemen. De bewering zit overigens in de presentatietekst, die heb ik niet geschreven, dat moet ik er bij zeggen. De reportage is mijn verantwoordelijkheid, de presentatietekst van EenVandaag. Maar daarmee wil ik niet zeggen dat ik denk dat het niet klopt. Het klopt.’

Studenten of Nederlanders?

Arie Ouwerkerk is directeur van Coalitie Erbij en had contact met Minderaa. Hij mailt mij dezelfde rapportages die hij haar stuurde. De mail bevat onder andere de samenvatting van het TNS Nipo-onderzoek uit 2008, die ik al eerder zag, maar ook een nieuwe rapportage. In het kader van de week van de eenzaamheid (24 september – 1 oktober 2011) deed TNS Nipo onderzoek in opdracht van de coalitie naar de relatie tussen eenzaamheid en digitale communicatie. Daaruit blijkt dat 51 procent van de Nederlanders weleens eenzaam is en 47 procent van de jongeren (18 t/m 34 jarigen).

De rapportage bevat geen resultaten over het aantal studenten dat eenzaam is. Ouwerkerk: ‘Wij doen niks met studenten en weten daar niks over. Die bewering kan nooit bij ons vandaan komen. Ik denk dat ze zelf de stap van jongeren naar studenten gemaakt heeft.’

Wanneer ik opnieuw een gesprek heb met Minderaa verwijst ze naar de rapportage over eenzaamheid en digitale communicatie omdat daaruit blijkt dat de helft van de Nederlanders weleens eenzaam is. ‘Ik vroeg mensen die veel met studenten werken of dat percentage ook voor die groep geldt. De zin in de presentatietekst had eigenlijk moeten zijn: “Vijftig procent van de Nederlanders voelt zich weleens eenzaam, blijkt uit onderzoek. En ook onder studenten lijkt dit zo te zijn.” Eenzaamheid is iets dat zo nu en dan de kop op steekt, daarom heb ik het woord regelmatig gebruikt. Een mens is niet een keer in zijn leven eenzaam, als je er aanleg voor hebt, ben je het regelmatig’, aldus Heleen Minderaa.

EenVandaag

Aletta Oosten, eindredacteur bij EenVandaag, was verantwoordelijk voor de reportage. ‘Minderaa had het juist, maar de presentator heeft de tekst veranderd waardoor de feiten niet meer klopten. Dat heb ik in de hectiek van de uitzending over het hoofd gezien’, aldus Oosten. Pieter Jan Hagens presenteerde de betreffende uitzending van 5 september. Oosten: ‘Ik heb het er met hem over gehad, hij heeft de vijftig procent verkeerd geïnterpreteerd.’

Conclusie
Dat een op de twaalf studenten tijdens hun studie naar de psycholoog gaat, klopt. Het andere feit uit de reportage, dat uit onderzoek blijkt dat vijftig procent van de studenten regelmatig eenzaam is, kan nergens bevestigd worden. Er bestaan veel verschillende onderzoeken en cijfers over eenzaamheid, maar een onderzoek waaruit onomstotelijk blijkt dat vijftig procent van de studenten regelmatig eenzaam is, was nergens te vinden.

Bronnen

EenVandaag, uitzending 5 september
Stichting SOlink, website
Lucille Mac Nack, studentenpsychologe Erasmus Universiteit Rotterdam
Anja Machielse, onderzoekster sociaal isolement Universiteit Utrecht
Heleen Minderaa, journaliste en maker van de EenVandaag reportage
Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
Michelle Volkers & Arie Ouwerkerk, Coalitie Erbij
Jenny Gierveld, emeritus hoogleraar en adviseur van Coalitie Erbij

Advertisements

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Is de helft van de studenten eenzaam?

  1. Fijn dat jullie de feiten controleren. Er is zo veel onduidelijk over eenzaamheid. Reden dat wij de ‘kennistest eenzaamheid’ hebben gelanceerd. Er is nog niemand met allemaal goede antwoorden geslaagd.
    Eenzaamheid is een gevoel dat iedereen kent, omdat het onderdeel van ons overlevingsmechanisme is. Wie er niet goed mee weet om te gaan, loopt kans dat het gevoel blijft knagen. Dat voelt niet alleen heel ellendig, het heeft behoorlijk beroerde gevolgen voor je gezondheid. Vergeet daarom maar even de aantallen en zorg voor jezelf. http://www.eenzaamheid.info. Aan eenzaamheid moet je iets doen. Zelf.
    Eenzaamheid aanpakken begint met kennis.
    Meer informatie over eenzaamheid en wat je er aan kunt doen is te vinden op

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s