Stroomverbruik omlaag, grote verandering of niet?

VIGNET_Volkskrant   Door Leonoor van Rijn

 ‘Stroomverbruik thuis omlaag’, daarmee kopt de Volkskrant op zaterdag 24 november 2012. Het is een bericht naar aanleiding van het rapport Energietrends 2012, geschreven door onderzoeksinstituut ECN, EnergieNederland en Netbeheer Nederland. In 2011 zou het stroomverbruik van Nederlandse huishoudens licht gedaald zijn en daarmee ‘lijkt een trend van stijgende elektriciteitsconsumptie gekeerd’. Hiermee wordt het beeld geschetst dat er een grote verandering heeft plaatsgevonden en dat wij Nederlanders goed bezig zijn. Maar is dat wel zo?

 

Tijdens het lezen van het rapport Energietrends 2012 valt er meteen iets merkwaardigs op, het rapport spreekt zichzelf tegen. In de inleiding staat: “Het elektriciteitsverbruik van een huishouden lijkt na enkele jaren van stabilisatie te dalen (gemiddeld verbruik 2011: 3.312 kWh).” Maar in hoofdstuk 1 schrijven de onderzoekers iets anders: “Stroomverbruik neemt toe”, en: “Daarom stijgt het stroomverbruik per huishouden (2011: 3.312 kWh).” Op pagina 6 staat echter weer: “Vanaf 2007 lijkt het stroomverbruik te stabiliseren. In 2011 neemt het zelfs af.” De rest van het rapport lijkt gericht op een daling van het energieverbruik in Nederlandse huishoudens, dus je zou daaruit kunnen concluderen dat het om een daling gaat. Toch is het opmerkelijk dat in het rapport twee verschillende dingen staan.

Joost Gerdes, een van de onderzoekers van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), bevestigt dat het om een afname gaat in 2011 ten opzichte van 2010. “Maar er is niet zozeer een daling ten opzichte van andere jaren, bijvoorbeeld 2000.” Een verklaring voor de tegenstrijdigheden kan volgens Gerdes zijn dat er onderzoek is gedaan naar het aantal huishoudens en het aantal woningen. “Het klinkt gek maar dat aantal verschilt. In één woning kunnen meerdere huishoudens zijn. Dus het verbruik voor woningen en huishoudens kan verschillen.” Gerdes geeft toe dat het verwarrend kan zijn, maar hij is er zeker van dat het wat betreft de huishoudens om een daling gaat. Er hebben geen journalisten contact gelegd met ECN om te vragen naar de tegenstrijdigheid in het rapport. “Ik denk dat dat komt doordat wij ons in het persbericht aardig gefocust hebben op de daling van stroomverbruik in huishoudens. Dat hebben ze waarschijnlijk zo overgenomen en het rapport is dus niet gelezen.”

Daling

Nu zeker is dat het om een daling gaat, rest de vraag hoe groot deze daling eigenlijk is. Het verschil tussen 2010 en 2011 is vijf procent, zo staat in het artikel van de Volkskrant van zaterdag 24 november. Om een goede inschatting te kunnen maken van hoe bijzonder deze daling is, zou je de absolute cijfers van de voorgaande jaren met elkaar moeten vergelijken. Allereerst het verbruik in 2011. In het artikel staat dat er in dat jaar 3.212 kilowattuur verbruikt is. In het artikel staat echter 3.312 kilowattuur. Klopt de vijf procent dan nog wel? In 2010 werd er 3.480 kilowattuur verbruikt per huishouden. Vijf procent daarvan is 174 kilowattuur. De daling (3480-174) is in werkelijk dus inderdaad ongeveer vijf procent.

Verder met de omvang van de daling. In de lead van het artikel van de Volkskrant staat: “Daarmee lijkt een trend van stijgende elektriciteitsconsumptie gekeerd.” Stijgende elektriciteitsconsumptie roept het beeld op van een duidelijk stijgende lijn die dus in 2011 ineens daalde. In het rapport Energietrends 2012 is een grafiek te vinden van de afgelopen zeven jaar. Op het eerste oog is de lijn die het stroomverbruik aangeeft aardig gelijk. Aan het eind van de lijn is inderdaad een lichte daling te zien, maar erg bijzonder is die niet. Eerder, in 2008, was er ook een daling. “Eigenlijk is het wel een bijzonder gegeven dat het stroomverbruik omlaag is gegaan, maar we stonden er niet heel erg van te kijken”, zegt Joost Gerdes. Het is al jaren zo dat het energieverbruik meebeweegt met de economische ontwikkeling. “Als het bruto nationaal product omhoog gaat, is ook het energieverbruik meer. Andersom is het precies hetzelfde. Vandaar de daling in 2008, toen kwamen de eerste tekenen van de crisis aan het licht.” Maar het BNP is niet de enige factor die invloed heeft op het energieverbruik. Gerdes: “Er is een Europees beleid, ecodesign heet het, waarmee fabrikanten verplicht zijn zuinige apparaten te maken. Dat soort regels zorgen voor minder stroomverbruik.” Volgens Gerdes heeft de economie zeker invloed op de daling van het stroomverbruik in 2011. “Dat staat zeker niet los van elkaar. Maar het kan ook de ommekeer zijn in stroomverbruik. Consumenten hebben alle apparaten die ze nodig hebben. En als er al iets nieuws gekocht wordt, zijn die apparaten veel zuiniger dan de oudere versies.” Of die ommekeer nu plaatsheeft is niet te zeggen, daarover kan pas een uitspraak gedaan worden als we een paar jaar verder zijn. Het artikel in de Volkskrant zegt daarover: “Het lijkt erop dat de strengere normen voor andere energievreters effect beginnen te sorteren.” Gerdes: “Dat is nog vrij vroeg om te zeggen. Het kan allerlei redenen hebben en het kan ook volgend jaar weer stijgen.”

In het artikel worden verder nog een aantal absolute getallen gegeven die niet in het rapport staan. Volgens Gerdes is de kans groot dat die bij het Centraal Burau voor Statistiek (CBS) vandaan komen. “Daar zijn overigens ook de cijfers in Energietrends grotendeels op gebaseerd.”

Duurzame energie

Een andere opmerkelijke conclusie van Energietrends 2012, die ook in het persbericht staat, is dat Nederland in verhouding met andere landen heel weinig doet aan het opwekken en gebruiken van duurzame energie.

Waarom heeft de journalist ervoor gekozen het onderdeel over huishoudens uit het rapport op te pakken, en het andere, bijvoorbeeld duurzame energiewinning in Nederland, te laten zitten? Dat Nederland tekortschiet op het gebied van het opwekken van duurzame energie is al vaker in het nieuws geweest. Het is zelfs een thema voor de Volkskrant, iets dat nauw in de gaten gehouden wordt. Dat is de reden om er dit keer geen aandacht aan te besteden voor Michael Persson, schrijver van het artikel in de Volkskrant. “Dat het energieverbruik daalt is nieuws, klein nieuws, maar het is nieuws. Zulke trends, in dit geval van stijgend energieverbruik, zijn heel lastig te keren. Nu dat lijkt  te gebeuren, wilde ik daar zeker een stukje aan wijden.” Omdat het ‘erop lijkt’ dat de trend verbroken wordt, en dus onzeker is, is het artikel klein gebleven. “In de journalistiek schrijf je een groot verhaal als je weet wat er over de langere periodes te zeggen is. Je haalt de structurele tendens aan een geeft achtergrondinformatie. Soms kan dat niet maar is het toch belangrijk om het nieuws te brengen. Zeker als er een redelijke kans is op structurele verandering.” In de journalistiek loop je altijd vooruit op dit soort dingen, vertelt Persson. “Je brengt het al naar buiten terwijl de wetenschap het pas over 5 jaar kan bevestigen.” Dat is niet erg, zegt Persson, zolang je maar duidelijk maakt dat het geen voldongen feit is. Dat laatste heeft Persson gedaan door uitdrukkingen als ‘het lijkt erop dat’ te gebruiken. “Ik hoop dat lezers begrijpen dat het gaat om iets dat nog speelt. Niet dat het een voldongen feit is. Het is misschien het begin van een ontwikkeling en dat laat je niet liggen. Journalistiek is voorlopige geschiedschrijving, geen definitieve.” Persson heeft wel gezien dat het rapport zichzelf min of meer tegenspreekt, maar vertrouwt het ECN genoeg om ervan uit te gaan dat het om een daling ging. De cijfers in zijn artikel komen van het CBS, vandaar het kleine verschil met de cijfers in het rapport. Gerdes gaf aan dat het ECN soms gegevens van het CBS aanpast om er onderzoek mee te kunnen doen. Persson: “Maar het kan ook zo zijn dat ik het verkeerd opgeschreven heb.”

Conclusie

Het artikel in de Volkskrant is feitelijk juist, maar er zitten wel een paar schoonheidsfoutjes in. Persson, heeft een weloverwogen beslissing genomen om op andere aspecten van het rapport niet in te gaan. Het is aan de lezer om te begrijpen dat niet alles dat in de journalistiek verschijnt voor definitief aan te nemen. Op moment van publicatie moet het bericht feitelijk kloppen maar deze feiten kunnen veranderen. Daarom noemt Persson de journalistiek  voorlopige geschiedschrijving’ en geen definitieve.

De journalist heeft ervoor gekozen de achterstand van Nederland op het gebied van duurzaamheid niet te behandelen. Dit heeft in dit geval te maken gehad met ruimte in de krant en het feit dat er geen nieuws over dit onderwerp naar voren kwam. Dat Nederland achter loopt op het gebied van duurzaamheid is al langer bekend.

Bronnen

Website van Energieonderzoek Centrum Nederland: http://www.ecn.nl/nl/

Joost Gerdes, een van de onderzoekers van het rapport werkzaam bij ECN

Rapport Energietrends 2012, http://www.ecn.nl/docs/library/report/2012/b12005.pdf

Persbericht naar aanleiding van het rapport

Advertisements

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s