Meer baby’s, minder kans op hartziekten?

Door Kim Lenders

‘Hoe vaker zwanger, des te minder kans op hartziekten’. Dat was de kop van een artikel dat op 1 december gepubliceerd is op de site van de Volkskrant. In het bericht stond dat vrouwen die veel kinderen hebben, minder risico lopen op hart- en vaatziekten. Maar is dit wel zo?

In het artikel van de Volkskrant staat dat uit onderzoek van de Universiteit van Californië is gebleken dat een hoge concentratie zwangerschapshormonen de kans op hartaandoeningen verkleint. De krant vermeldt Elsevier en Daily Mail als bronnen. Het artikel van Elsevier lijkt precies op het artikel van de Volkskrant, sommige zinnen zijn zelfs letterlijk overgenomen. En Elsevier heeft haar informatie weer van de Daily Mail. Deze staat op de site van het tijdschrift als enige bron vermeld.

Onderzoek

In januari 2012 verschijnt het onderzoek van Amerikaanse onderzoekers van de Universiteit van Californië in het tijdschrift Fertility and Sterility. Dit is een internationaal blad voor gynaecologen en verloskundigen. Wetenschappers hebben voor dit onderzoek 1294 vrouwen na de menopauze 25 jaar lang gevolgd. Van 1984 tot 1987 vonden de eerste gesprekken met de vrouwen plaats, zodat de onderzoekers konden opschrijven hoe oud de vrouwen waren en hoeveel zwangerschappen ze hadden gehad. Daarnaast keken ze naar de leefgewoonten van de vrouwen in verband met de gezondheid van hun hart. Jaarlijks kregen de deelnemers enquêtes toegestuurd. Daarnaast hadden ze geregeld controles in ziekenhuizen.  In 2007 ontvingen de onderzoekers alle informatie van de vrouwen en gingen ze kijken of er iets opviel.

Van alle vrouwen die mee hadden gedaan, was uiteindelijk 55 procent gestorven. Iets minder dan de helft van deze sterfgevallen was te wijten aan hart- en vaatziekten. De wetenschappers ontdekten dan vrouwen die vier keer of vaker zwanger waren geweest ongeveer 30 procent minder kans hadden om te sterven aan hart- en vaatziekten dan vrouwen die nooit zwanger waren geweest. Dit zou volgens hen komen doordat een hoge concentratie zwangerschapshormonen langdurige voordelen voor de bloedvaten met zich meebrengt.

Daily Mail

‘Big families are GOOD for the heart: Four or more babies cuts risk of mother suffering cardiac disease’. Dat schreef de Daily Mail op 28 november. Maar deze kop klopt niet met wat de onderzoekers ontdekt hebben. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat het niet gaat om het aantal baby’s dat een vrouw heeft gekregen, maar om het aantal zwangerschappen dat ze heeft gehad. De wetenschappers rekenen hierbij alle zwangerschappen van minstens drie maanden. Ze hebben niet gekeken of al deze zwangerschappen ook tot geboortes hebben geleid.

Daarnaast benadrukt het artikel dat het alleen gaat om hartziekten, terwijl de onderzoekers ontdekt hebben dat het ook vaatziekten zijn waaraan vrouwen met meer zwangerschappen minder snel sterven.

Daily Mail meldt vervolgens dat het om een onderzoek gaat dat onder bijna 1300 vrouwen na de menopauze is gehouden. Dit klopt. In het onderzoek is te lezen dat de wetenschappers 1294 vrouwen hebben onderzocht die de menopauze hadden gehad.

Dan citeert de Daily Mail Marni Jacobs, de leider van het onderzoek: ‘De vrouwen uit ons onderzoek hadden minder kans om te sterven aan hartziekten als ze meer dan vier keer zwanger waren geweest.’ Dit is letterlijk geciteerd uit het onderzoek en geeft aan dat het de onderzoekers erom gaat dat vrouwen minder kans hebben om aan hart- en vaatziekten te sterven. Niet dat ze minder kans hebben deze ziekten te krijgen, wat wel wordt beweerd in de kop.

Helaas is het niet gelukt om de journalist van dit artikel te bereiken. Na verschillende mails, heeft ze nog niet gereageerd.

Volkskrant

Elsevier heeft in haar artikel dezelfde foute informatie staan en dit is weer overgenomen door de Volkskrant. Ook hier werd gesproken over het aantal baby’s in plaats van het aantal zwangerschappen. Maar waar nog duidelijker aan te zien is dat de Volkskrant letterlijk heeft overgenomen wat Elsevier schreef, is de volgende schrijffout: ‘Volgens Donald Peebles van het Britse Royal College of Obestricians and Gynaecologists (Verloskundigen en Gynaecologen) kan het risico op hartziektes toenemen door onvruchtbaarheid.’ Deze zin stond zo geformuleerd op de site van Elsevier. In plaats van Obstetricians schrijft de auteur Obestricians. Op de site van de Volkskrant is precies diezelfde fout gemaakt.

Correctie

De wetenschapsredactie van de Volkskrant heeft deze fouten zelf ook ontdekt en er een artikel over geschreven voor de rubriek ‘Twijfel’. In deze rubriek gaan journalisten van de Volkskrant artikelen na om te controleren of het wel klopt wat ze schrijven. In het artikel ‘Een moederhart een gouden hart’ schrijft freelancer voor de wetenschapsredactie van de Volkskrant Hans van Maanen over de fouten die de internetredactie heeft gemaakt. “Ik had een niet-pluis-gevoel over het bericht”, legt hij uit. “De route Volkskrant – Elsevier – Daily Mail maakte het er niet geloofwaardiger op. Reden dus om er zelf achteraan te gaan.”

Doordat de bron erbij was genoemd, kon hij het onderzoek opvragen en lezen. “Ik zag meteen hoe slordig de berichtgeving was. De journalisten hadden werkelijk geen enkele moeite gedaan het bericht in de Daily Mail na te trekken en er zelfs nog een paar vertaalfouten bij gemaakt. Ze haalden van alles door elkaar.”

Van Maanen heeft verder nog wat op te merken aan het Amerikaanse onderzoek zelf. Hoewel het onderzoek volgens hem betrouwbaar is, vielen hem toch een aantal vreemde dingen op die de onderzoekers verder niet uitlegden. Zo kwam hij erachter dat de jongste vrouwen uit het onderzoek het vaakst zwanger waren geweest. Vrouwen die niet zwanger waren geweest, waren 25 jaar geleden, toen het onderzoek begon, rond de 73 jaar oud. Dit terwijl vrouwen die vier tot twaalf keer zwanger waren geweest gemiddeld 65 jaar oud waren.

Daarnaast is Van Maanen erachter gekomen dat het onderzoek is gehouden in Rancho Bernardo, een stadje in Zuid-Californië. Daar wonen alleen rijke, blanke en slanke vrouwen die veel sporten en buitengewoon oud worden. Daardoor gaan de resultaten van het onderzoek misschien niet op voor een gewone moeder in bijvoorbeeld een achterstandswijk.

Om meer duidelijkheid te krijgen over het onderzoek, heeft Van Maanen de onderzoekers gemaild. Zij reageerden hier echter niet op.

Waarom de internetredactie niet heeft gecontroleerd of de informatie van Elsevier en de Daily Mail wel klopte, komt volgens Van Maanen doordat de website onafhankelijk van de redactie wordt gemaakt. “Veel eindredactie en controle is er niet”, vertelt hij. “Het wordt, vrees ik, niet zo serieus genomen.”

Conclusie

Er staan verschillende fouten in het artikel dat op de site van de Volkskrant is gepubliceerd. Dit komt doordat de auteur zelf niet heeft gecontroleerd of de informatie van Elsevier en de Daily Mail wel klopte. Zo spreekt het artikel van de Volkskrant over het aantal baby’s in plaats van het aantal zwangerschappen waar het in het onderzoek over gaat. Daarnaast gaat het niet om het krijgen van hart- en vaatziekten, maar om het sterven eraan.

Bronnen

Hoe vaker zwanger des te minder kans op hartziekten, Volkskrant.nl, 1 december 2011

Kans op hartfalen neemt af door veel zwangerschappen, Elsevier.nl, 28 november 2011

Big families are GOOD for the heart: Four or more babies cuts risk of mother suffering cardiac disease, dailymail.co.uk, 28 november 2011

Een moederhart een gouden hart, De Volkskrant via LexisNexis

– The association of reproductive history with all-cause and cardiovascular mortality in older women: the Rancho Bernardo Study, onderzoek van wetenschappers van de Universiteit van Californië

– Hans van Maanen, freelancer Volkskrant

Advertisements

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Daily Mail, De Volkskrant

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s