Narcose een risico voor kinderen?

Door Paul van Son

Het Eindhovens Dagblad kopte maandag 28 januari op de binnenlandpagina  ‘Narcose kan voor kinderen risico zijn’. In het artikel doet de journalist een aantal beweringen naar aanleiding van een wetenschappelijk artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG). Deze beweringen staan hieronder op een rijtje en zijn getoetst op basis van het betreffende artikel in het NTVG.

Bewering: Ouders moeten beter op de hoogte worden gebracht van de risico’s die hun kind loopt wanneer het geopeerd moet worden. Mogelijk kan de narcose schade aan hun hersenen veroorzaken. Die waarschuwing uiten drie anesthesiologen van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, aldus het artikel in het Eindhovens Dagblad

In het NTVG lezen we: “Hier lijkt het dan ook verstandig op zijn minst terughoudend te zijn met vroeg opereren.Het argument dat ouders niet ‘nodeloos’ ongerust mogen worden gemaakt, past niet in een moderne arts-patiëntrelatie. Ouders moeten eerlijke informatie krijgen over de te verwachten gezondheidswinst en de risico’s van een procedure. Als er twijfel bestaat over de noodzaak van een operatie of diagnostische procedure onder algehele anesthesie op zeer jonge leeftijd, zouden operateur en anesthesioloog dit dilemma niet alleen met elkaar moeten bespreken, maar ook aan de ouders moeten voorleggen.”

Deze bewering in het Eindhovens Dagblad is dus juist.

Bewering: Uit steeds meer onderzoek onder proefdieren blijkt dat blootstelling aan (veel gebruikte) narcosemiddelen leidt tot neurologische schade. Bovendien: hoe langer en vaker de dieren onder narcose worden gebracht, des te groter de schade.

In het NTVG lezen we: “Er is sprake van een soortspecifieke kwetsbare periode (‘window of vulnerability’) waarin het brein het gevoeligst is voor de schadelijke effecten van anesthesie. Deze effecten zijn duidelijk dosisgerelateerd: hoe vaker, hoe langer en hoe meer anesthesie, des te meer schade.Opmerkelijk is dat dit fenomeen in tientallen dierexperimentele onderzoeken wordt beschreven bij vrijwel alle anesthetica die in de dagelijkse praktijk voor kinderen worden gebruikt voor sedatie en anesthesie.”

Deze bewering is juist. De onderzoeken waarover het ED bericht worden in het artikel van NTVG als bron aangehaald.

Bewering: Het is nog niet duidelijk of deze effecten ook bij kinderen optreden. Het zal nog jaren duren voordat onderzoek hiernaar definitief uitsluitsel kan geven.

In het NTVG staat: “De inclusie (beperking in de maatschappij) van patiënten loopt in 2013 ten einde. Omdat het niet mogelijk is om bij kinderen voor het 5e levensjaar betrouwbaar neurocognitief onderzoek te doen, zullen we minstens tot 2018 moeten wachten voordat er betrouwbare conclusies uit dit onderzoek getrokken kunnen worden.”

Deze bewering klopt dus ook.

Bewering: Neurowetenschappers die de onderzoeken met de proefdieren uitvoeren, maken zich zorgen. Zij vinden dat er voldoende aanleiding is terughoudend te zijn met blootstelling van kleine kinderen aan anesthesiemiddelen.

In het NTVG staat letterlijk: “Veel anesthesiologen zijn er niet van overtuigd dat de bevindingen van dierexperimenteel onderzoek ook van toepassing zijn op mensen. Daarentegen menen sommige neurowetenschappers die zich bezighouden met onderzoek bij dieren dat er voldoende aanleiding is om terughoudender te zijn met blootstelling van jonge kinderen aan anesthetica.”

Deze bewering klopt deels. De schrijfster van het artikel in het ED is alleen vergeten het woord ‘sommige’ voor neurowetenschappers te zetten. Hierdoor wordt de indruk gewekt dat alle neurowetenschappers vinden dat er voldoende aanleiding is om terughoudend te zijn. In werkelijkheid zijn dat ‘sommige neurowetenschappers’.

Bewering: Alleen bij levensgevaar, of ingrepen waarmee ernstige beperkingen van kinderen voorkomen kunnen worden, zouden kinderen onder narcose gebracht moeten worden worden. Uit eerder onderzoek is gebleken dat kinderen die hartoperaties hebben ondergaan, later een grotere kans hebben op ADHD en leerproblemen. Een directe relatie met de narcose staat evenwel nog niet vast.

In het NTVG lezen we: “Zij vinden dat anesthesie bij jonge kinderen gereserveerd zou moeten worden voor ingrepen bij levensbedreigende situaties en ingrepen waarmee ernstige functionele beperkingen voorkomen kunnen worden. (…)Een groep uit de Verenigde Staten beschreef diverse retrospectieve analyses van een geboortecohort van 5357 kinderen uit Olmsted County (Minnesota, Verenigde Staten), van wie er 593 algehele anesthesie voor het 4e levensjaar hadden gehad. Uit deze analyses bleek dat kinderen die twee of meer operaties hadden gehad een verhoogde kans hadden op leerproblemen en ADHD op de langere termijn.”

De informatie in het Eindhovens Dagblad blijkt juist.

Bewering: De Utrechtse anesthesiologen noemen het ‘verstandig’ terughoudend te zijn met vroeg opereren. Daarnaast moeten ouders ‘eerlijke’ informatie krijgen over de risico’s. ‘Het argument dat ouders niet ‘nodeloos’ ongerust mogen worden gemaakt, past niet in een moderne arts-patiëntrelatie’, schrijven zij. Het dilemma moet niet alleen besproken worden tussen de behandelende artsen, maar ook met de ouders van de patiëntjes, aldus de medici.

De letterlijke tekst in het NTVG is: “Op basis van het beschikbare onderzoek zijn twee strategieën mogelijk. (…)Hier lijkt het dan ook verstandig op zijn minst terughoudend te zijn met vroeg opereren.Het argument dat ouders niet ‘nodeloos’ ongerust mogen worden gemaakt, past niet in een moderne arts-patiëntrelatie. Ouders moeten eerlijke informatie krijgen over de te verwachten gezondheidswinst en de risico’s van een procedure. Als er twijfel bestaat over de noodzaak van een operatie of diagnostische procedure onder algehele anesthesie op zeer jonge leeftijd, zouden operateur en anesthesioloog dit dilemma niet alleen met elkaar moeten bespreken, maar ook aan de ouders moeten voorleggen.

En ook deze bewering klopt dus.

Conclusie

Journaliste Sandra Donkers van De Persdienst (DPD), die voor verschillende regionale kranten zoals het Eindhovens Dagblad werkt, heeft haar werk bijna helemaal goed gedaan. Ze heeft de beweringen uit het rapport ook in haar artikel als beweringen van de schrijvers gebracht. Overal werkt ze met citaten van de schrijvers, of met ‘aldus de medici’ of een soortgelijke verwijzing naar het wetenschappelijke artikel in NTVG. Wel heeft ze één foutje gemaakt. Er is een nuance weggelaten, waardoor de indruk wordt gewekt dat alle neurowetenschappers ergens op een bepaalde manier over denken, terwijl dat er in werkelijkheid slechts sommigen zijn.

Donker reageert desgevraagd op een aantal vragen over de totstandkoming van het artikel. “Ik kwam het artikel tegen in het NTVG tijdens mijn avonddienst en besloot het onderwerp op te pakken. Bij De Persdienst krijgen we wekelijks een overzicht van de onderwerpen in het NTVG toegestuurd en meestal staat daar wel wat nieuwswaardigs in”. Ze sprak voor publicatie niet met de schrijvers van het artikel zelf. “Als er meer ruimte in de krant voor dit onderwerp beschikbaar was, had ik dat waarschijnlijk wel gedaan”, zegt Donker daarover. Ze sprak ook geen andere artsen voor wederhoor. “Het betrof hier een opiniërend artikel, dus voor rekening van de auteurs. Ik ben wel de noten onder het artikel nagegaan. Verder heb ik in andere publicaties gezocht naar onderzoeken naar de gevolgen van narcotica bij proefdieren en heb vastgesteld dat dit bij hen tot schade leidt. Ook ben ik nagegaan wat er bekend was over de schade op langere termijn van narcosemiddelen bij jonge hartpatiënten die een operatie hadden ondergaan.”

Bronnen:

– Beschadigt anesthesie de hersenontwikkeling bij kinderen? (Ned Tijdschr Geneeskd. 2013;157:A5198), 24-01-2013

– ‘Narcose kan voor kinderen risico zijn’ – Eindhovens Dagblad, 28 januari 2013

– Journaliste Sandra Donkers van de De Persdienst (DPD), schrijfster van het artikel in het Eindhovens Dagblad

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s