Links- of rechtshandig, wat maakt het uit?

Door Ferenc Triki

Wie veroorzaken meer auto-ongelukken, links- of rechtshandigen? Dat kopt het tijdschrift Quest Psychologie in het derde nummer van 2011. In het artikel wordt beweerd dat linkshandige automobilisten meer ongelukken in het verkeer veroorzaken dan rechtshandigen. Maar is dit wel zo?

De bron van het artikel is een onderzoek van de Canadese psycholoog Stanley Coren. Hij deed in 1987, bijna vijfentwintig jaar geleden, onderzoek naar een eventueel verband tussen auto-ongelukken en linkshandigen. Volgens de tekst sturen linkshandige mensen in een reflex naar links als ze moeten uitwijken. Hierdoor zouden zij een frontale botsing kunnen veroorzaken met het tegemoetkomende verkeer. Rechtshandigen manoeuvreren in dezelfde situatie naar rechts volgens de journalist en belanden daardoor in de berm of tegen een boom. Maar sturen linkshandigen daadwerkelijk naar links en rechthandigen naar rechts als ze snel moeten reageren in het verkeer?

De journalist wijst er op dat linkshandigen in het dagelijks leven sowieso meer risco lopen. Hij gebruikt als voorbeeld gevaarlijke machines. Deze zouden alleen gemaakt zijn voor rechtshandigen en daardoor een gevaar vormen voor linkshandigen. Maar lopen linkshandigen wel meer gevaar dan rechtshandigen?

Het onderzoek
Coren liet 1896 studenten van The British Columbia University in Canada hun eigen ongelukken rapporteren. Van het totaal aantal gerapporteerden waren 1718 personen rechtshandig en 180 mensen linkshandig. Deze studenten hielden per categorie bij hoe vaak zij zich verwondden. De vijf verschillende categorieën waarin de studenten hun blessures onderverdeelden, zijn: op het werk, in huis, gedurende het sporten, tijdens het autorijden en bij het gebruik van gereedschappen en keukenspullen.

Twee jaar lang hielden deze studenten hun accidenten bij. Het resultaat: linkshandigen rapporteerden vaker een ongeluk. Uit het onderzoek bleek dat 51,7 procent van de linkshandige studenten minstens één ongeluk had gehad. Rechtshandigen hadden minder pech, daar lag het percentage van minimaal één ongeluk op 36,1 procent. Meer dan tien procent van linkshandige proefpersonen raakte gewond tijdens het rijden, tegenover zes procent van de rechtshandigen.

Coren gaf aan het einde van zijn onderzoek zelf aan dat hij niet zeker wist of het onderzoek wel bruikbaar was. Het kon volgens hem ook zo zijn dat linkshandigen eerlijker waren over hun ongelukken.

De zoektocht
Het vinden van een juiste bron met kennis over linkshandigheid in het verkeer blijkt een lastige opgave. Niemand lijkt in Nederland cijfers bij te houden over oorzaken van ongelukken, laat staan of daar iemand bij betrokken is geweest die links- of rechtshandig is. Dat blijkt uit een rondvraag onder instituten die zich bezighouden met auto-ongelukken. Johan Molenbroek, Professor Applied Ergonomics & Design aan de Technische Universiteit van Delft, vindt het een interessante kwestie. “Dit zou ik wel eens willen onderzoeken, als er budget voor is”, vertelt hij. Volgens de professor zijn gevaarlijke machines net zo riskant voor links- als voor rechtshandigen. “Linkshandigen weten dat de apparaten voor rechtshandigen gemaakt zijn. En de echte levensgevaarlijke machines worden vaak voor beide groepen gemaakt.” De professor doelt hiermee op bijvoorbeeld de kettingzaag en de vleesmolens bij slagerijen.

Andere gerenommeerde instanties weten eveneens niets van linkshandigheid in het verkeer. Zo gaf de ANWB aan dat zij daar nog nooit van heeft gehoord. En ook bij het nationaal instituut voor ongelukken op de weg, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), weten ze van niks. De instantie is niet geïnteresseerd in de cijfers. “Je hebt er niks aan dit te weten, dus onderzoeken wij het niet. Je kunt het verkeer erniet veiliger mee maken.” Bij onderzoeksbureau TNO (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek)  kunnen ze niet meer zeggen dan: “Daar kunnen wij niks over zeggen.” Het lijkt dus een raadsel of linkshandigen ook daadwerkelijk meer auto-ongelukken veroorzaken.

Het raadsel van linkshandigheid
Rik Smits is zelf linkshandig. Hij schreef een boek met alle roddels en onderzoeken over afwijkingen van linkshandigen. Hij kent het onderzoek van psycholoog Coren uit 1987. “Iedere keer als ik weer vragen krijg over onderzoeken van Stanley Coren word ik zo boos. Deze berichten over Coren blijven maar circuleren in de media, zonder dat daar nog een keer goed onderzoek naar wordt gedaan”, vertelt Smits geïrriteerd. “Journalisten smullen hier van.” Volgens de schrijver van het boek over linkshandigen, klopt het hele onderzoek dat Coren in 1987 deed niet. “Het is een hopeloos onderzoek,’’ vertelt Smits geïrriteerd, ‘’totale onzin gewoon. Bij een schrikreactie tillen mensen hun handen op. Rechtshandigen tillen hun linkerhand op, waardoor je naar rechterhand automatisch omlaag gaat.” In het verkeer gaat dat volgen Smits anders: ”Mensen trekken dan hun handen van het stuur.” Maar dat is niet het enige kritiekpuntje dat de schrijver van het boek heeft op het onderzoek. Smits: “Het is helemaal niet duidelijk of de onderzochte linkshandigen wel schuld hadden aan het ongeluk, terwijl dat in het experiment wel wordt aangenomen. Er zijn altijd meerdere oorzaken mogelijk. En als het waar zou zijn, waarom zien we dan niet meer frontale botsingen in het verkeer?”

Wat betreft gevaarlijke gebruiksvoorwerpen is Smits duidelijk. “Kettingzagen of  cirkelzagen zijn voor linkshandigen net zo gevaarlijk als voor rechtshandigen. Linkshandigen pakken het apparaat ook gewoon rechts. Alléén domme linkshandigen pakken die apparaten links. Maar domme mensen moeten sowieso van die apparaten afblijven’’, vertelt Smits.

Simulatie en analysatie
Bij de Rijksuniversiteit van Groningen (RUG) doen ze onderzoek naar situaties in het verkeer. In het simulatie- en analysatiecentrum van de universiteit hebben ze nog nooit onderzocht of er een verband is tussen linkshandigen en ongelukken in het verkeer. Maar dat is volgens professor Karel Brookhuis van RUG ook niet interessant. “Ik zie hier geen aanleiding voor. In de praktijk zie ik geen verband tussen linkshandigen en auto-ongelukken.”

Brookhuis heeft ook kritiek op het onderzoek zelf. ”Dit mag je toch geen onderzoek noemen. Het is te weinig onderbouwd en de onderzoeker heeft alleen maar mensen ondervraagd. Zelfrapportage. Dat is gevaarlijk. Hij had een proef moeten doen om het te kunnen aantonen.” De professor gelooft ook niet dat linkshandigen in een reflex zomaar naar links zouden sturen. ”Autorijden is een leerproces. Mocht je als linkshandige in een snelle respons naar links willen sturen, dan leer je dit tijdens de rijlessen wel af.”

Reactie de journalist
Niemand van het tijdschrift Quest Psychologie kon reageren op onze bevindingen. De woordvoerder van redactie liet weten contact te hebben gehad met de hele afdeling van het magazine.  Helaas konden zij mij niet helpen aan de auteur van het artikel. ”De vragen in de rubriek Vraag&Antwoord worden namelijk beantwoord door een grote groep verschillende auteurs”, vertelt Quest.

Conclusie
In Nederland is nooit onderzoek gedaan naar een link tussen linkshandigheid en auto-ongelukken. Er zijn  maar een paar mensen die er iets over kunnen zeggen. Het lijkt erop dat de schrijver van het artikel het onderzoek van Stanley Coren, dat stevige kritiek krijgt, uit Canada geprojecteerd heeft op Nederland. Zeker weten doen we dat niet omdat de betrokken journalist bij Quest Psychologie niet achterhaald kan worden. Wel is het opvallend dat Quest Psychologie een onderzoek uit 1987 herkauwt voor een nieuw verhaal, zonder enige directe aanleiding, en conclusies trekt die deskundigen verwerpen.

Bronnen:

Onderzoek Stanley Coren

 Quest Psychologie nr. 3 2011, september

 Johan Molenbroek, Professor Applied Ergonomics & Design aan de Technische Universiteit van Delf

 Marcus van Tol, woordvoerder ANWB

 Patrick Rugebregt, persvoorlichter SWOV

 Maarten Lörtzer, woordvoerder TNO

 Rik Smits, schrijver van het boek ‘Het raadsel van linkshandigheid’ 

Professor Karel Brookhuis van de RijksUniversiteit Groningen (RUG)

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Quest

Een Reactie op “Links- of rechtshandig, wat maakt het uit?

  1. Jeroen de Koning

    Wat een onzin van Rik Smits, zeker nooit iets met zijn handen gedaan, alleen met zijn mond en zijn ego, ik werk namelijk met mijn linkerhand omdat de motoriek beter is, en ik meer kracht heb, en wat moet je hebben bij het bedienen van zware machines ?? Het is dus juist levensgevaarlijk om bij het bedienen van gevaarlijke machines je slechte hand te gebruiken, dat is pas dom, net als die opmerking, ga eens wat doen met je handen dan kom je er wel achter….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s