Vermeende taalachterstand bij studenten

Door Marieke Lauwers

‘Student kampt met taalprobleem’, kopt de Sp!ts op dinsdag 3 april. Het taalniveau van de gemiddelde hbo-student is volgens de krant zo laag dat steeds meer opleidingen aparte taalprogramma’s opzetten. Veel beginnende studenten in grote steden zouden zelfs ‘bedroevend slecht’ zijn in taal. FHJ Factcheck onderzoekt hoe Sp!its tot deze gewaagde uitspraken komt.

 De beweringen in het artikel zijn gebaseerd op de uitspraken van vier woordvoerders van vier Hogescholen in Nederland. De Hogeschool van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht kampen volgens Sp!ts met beginnende studenten die bedroevend slecht zijn in taal. Onder een taalachterstand wordt in dit geval verstaan: een zeer geringe woordenschat en problemen met spelling, grammatica en taalvaardigheden. Ook begrijpend lezen en het schrijven van een inleiding wordt als moeilijk ervaren.

Hogeschool van Amsterdam

In de eerste alinea wordt uitgebreid beschreven met welke taalproblemen de vier Hogescholen kampen. In de tweede alinea meldt de schrijver dat deze problematiek op alle vier de scholen van toepassing is. Ook wordt benadrukt dat het gebrek aan taalvaardigheden niets te maken heeft met afkomst. Zowel allochtone als autochtone studenten hebben een ‘gebrek aan taalvaardigheden’.

De Hogeschool van Amsterdam (HvA) wordt als eerst genoemd in het stuk. ‘Bijna de helft van de studenten van de HvA heeft problemen met lezen en schrijven van teksten’, schrijft de journalist van Sp!ts. Hoeveel studenten dit zijn weet HvA-voorlichter Suzanne Okkes niet. “Ik heb dit niet letterlijk gezegd. Dit is een schatting. Ik zou dat ook wel willen nuanceren. We zien heel veel studenten die met taalproblemen kampen, daarom willen we daar iets aan doen. Exacte cijfers hebben we echter niet.” Daarom begrijpt Okkes niet dat er gesproken wordt over ‘de helft van de studenten’. “Waarschijnlijk baseren ze dit op een artikel dat op de website Foliaweb verschenen is, daar staat dat de helft van de studenten een taalprobleem heeft.” Okkes doelt op een artikel van 28 maart, getiteld: ‘Helft instromende studenten HvA heeft moeite met taal.’ “Deze uitspraak vinden we kort door de bocht. Maar dit is wel genuanceerder dan wat Sp!ts bericht.”

Okkes vertelt vervolgens dat de HvA maatregelen heeft genomen om taalproblemen te verminderen. “Bij alle opleidingen komt de mogelijkheid om een taalspreekuur te doen”, vertelt de woordvoerder. Het spreekuur is vrijblijvend. Op de vraag of er sprake is van een feitelijke toename of slechts een vermoeden zegt Okkes: “Het is een problematiek waar je de afgelopen jaren op school steeds meer over hoort.” De HvA kan dit echter niet feitelijk aantonen.

Hogeschool Rotterdam

Journalist Annette Karimi van Sp!ts vervolgt haar artikel met de zin: ‘Hoeveel studenten er op de Hogeschool Rotterdam kampen met taalproblemen is niet duidelijk, maar er is een duidelijke toename.’ Dit onduidelijke citaat komt van voorlichter Carmen Mo Ajok van Hogeschool Rotterdam. “We zien een toename. Dit kan ik ook uitleggen. Sinds 2009 hebben we namelijk een nieuw studieprogramma genaamd ‘Studiesucces’. In dit programma worden studieresultaten vastgelegd. Op deze manier zien wij welke studenten problemen hebben met taal. Daar zien we een toename in.” Voor de beginnende leerling was er al een startgesprek om daar de taalachterstand vast te stellen. Mo Ajok vertelt dat er geen onderzoek gedaan is naar de problemen op het gebied van taal bij studenten. “We hebben geen volledige cijfers. Binnen de Hogeschool zien we een toename in taalproblemen, dit baseren we op de startgesprekken en de toename in bijscholingslessen.”

Haagse Hogeschool

Ook de Haagse Hogeschool spreekt volgens Sp!ts van een aanzienlijk probleem. ”Deze bewering is ietwat uit de context gehaald”, vertelt woordvoerder Bas Schrijver van de Haagse Hogeschool. “De journalist vroeg naar een percentage van het aantal studenten dat taalproblemen heeft. Dit kon ik niet geven. Ze confronteerde me met uitspraken van de Hogeschool van Rotterdam, die deze uitspraak wel gedaan hadden. Ik antwoordde dat het niet om tien studenten gaat, er ligt wel een aanzienlijk probleem.” In het artikel wordt een toets schrijfvaardigheid aangedragen als oplossing voor het taalprobleem binnen de Haagse Hogeschool. Wat de gevolgen zijn wanneer een student de toets niet haalt, weet de woordvoerder niet. Schrijver onderkent dat hij niet weet of er een toename is in taalproblematiek onder Haagse studenten. “Maar er is wel degelijk sprake van een probleem.”

Hogeschool Utrecht

De laatste alinea begint met een parafrase van voorlichter Lidwien Prinssen van de Hogeschool Utrecht. De zin luidt: ‘Taalproblemen zijn niet opgenomen in het schoolbeleid, laat Hogeschool Utrecht weten.’ Er is geen beleid op het gebied van taalproblematiek, maar wat houdt dit in? Lidwien Prinssen vertelt: “De behoefte bij ons op school is niet zo groot om een speciaal taalprogramma op te starten.” Maar is er dan wel sprake van een taalachterstand? “Nee, daar is geen sprake van. Dit heb ik ook tegen de journalist gezegd. We kennen de problemen niet als dusdanig groot.” In het artikel staat verder dat de Hogeschool Utrecht een taalloket biedt waar studenten zelf hulpmiddelen kunnen vinden. Prinssen benadrukt: “Dat er geen beleid is op het gebied van taalproblemen wil overigens niet zeggen dat studenten geen gebruik maken van de voorziening voor taalondersteuning.” Deze wordt zelfs goed bezocht, vertelt de voorlichter. Sp!ts sluit het artikel af met: ‘We doen het dus niet voor niks, dat zegt wat.’ De laatste zin roept opnieuw veel vragen op. De voorlichter legt uit: “Dit gaat over het gebruik van de internetpagina. Het hoge bezoekersaantal geeft aan dat we het niet voor niks doen.”

Tegenstrijdigheden

Journalist Annette Karimi van Sp!ts schetst dat het niveau van de gemiddelde hbo-student problematisch is. De term ‘bedroevend slecht’ komt ook naar voren. Na gesprekken met de voorlichters wordt duidelijk dat de uitspraken die zij gedaan hebben ‘ietwat uit de context gehaald zijn’. Ook spreekt een woordvoerder over een nuanceverschil. Verder beschikken alle vier de Hogescholen niet over cijfers en kunnen niet feitelijk aantonen dat er daadwerkelijk een toename is in studenten met taalproblemen.

Daarnaast spreekt Karimi eerst over ‘de gemiddelde hbo-student’ en daarna over ‘beginnende studenten in de grote steden’. Er is niet duidelijk welke studenten nu kampen met taalproblemen. De Hogeschool Utrecht wordt geciteerd, maar vertelt telefonisch geen beleid te hebben omdat er geen sprake is van een taalachterstand bij studenten. Wat vinden de woordvoerders nu van het artikel? Is ‘hun’ Hogeschool correct neergezet?

Suzanne Okkes, woordvoerder van de Hogeschool van Amsterdam, was het in grote lijnen met het artikel eens. “Het was wat vereenvoudigd. De kop vind ik kort door de bocht. Maar dat verwacht je ook bij Sp!its, korte stukjes en korte lijnen. Het is op zich juist weergegeven.”

Woordvoerder van de Hogeschool Rotterdam is iets milder. “De strekking van het verhaal klopt. Wat de journalist goed opgepikt heeft is dat taalachterstand een probleem is onder allochtone en autochtone leerlingen. Het had misschien wat duidelijker gekund.”

Bas Schrijver van de Haagse Hogeschool vindt zijn citaten ‘licht uit de context gehaald’. “Dit viel eigenlijk wel te verwachten. Je weet dat journalisten vrij omgaan met dingen die je zegt. Ik had graag de nuance beter willen hebben. Er is een groot probleem, dat onderken ik, maar de kwaliteit van het onderwijs staat niet onder spanning.”

Volgens woordvoerder Lidwien Prinssen van Hogeschool Utrecht vormen zij een uitzondering in het artikel. “Ik heb benadrukt dat wij een andere plaats innemen in vergelijking met andere Hogescholen omdat er geen taalprobleem is. Wel bijzonder is dat wij na afloop meerdere keren gebeld zijn door andere media. Die hadden nog vragen naar aanleiding van het artikel. Ik heb een aantal keer gemeld dat ze het artikel nog eens moesten doorlezen. Dit is misschien minder goed naar voren gekomen in het artikel van Sp!ts.”

Tevreden?

De voorlichters gaven aan dat ze iets meer nuance wilden zien in het artikel. Helaas wil Sp!ts niet meewerken aan Factcheckonderzoeken van de Fontys Hogeschool Journalistiek.

Bronnen:

Suzanne Okkes, persvoorlichter Hogeschool van Amsterdam

Carmen Mo Ajok, persvoorlichter Hogeschool Rotterdam

Bas Schrijver, persvoorlichter Haagse Hogeschool

Lidwien Prinssen, Hogeschool Utrecht

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s