Rijden Oost-Europeanen even (on)veilig als Nederlanders?

Door Bart van der Spek

Polen rijden niet onveiliger dan anderen’, luidde de kop van een nieuwsbericht op de site van Omroep West op maandag 28 januari. Het bericht is gemaakt naar aanleiding van een rapport van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) uit december 2012. Oost-Europeanen zouden vorig jaar wel vaker zijn betrokken bij ongelukken in heel Nederland. Toch betekent dat niet dat Oost-Europese bestuurders onveiliger rijden dan de overige automobilisten, stelt journalist Hans Hemmes van Omroep West. Het aantal mensen uit Oost-Europa dat in ons land werkt, is namelijk hoger dan de jaren ervoor. Een mogelijk slechtere rijopleiding in het land van herkomst zou geen rol spelen. Klopt dit wel?

Het eerste dat aan het artikel opvalt, is de kop. Het rapport vermeldt namelijk het aantal ongelukken en overtredingen in Nederland van àlle Oost-Europanen. Zowel degenen die in ons land wonen als degenen die in het land van herkomst leven, zijn meegenomen in het onderzoeksrapport. Polen worden niet afzonderlijk genoemd in de betreffende cijfers, zoals in het beleidsstuk in tabel 4.2 op bladzijde 41 is te zien. Volgens Henk Stipdonk, één van de auteurs van het onderzoeksrapport, ligt de keuze van het woord ‘Polen’ van journalist Hemmes wellicht in het feit dat Polen de grootste groep Oost-Europeanen in Nederland zijn. Hemmes bevestigt dat. “Zij vormen de grootste groep Oost-Europeanen in de Randstad. Ze staan voor die etniciteiten”, verklaart de journalist. “Feitelijk dekt het woord misschien niet de hele lading, maar het is voor de lezer eenvoudiger te begrijpen. Het staat dichterbij hun belevingswereld. Het is moeilijker om de nuance te zoeken in zo’n nieuwsbericht.”

Zijn argumentatie is opmerkelijk te noemen. Immers: zijn Engelsen ook synoniem voor Nederlanders? Hemmes wil ook dat lezers meteen zijn bericht lezen als ze het nieuwsfeit op de website van Omroep West zien. “Als ik voor een opvallende titel kies, pikken mensen het eerder op.” Stipdonks antwoord: “Dergelijke berichten kunnen veel gevolgen hebben. Ze bepalen de beeldvorming”. Hemmes laat met het woord ‘anderen’ een deel van de kop over aan de interpretatie van de lezers. Hij bedoelt automobilisten van alle nationaliteiten die op de Nederlandse wegen rijden, zoals ook is te lezen in het rapport. “Het woord paste in de titel van mijn bericht. Er was geen ruimte voor verdere uitleg van het woord automobilisten”.

Het harde nieuws

In de eerste zin van het nieuwsbericht is het harde nieuws te lezen. De journalist schrijft: “Het is niet te bewijzen dat Oost-Europeanen in onder meer Zuid-Holland gevaarlijker op de weg zijn dan andere automobilisten”. Dat is opmerkelijk, omdat de provincie nergens in het rapport wordt vermeld. Nu is het zo dat Omroep West zich richt op de Zuid-Hollanders. De journalist heeft  geprobeerd het nieuws te regionaliseren om de betreffende doelgroep aan te spreken. Zijn verklaring: “Oost-Europeanen wonen voornamelijk in het westen van Nederland, zoals in Den Haag of Westland. Er is hier ook meer overlast van hen dan in andere gebieden in Nederland. Ik baseer me daarbij op gegevens van www.verkeersnet.nl/“.

Ook is de keuze van het zinsdeel ‘gevaarlijker op de weg’ opvallend. Het rapport gaat namelijk over het aantal ongelukken en overtredingen waarbij Oost-Europeanen in Nederland zijn betrokken. Hemmes’ visie is dat het zo begrijpelijker wordt gemaakt voor de lezer. De conclusie van het beleidsstuk in paragraaf 6.5 is echter dat het aantal ongelukken en overtredingen van Oost-Europese automobilisten in ons land relatief lager ligt dan bij Nederlandse bestuurders.

Toetsing andere beweringen                                        

Later in het bericht noemt de journalist Polen, Roemenen en Bulgaren apart van elkaar, in plaats van ze als Oost-Europeanen aan te duiden. Hij heeft het niet over de overige bevolkingsgroepen zoals Slowaken, Slovenen, Letten of Litouwers. Zijn reden: “Roemenen en Bulgaren vormen na de Polen de grootste groepen. Mijn lezers weten dat: ze vallen op in het straatbeeld. Er zijn bijvoorbeeld Poolse winkels. Ook kunnen de lezers mijn nieuwsbericht minder goed volgen als ik iedere bevolkingsgroep noem”.

In het artikel staat ook dat er geen één op één relatie is tussen een mogelijk mindere rijopleiding in Oost-Europese landen en het aantal ongelukken en overtredingen waarbij Oost-Europeanen in Nederland zijn betrokken. Dat klopt op basis van het onderzoeksrapport. De SWOV schrijft namelijk in paragraaf 2.14 dat ‘de eisen om als automobilist deel te kunnen nemen aan het verkeer in Midden- en Oost-Europese landen (MOE) niet lager zijn dan de Nederlandse eisen en soms zijn die eisen zelfs hoger.’ Bovendien stellen de makers in dezelfde alinea dat maar weinig automobilisten direct na het halen van een rijbewijs naar Nederland rijden. Ook is het waarschijnlijk dat de invloed van de rijlessen in de eerste weken na het halen van het rijbewijs het grootst is. Als de rijopleidingen in MOE-landen al minder zijn, wat dus niet zo is, zijn de effecten daarvan nihil in ons land.

Conclusie

De schrijver voert de Polen op als synoniem voor alle Oost-Europeanen. Dat is een stap te ver. Het is voor de lezer op basis van dit artikel niet duidelijk dat Polen de grootste groep Oost-Europeanen in Nederland vormen.  Ook is het woord ‘anderen’ in de kop onduidelijk. De lezer mag raden wie ermee worden bedoeld. Het rapport stelt dat het alle bestuurders uit ieder land betreft, maar dat staat nergens in het nieuwsbericht.

Later is Hemmes onvolledig door alleen Polen, Roemenen en Bulgaren apart te noemen in plaats van ze als ‘Oost-Europeanen’ aan te duiden. De lezer kan op basis van het artikel niet weten dat die groepen de grootste etniciteiten zijn. Ook lijkt het of alleen Polen, Roemenen en Bulgaren in het rapport worden genoemd, terwijl dat niet het geval is.

Zijn harde nieuws heeft hij als volgt geschreven: “Het is niet te bewijzen dat Oost-Europeanen in onder meer Zuid-Holland gevaarlijker op de weg zijn dan andere automobilisten”. Dat klopt gedeeltelijk. Op basis van het rapport kan Hemmes niet beweren dat MOE-bestuurders in Zuid-Holland gevaarlijker rijden dan overige bestuurders. De provincie wordt niet genoemd. Zijn andere bron, www.verkeersnet.nl/, noemt Hemmes echter niet in het stuk. Het woord ‘gevaarlijker’ is wat ongelukkig gekozen. Het aantal ongevallen waarbij Oost-Europeanen zijn betrokken is vorig jaar relatief sneller gestegen dan de jaren ervoor. Dat heeft echter -zoals Hemmes ook schrijft- niks te maken met een mogelijk mindere rijopleiding in MOE-landen. Sterker nog: de eisen zijn vaak hoger dan in Nederland. Over onveilig rijgedrag is niets te zeggen.

Bronnen:

‘Polen rijden niet onveiliger dan anderen’, Omroep West, 28 januari 2013

SWOV: Verkeersonveiligheid in Nederland van bestuurders uit Midden- en Oost-Europese lidstaten,  W.P. Vlakveld, H.L. Stipdonk & N.M. Bos (2012)

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Een Reactie op “Rijden Oost-Europeanen even (on)veilig als Nederlanders?

  1. Bas

    En zo beinvloed de media dus de algemene gedachte gang.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s