Is de Volkskrant te optimistisch?

Door Thomas de Heide

‘Optimisme over economie is terug’ kopte de Volkskrant op 14 september 2012 groot op de voorpagina van haar weekendkrant. De titel baseert deze conclusie onder meer op het aandeel van Apple, dat na de lancering van de iPhone 5, de hoogste koers ooit bereikte. Hoe betrouwbaar is deze uitspraak?

Er worden fors minder huizen gebouwd, Nederland zit midden in een pakket van miljardenbezuinigingen en tegelijkertijd schrijft de Volkskrant dat het optimisme over de economie terug is. De krant trekt deze conclusie onder meer na berichtgeving over de koers van Apple en een persbericht van OAD. De reisorganisator claimt dat na de verkiezingsuitslag het aantal boekingen naar wintersport- en zonbestemmingen sterk gestegen is.

De Volkskrant heeft deze melding overgenomen. De krant noemt echter nergens in het artikel met hoeveel procent de verkopen zijn gestegen. Na een telefoongesprek met OAD blijkt dat het bedrijf in verband met ‘concurrentiebeleid’ niets inhoudelijk over de stijging kwijt wil. Op de vraag of de stijging dan net zo goed op gebakken lucht gebaseerd kan zijn, antwoordt marketingdirecteur Wim Gramsma: “Het kan in ieder geval niet aan ons beleid liggen. Er was geen noemenswaardige verandering, zoals een advertentiecampagne of iets dergelijks.”

Ook bij andere situaties ziet OAD naar eigen zeggen boekingen opeens sterk dalen of stijgen. “Als Nederland uitgeschakeld raakt op een groot toernooi, zoals het EK voetbal, dan noteren wij gelijk een stijging. Is er een aanslag, dan dondert de boel juist in elkaar.” Waarom mensen juist na deze verkiezingsuitslag massaal hun vakantie zijn gaan boeken? “Ik denk omdat ze opgelucht zijn; we zijn qua politieke keuze namelijk niet enorm links of rechts uitgeslagen.”

Apple

De koers van Apple stijgt altijd als het Amerikaanse concern een nieuw product lanceert. Dat veel mensen de iPhone 5 aan willen schaffen, hoeft niet meteen te betekenen dat het optimisme over de economie terug is. De afgelopen maanden stond het aandeel al hoog, waardoor de presentatie van de gloednieuwe iPhone de beurs het laatste zetje gaf.

Verder haalt journalist Peter de Waard in zijn stuk ook onder meer deze redenen aan die het optimisme zouden verklaren: de vergevorderde plannen voor een bankenunie, het positieve oordeel van het Duitse Hof over het nieuwe noodfonds en de hoge koersen van de AEX en Dow Jones. Dit klopt feitelijk allemaal.

Consumentenvertrouwen

Naast de hoge koers van Apple en het bericht van OAD baseert de Volkskrant zich in haar uitspraak ook op cijfers over het Amerikaanse consumentenvertrouwen. Uit onderzoek van de Universiteit van Michigan blijkt dat dit vertrouwen afgelopen augustus gestegen is. The Conference Board, een ander onderzoeksbureau, komt echter met cijfers waaruit blijkt dat het vertrouwen gedaald is. Dat de uitkomsten anders zijn, komt volgens de onderzoekers van de universiteit door het feit dat ‘de vragen van elkaar verschillen’. Ook kijkt The Conference Board in haar vraagstelling verder naar de toekomst, dan de universiteit. “Beide bureaus doen verschillende ramingen, dus daarom zijn de uitkomsten anders”, vertelt redacteur Marleen Groen van Beurs.nl. Welke onderzoekers Groen het meest betrouwbaar acht? “The Conference Board. Dit bureau is het meest toonaangevend.”

Financial Times

Ook The Financial Times wordt opgevoerd als bron. In een artikel van 14 september meldt de zakenkrant dat de ‘lucht boven Europa opklaart’. De krant komt tot die conclusie, omdat de Nederlandse verkiezingsuitslag pro-Europa is. Het is volgens The Financial Times ‘het eerste tastbare teken dat het anti-Europese sentiment niet zo diep in Nederland geworteld is, dan waar velen voor gevreesd hadden.’ De krant schrijft vervolgens dat het te vroeg is om al vast te stellen dat de crisis over is, omdat ‘het creëren van de instellingen die nodig zijn voor een levensvatbare monetaire unie nog in de kinderschoenen staat’.

Economisch expert Sweder van Wijnbergen wordt geciteerd in het artikel en hij noemt het achteraf ‘voorbarig’ om te zeggen dat het optimisme terug is over de economie. Toch snapt hij de keuze van de journalist om dat wel te doen. “Dit is zijn interpretatie en op dat moment waren er veel signalen dat het met de economie de goede kant op zou gaan. Deze signalen noemt Peter de Waard ook in het stuk, dus is niets fout aan.” Van Wijnbergen laat ook weten dat hij goed geciteerd is in het artikel. “De feiten kloppen allemaal.”

Van Wijnbergen weet dat er vanuit Amerika tegenstrijdige berichten komen over het consumentenvertrouwen. “Er verschijnt zoveel tegenstrijdige berichtgeving. Over heel veel economische terrein komen meningen en rapporten uit. Die wijken vaak van elkaar af. Peter de Waard heeft er gewoon de positieve berichten uitgeplukt.”

Reactie journalist

Volgens De Waard is hij niet te voorbarig geweest om te koppen dat het optimisme over de economie terug is naar aanleiding van onder meer de hoge Apple koers en het persbericht van OAD. “Het ging om veel meer cijfers, onder meer de lagere rentes en de hogere aandelenkoersen plus vooral het optimisme over de Amerikaanse huizenmarkt”, laat De Waard weten.

In Amerika zijn twee verschillende uitkomsten van het consumentenvertrouwen gepresenteerd. De Universiteit van Michigan zegt dat het vertrouwen is toegenomen, terwijl onderzoek van The Conference Board uitwijst dat het consumentenvertrouwen juist is gedaald. Dit heeft De Waard niet gemeld in zijn artikel. “Er zijn wel meer dan die twee onderzoeken”, laat hij weten. “Als ik echt alles had moeten noemen, had ik zeker dertig verschillende uitkomsten moeten publiceren. Dat kan in een wetenschappelijke publicatie. In een journalistiek artikel moeten keuzes worden gemaakt.”

OAD wilde ook De Waard geen cijfers geven over toegenomen boekingen. “Cijfers konden niet worden geleverd. Ik ga er nooit vanuit dat iemand liegt.”

“Op dat moment was het het goede artikel”, reageert De Waard op de vraag of hij tevreden is met het gepubliceerde artikel. Of het dat nu, over een jaar of over tien jaar ook juiste geschiedschrijving is, dat weet ik niet.”

Conclusie

In het openingsverhaal van de Volkskrant staan geen feitelijke onjuistheden, maar de journalist stelt erg snel dat het optimisme over de economie terug is. De Waard heeft hier inderdaad bewijzen voor, maar tegelijkertijd laat hij negatieve ontwikkelingen weg. Bijvoorbeeld: de verwachting dat er in Nederland fors minder huizen gebouwd worden en de verschillende uitkomsten over het Amerikaanse consumentenvertrouwen.

Ook geeft De Waard een twijfelachtige interpretatie van de waarde van de OAD-cijfers. De verkoopcijfers stijgen namelijk ook als het Nederlands elftal uitgeschakeld wordt. De toename zegt dus niets over de economie.

Bronnen:
Persbericht OAD
– ‘Dutch vote gives Europe extra time’, Financial Times
Aandeel Apple recordhoogte door introductie iPhone 5
The Conference Board
Customer Confidence Index, Universiteit van Michigan
– Marleen Groen, Beurs.nl
– Economisch expert Sweder van Wijnbergen
– Peter de Waard, journalist de Volkskrant
‘Optimisme over economie is terug’, de Volkskrant
‘Bouw nieuwe huizen fors minder’, NOS.nl
Rutte: Extra miljardenbezuinigingen zijn onvermijdelijk, AD.nl

2 reacties

Opgeslagen onder De Volkskrant

2 Reacties op “Is de Volkskrant te optimistisch?

  1. Pingback: Factcheck: Villamedia Magazine plaatst productie over Project X « Afstudeerblog Thomas de Heide

  2. KLOOTZAK AARSKRABBER

    VOLKSKRANT FAALT EN ZUIGT

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s