Scheiden of bij elkaar blijven?

 Door Erik Bröker

 Scheiden? Niet doen. Bij elkaar blijven is vaak beter. Dat is althans de strekking van het artikel ‘Toch samen door’, in de oktobereditie van Psychologie Magazine. In het artikel spreken de aangehaalde onderzoekers hun voorkeur uit voor samenblijven in plaats van scheiden. Maar wat zeggen deze bronnen nog meer?

De auteur van het bovengenoemde artikel, Janneke Gieles, onderbouwt haar stelling voornamelijk met resultaten van Amerikaanse onderzoeken naar echtscheidingen. Daaruit blijkt dat bij elkaar blijven vaak beter is dan scheiden. Gieles’ stelling wordt niet direct voorgelegd aan deskundigen. In het artikel geeft ze door middel van deze onderzoeksresultaten zelf antwoord op haar stelling.

Nederlandse onderzoeken naar echtscheidingen heeft Gieles niet gebruikt. Opmerkelijk, want de redactrice schrijft voor Nederlandse mannen en vrouwen. Op de vraag waarom louter Amerikaanse onderzoeken worden gebruikt, antwoordt de auteur dat er geen langer lopende Nederlandse onderzoeken op dit gebied beschikbaar zijn. Amerikaanse onderzoeksresultaten toepassen op Nederland kan volgens de auteur in dit geval wel. “In Amerika vinden ze het huwelijk belangrijker dan hier, verder is het redelijk vergelijkbaar”, aldus Gieles.

Hieronder is een viertal onderzoeksresultaten van Amerikaanse studies (zie bronnenlijst onderaan deze tekst) te zien. Deze resultaten worden – zoals eerder aangegeven – genoemd in het artikel van Gieles. Er zal vervolgens gekeken worden naar twee zaken. 1. Kloppen de resulaten van het onderzoek? 2. Heeft Gieles de resultaten op een correcte manier overgenomen?

1. Tweederde van de ongelukkige stellen was vijf jaar later weer blij met elkaar. Vooral de huwelijken uit de ongelukkigste categorie waren opgebloeid: tachtig procent daarvan viel vijf jaar later in de categorie ‘gelukkig getrouwd’.

Gieles baseert bovenstaande uitspraak op een passage uit een onderzoek van de Amerikaanse socioloog Linda Waite. Op pagina twaalf van dit onderzoek staat inderdaad dat een groot deel van de ongelukkigste huwelijken na vijf jaar nog bij elkaar is. Het ging echter om 78 procent en niet om 80 procent, zoals Gieles beweert.

Op dezelfde pagina in het onderzoek van Waite staat het volgende vermeld: 24 procent van de mannen en vrouwen die na een ongelukkig huwelijk scheidden, waren binnen vijf jaar hertrouwd. Uiteindelijk was 81 procent van deze hertrouwde mensen gelukkig. Deze passage laat zien dat een groot deel van de mensen die na een scheiding hertrouwden, gelukkig zijn. Gieles vertelt echter dat uit veel andere onderzoeken blijkt dat een groot deel van de hertrouwde mensen dezelfde problemen hadden als voorheen. De 81 procent ‘gelukkig hertrouwden’ uit het onderzoek van Waite zijn buiten beschouwing gelaten.

2. Jonge mensen zeiden in de jaren vijftig en zestig desgevraagd dat ze trouwen waardevol vonden. Het gaf hen een stabiele thuishaven, economische zekerheid en de mogelijkheid om een gezin te stichten. Tegenwoordig geven jongvolwassenen heel andere redenen op: ze verwachten dat het huwelijk een diepe bron van liefde en emotionele voldoening zal zijn. En die verwachtingen zijn veel lastiger in te lossen.

Bovengenoemde informatie komt van de Amerikaanse socioloog Paul Amato. Op pagina 622 van zijn onderzoek beweert Amato inderdaad hetzelfde als wat Gieles hierboven schrijft. Het is interessant te vermelden waar Amato’s uitspraak op is gebaseerd. Amato doet zijn uitspraak niet op grond van eigen resultaten. Hij verwijst echter naar een resultatentabel uit een ander Amerikaans onderzoek van onder andere professor David Buss.

De betreffende tabel geeft een rangorde weer van voorkeuren voor toekomstige huwelijkspartners. De tijdslijn varieert van de jaren dertig tot de jaren negentig. Het onderzoek stamt uit 2001 en de meest recente cijfers komen uit 1996. Opvallend, gezien Gieles het in haar artikel heeft over ‘tegenwoordig’. Terwijl de cijfers vijftien jaar oud zijn. Hieronder zullen uitsluitend de cijfers uit de jaren vijftig, zestig en negentig worden geanalyseerd, omdat Gieles alleen deze periodes met elkaar vergelijkt.

Er staan achttien partnervoorkeuren in het onderzoek. Als er wordt gekeken naar de ‘top vier’ voorkeuren, kan worden geconcludeerd dat deze in alle drie de decennia – zowel bij mannen als vrouwen – hetzelfde is, met uitzondering van de ‘vrouwen uit 1956′. De top vier bestaat uit: betrouwbaar karakter, emotionele stabiliteit en volwassenheid, aangenaam karakter en wederzijdse aantrekkingskracht/liefde. Bij elke generatie is het het belangrijkst dat men een goede persoonlijke band wil hebben met de potentiële huwelijkspartner. Ook bij de vrouwen uit 1956 is dit zo. Zij vonden het karakter en emotionele stabiliteit het belangrijkst. Daarna kwam de kinderwens en vervolgens de werkambities.

Ten eerste hebben de cijfers uit de tabel van professor Buss betrekking op partnervoorkeuren, niet op trouwredenen. Ten tweede is Gieles’ uitspraak dat mensen tegenwoordig andere trouwredenen hebben dan vroeger niet geheel conform de resultatentabel waar Amato naar verwijst. Een stabiele thuishaven, economische zekerheid en de mogelijkheid een gezin te stichten zijn in de jaren vijftig en zestig niet de belangrijkste trouwredenen geweest. Alle drie de generaties geven aan dat zij de persoon centraal stellen bij het uitkiezen van een partner. Dat is te zien aan de ‘top vier’ van voorkeuren: betrouwbaar karakter, emotionele stabiliteit en volwassenheid, aangenaam karakter en wederzijdse aantrekkingskracht/liefde.

Gieles geeft toe dat ze vertrouwde op de deskundigheid van Amato. Ze heeft dan ook niet meer gekeken naar het referentieonderzoek. “Het artikel zou door meerdere bronnen te omslachtig zijn geworden. Vandaar dat ik de bovengenoemde uitspraak, dat mensen vroeger heel andere trouwredenen hadden dan tegenwoordig, alleen aan Amato toeschrijf.”

 3. Kinderen hebben veel minder last van een ongelukkig huwelijk dan de ouders zelf. En van een scheiding hebben ze wél last. Een recente grote overzichtsstudie bewijst dat.

Deze recente grote overzichtsstudie komt wederom van Amato. In zijn conclusie geeft de Amerikaanse socioloog aan dat de invloed van een scheiding op een kind afhankelijk is van de kwaliteit van de gezinssituatie. Als een stel uit elkaar gaat, wil het dus niet direct zeggen dat kinderen hier sowieso veel last van hebben. De gezinssituatie gaat hier aan vooraf.

Jack van Sabben is het hiermee eens. Hij is mediator en mede-initiatiefnemer van kind en echtscheiding.nl. Ook is hij vaak spreker op congressen met het thema ‘kind en echtscheiding’. Van Sabben: “De uitspraak (van Gieles, red.) is erg zwart-wit en gaat  veel te kort door de bocht. Als ouders goede afspraken maken, ervaart het kind een echtscheiding vaak niet als probleem. Ik hoor dat ook andere sprekers telkens weer zeggen op de congressen waar ik kom.”

De auteur houdt hier dus een belangrijk gegeven buiten beschouwing. De gezinssituatie heeft een dergelijk grote invloed op een kind dat je niet kan stellen dat een kind van gescheiden ouders per definitie slechter af is dan een kind van een slecht huwelijk. Gieles vertelt dat ze dit ook helemaal niet impliceert. Ze gaat uit van een huwelijk dat ‘niet extreem slecht’ is. “Ik ga ervan uit dat het paar alles heeft gedaan om zo goed mogelijk met elkaar te kunnen leven”, aldus Gieles. In dit laatste geval heeft Gieles inderdaad gelijk. Om misverstanden te voorkomen, zouden de soorten huwelijken dus beter omschreven moeten worden. In het artikel komt het woord ‘middelmatig huwelijk’ voor. Dit laatste houdt in dat men een stabiel gezinsleven heeft. Slechte huwelijken hebben door de vele conflicten een verre van stabiel gezinsleven.

4. De groep met een middelmatige relatie gaat na een scheiding hard achteruit in welbevinden.

Dit komt wederom uit een onderzoek Amato. De tekst staat op pagina 635 van het onderzoek en is correct overgenomen. Tevens moet vermeld worden dat er op dezelfde pagina staat dat de groep met grote huwelijksproblemen juist gelukkiger wordt na een scheiding. Gieles heeft ook dit overgenomen in haar artikel en zo krijgt haar verhaal meer nuance.

Conclusie

De auteur is wat betreft de hierboven aangehaalde uitspraken één keer wat nalatig geweest in haar research. Dat was bij de uitspraak dat mensen vroeger om andere redenen trouwden dan tegenwoordig. Gieles geeft toe dat ze niet heeft doorgezocht naar de uiteindelijke cijfers die nodig waren om de uitspraken van de onderzoekers te kunnen controleren. Hiervoor geeft ze als hoofdreden aan dat ze vertrouwt op de deskundigheid van haar bronnen. Volgens de harde cijfers kozen mensen in de jaren vijftig en zestig hun huwelijkspartner allereerst op grond van een persoonlijke band. Niet vanwege economische zekerheid en de mogelijkheid een gezin te stichten.

De uitspraak dat kinderen beter af zijn bij een ongelukkig huwelijk dan bij een scheiding is dubieus te noemen. Als Gieles had gesproken van een ‘middelmatige huwelijk’ in plaats van ‘ongelukkig huwelijk’, dan sprak ze conform de resultaten van de onderzoeken. Nu kan haar opmerking verkeerd geïnterpreteerd worden. Had de auteur duidelijk gemaakt van welke situatie ze uitgaat – namelijk die van een huwelijk zonder conflicten – dan was haar uitspraak direct voorzien van de juiste nuance en werden mogelijke misverstanden uitgesloten.

Bronnen

‘Toch samen door’ , Psychologie Magazine, oktober 2011, p. 22-25

Janneke Gieles, auteur artikel ‘Toch samen door’

A Comparison of High- and Low-Distress Marriages That End in Divorce

Paul R. Amato. 2007

Research on Divorce: Continuing Trends and New Developments

Paul R. Amato. 2010

A Half Century of Male Preferences: The Cultural Evolution of Values

David M. Buss, e.a. 2001

Does Divorce Make People Happy? –Findings from a Study of Unhappy Marriages

Linda J. Waite. 2002

Jack van Sabben, mediator en mede-initiatiefnemer van kindenechtscheiding.nl

Advertisements

4 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

4 Reacties op “Scheiden of bij elkaar blijven?

  1. Ik wil graag weten of Janneke Gieles een boek geschreven heeft dat heet Bij elkaar blijven. Klopt dat?

  2. Mooi blog, met zeer interessante informatie, ben benieuwd hoe het af zal lopen

  3. Pingback: Het is de schuld van de kinderen » via @urbanchicksnl

  4. “Als ouders goede afspraken maken, ervaart het kind een echtscheiding vaak niet als probleem. Ik hoor dat ook andere sprekers telkens weer zeggen op de congressen waar ik kom.”
    Dit vind ik een wel wat dubieuze uitspraak. De andere sprekers zijn denk ik niet de kinderen van de gescheiden ouders. En ik merk vaak dat die “goede afspraken” niet altijd even goed worden uitgevoerd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s